شناسایی عوامل موثر بر اجتماع پذیری در محیط آموزش معماری وتحلیل تعامل بین آن ها (با رویکرد تصمیم گیری چندمعیاره فازی)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری معماری، دانشکده فنی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد رشت، گیلان، ایران

2 استادیار، دانشکده معماری و هنر، دانشگاه گیلان، گیلان، ایران.

3 استادیار، دانشکده مدیریت، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب، تهران، ایران.

10.30475/isau.2020.103673

چکیده

با توجه به تاثیر محیط کالبدی آموزش معماری بر یادگیری دانشجویان مربوطه، ضرورت دارد تا مولفه‌های موثر در این رابطه شناخته شود. درخصوص آموزش معماری، نقش تعاملات و روابط میان دانشجو و استاد حائز اهمیت است. اجتماع­پذیری به عنوان قابلیتی کیفی از محیط آموزشی می­تواند امکان تعاملات اجتماعی بین دانشجویان معماری با اساتید و نیز با یکدیگر را افزایش داده و موجب ارتقاء فرآیند یادگیری معماری گردد. تحقیق پیش­رو با فرض اینکه اجتماع­پذیری محیط بر یادگیری دانشجویان تاثیرگذار است، به بررسی عوامل محیطی تاثیرگذار بر اجتماع­پذیری در محیط آموزش معماری و ارزیابی روابط میان آن­ها می­پردازد. برای پاسخ به سوال تحقیق، پس از شناخت مفاهیم اولیه در باب اجتماع­پذیری و تعاملات اجتماعی و نیز محیط آموزش معماری، از طریق روش تحلیل منطقی و استدلال قیاسی، مدل پیشنهادی از عوامل موثر بر اجتماع­پذیری پرداخته شده است. سپس از طریق روش دلفی فازی(نظرسنجی از خبرگان و اساتید معماری)، شاخصه­ها در مدل پیشنهادی با درنظرگرفتن نقش آن­ها در محیط آموزش معماری غربالگری گردید. در مرحله بعدی، به منظور سنجش روابط میان این عوامل از روش دیماتل فازی استفاده شده است. نتایج به دست آمده عوامل موثر بر اجتماع­پذیری در محیط آموزش معماری را به صورت شش دسته کلی نشان داد که عبارتند از: عناصر فیزیکی، عوامل فضایی-معماری، معانی زیباشناختی، احساس امنیت، معنایی-ادراکی و عملکردی-فعالیتی. در بین عوامل اصلی " عناصر فیزیکی" تأثیرگذارترین و "عملکردی-فعالیتی" تأثیرپذیرترین شاخص و مهمترین عامل در هنگام طراحی معماری است.

کلیدواژه‌ها


-       بهزادفر، مصطفی؛ طهماسبی، اردلان (1392). شناسایی و ارزیابی مؤلفه‌های تأثیرگذار بر تعاملات اجتماعی؛ تحکیم و توسعه روابط شهروندی در خیابان­های شهری: نمونه مورد مطالعه سنندج، باغ نظر ، شماره 25: 17-28.

-       دانشپور، سید عبدالهادی؛ چرخچیان، مریم (1386). فضاهای عمومی و عوامل موثر بر حیات جمعی، باغ نظر، شماره 7، 19-28.

-       دانشگر مقدم، گلرخ؛ بحرینی، سید حسین؛ عینی­فر، علیرضا (1390). تحلیل اجتماع­پذیری محیط کالبدی متاثر از ادراک طبیعت در محیط انسان‌ساخت، مطالعه موردی نمونه­های مسکونی شهر همدان، نشریه هنرهای زیبا-معماری و شهرسازی، شماره 45، 25-36.

-       رهامی، محمد باقر (1393). طراحی کتابخانه مرکزی یاسوج (با رویکرد اجتماع­پذیری معماری)، استاد راهنما: علی­اکبر حیدری، استاد مشاور: حمید اسکندری، پایان نامه کارشناسی ارشد معماری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد یاسوج.

-       سجادزاده، حسن؛ یوسفی، ماندانا؛ یوسفی، محمد (1395). ارزیابی مولفه­های اجتماع­پذیری در کیفیت­بخشی به مساجد محلی ایران (نمونه موردی: مسجد چمن چوپانان، مسجد شالبافان، مسجد کولانج شهر همدان)، فصلنامه پژوهش­های معماری اسلامی، شماره 10، سال چهارم.

-       شجاعی، دلارام؛ پرتوی، پروین (1394). عوامل موثر بر ایجاد و ارتقاء اجتماع­پذیری در فضاهای عمومی با مقیاس­های مختلف شهر تهران (نمونه موردی: فضاهای عمومی دو محله و یک ناحیه در منطقه 7 تهران)، باغ نظر (سال دوازدهم): 94-108.

-       صالحی­نیا، مجید (1388). اجتماع­پذیری فضای معماری، استاد راهنما: دکتر معماریان، استاد مشاور: دکتر رازجویان، رساله دکترای معماری دانشگاه علم و صنعت.

-       طهماسبی، ارسلان (1391). ارزیابی مولفه‌های کیفی تاثیر گذار بر تعاملات اجتماعی در مقیاس محلی با تاکید برخلق مکان، نمونه مورد پژوهش: سنندج، استاد راهنما: دکتر بهزادفر، استاد مشاور: مهندس نوحی، رساله دکتری دانشگاه علم  و صنعت ایران.

-       علیتاجر، سعید؛ زارعی حاجی­آبادی، فاطمه (1395). نقش محیط ساخته شده در تعاملات دانشجویان در فضاهای غیررسمی مدارس معماری، نمونه موردی: دانشکده هنرومعماری دانشگاه بوعلی و پردیس هنرهای زیبای دانشگاه تهران، نشریه هنرهای زیبا-معماری و شهرسازی، دوره 21 (شماره 1): 79-90.

-       لنگ، جان (1388). آفرینش نظریه معماری نقش علوم رفتاری در طراحی محیط، ترجمه: علیرضا عینی فر، تهران: انتشارات دانشگاه تهران، چاپ چهارم، 186-187.

-       محمدی، محمد؛ آیت­اللهی، محمدحسین (1394). عوامل موثر در ارتقای اجتماع­پذیری بناهای فرهنگی، بررسی موردی: فرهنگسرای فرشچیان اصفهان، نشریه علمی-پژوهشی نامه معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر (شماره 15): 85-92.

-       مدیری، محمود؛ میرزایی خاکی، مریم؛ کریمی شیرازی، حامد (1393). تعیین اولویت کاربردهای فناوری نانو در بخش صنایع خودرور با مدل تصمیم‌گیری فازی ترکیبی، فصلنامه مدیریت توسعه فناوری، دوره دوم، شماره 1،137-160. 

-       مردمی، کریم؛ قمری، حسام (1390). الزامات معماری تاثیرگذار در اجتماع­پذیری فضای ایستگاه­های مترو، دو فصلنامه مدیریت شهری (شماره 27): 31-40.

-       یزدانی، سمیرا؛ تیموری، سیاوش (1392). تاثیر فضاهای باز مجتمع­های مسکونی بر افزایش تعاملات اجتماعی ساکنین (مطالعه موردی سه مجتمع مسکونی در اصفهان)، هویت شهر، شماره 15، سال هفتم، 83-92.

-       Alitajer S, Sajadzadeh H, Saadati Vaghar P (2016). A study of sociability factors’ influence on educational spaces: The case of the school of art and architecture of Bu-Ali Sina University, Armanshahr Architecture & Urban Development, Vol. 9, No. 16, pp. 1-13.

-       Lee HSh, Tzeng GH, Yeih W, Wang YJ, Yang ShCh (2013). Revised dematel: Resolving the infeasibility of dematel, Applied Mathematical Modelling, Vol. 37, pp. 6746–6757.

-       Lin KP, Tseng ML, Pai PF. (2018) Sustainable supply chain management using approximate fuzzy dematel method, Science Direct, Resources, Conservation and Recycling, Vol. 128, pp. 134–142

-       Moleski WH, Lang JT (1986). Organizational goals and human needs in office planning, In Jean D.Wineman (Ed), Behavioral Issues in Office Design, NewYork.

-       Naghiloo F, Falahat MS (2016). The Effect of environmental factors on sociopetality of urban spaces,European Online Journal of Natural and Social Sciences, Vol. 5, No. 4, pp. 1111-1129.

-       Pasalar C (2003). The Effects of Spatial layout on Students` Interactions in Middle Schools: Multiple Case Analysis. Unpublished Ph.D. thesis, Faculty of North Carolina State University.

-       Salehinia M, Memarian G (2012). Sociopetaloid of architecture space; Synthesis and synomorphy of humane-physical factors,International Journal of  Architectural Engineering & Urban Planning, Vol. 22, No. 1, pp. 7-19.

Tseng ML, Chiu ASF (2013). Evaluating firm’s green supply chain management inlinguistic preferences, Journal of Cleaner Production, Vol. 40, pp. 22–31.