نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری معماری، دانشکده فنی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد رشت، گیلان، ایران

2 استادیار، دانشکده معماری و هنر، دانشگاه گیلان، گیلان، ایران.

3 استادیار، دانشکده مدیریت، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب، تهران، ایران.

چکیده

با توجه به تاثیر محیط کالبدی آموزش معماری بر یادگیری دانشجویان مربوطه، ضرورت دارد تا مولفه‌های موثر در این رابطه شناخته شود. درخصوص آموزش معماری، نقش تعاملات و روابط میان دانشجو و استاد حائز اهمیت است. اجتماع­پذیری به عنوان قابلیتی کیفی از محیط آموزشی می­تواند امکان تعاملات اجتماعی بین دانشجویان معماری با اساتید و نیز با یکدیگر را افزایش داده و موجب ارتقاء فرآیند یادگیری معماری گردد. تحقیق پیش­رو با فرض اینکه اجتماع­پذیری محیط بر یادگیری دانشجویان تاثیرگذار است، به بررسی عوامل محیطی تاثیرگذار بر اجتماع­پذیری در محیط آموزش معماری و ارزیابی روابط میان آن­ها می­پردازد. برای پاسخ به سوال تحقیق، پس از شناخت مفاهیم اولیه در باب اجتماع­پذیری و تعاملات اجتماعی و نیز محیط آموزش معماری، از طریق روش تحلیل منطقی و استدلال قیاسی، مدل پیشنهادی از عوامل موثر بر اجتماع­پذیری پرداخته شده است. سپس از طریق روش دلفی فازی(نظرسنجی از خبرگان و اساتید معماری)، شاخصه­ها در مدل پیشنهادی با درنظرگرفتن نقش آن­ها در محیط آموزش معماری غربالگری گردید. در مرحله بعدی، به منظور سنجش روابط میان این عوامل از روش دیماتل فازی استفاده شده است. نتایج به دست آمده عوامل موثر بر اجتماع­پذیری در محیط آموزش معماری را به صورت شش دسته کلی نشان داد که عبارتند از: عناصر فیزیکی، عوامل فضایی-معماری، معانی زیباشناختی، احساس امنیت، معنایی-ادراکی و عملکردی-فعالیتی. در بین عوامل اصلی " عناصر فیزیکی" تأثیرگذارترین و "عملکردی-فعالیتی" تأثیرپذیرترین شاخص و مهمترین عامل در هنگام طراحی معماری است.

کلیدواژه‌ها

-       بهزادفر، مصطفی؛ طهماسبی، اردلان (1392). شناسایی و ارزیابی مؤلفه‌های تأثیرگذار بر تعاملات اجتماعی؛ تحکیم و توسعه روابط شهروندی در خیابان­های شهری: نمونه مورد مطالعه سنندج، باغ نظر ، شماره 25: 17-28.

-       دانشپور، سید عبدالهادی؛ چرخچیان، مریم (1386). فضاهای عمومی و عوامل موثر بر حیات جمعی، باغ نظر، شماره 7، 19-28.

-       دانشگر مقدم، گلرخ؛ بحرینی، سید حسین؛ عینی­فر، علیرضا (1390). تحلیل اجتماع­پذیری محیط کالبدی متاثر از ادراک طبیعت در محیط انسان‌ساخت، مطالعه موردی نمونه­های مسکونی شهر همدان، نشریه هنرهای زیبا-معماری و شهرسازی، شماره 45، 25-36.

-       رهامی، محمد باقر (1393). طراحی کتابخانه مرکزی یاسوج (با رویکرد اجتماع­پذیری معماری)، استاد راهنما: علی­اکبر حیدری، استاد مشاور: حمید اسکندری، پایان نامه کارشناسی ارشد معماری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد یاسوج.

-       سجادزاده، حسن؛ یوسفی، ماندانا؛ یوسفی، محمد (1395). ارزیابی مولفه­های اجتماع­پذیری در کیفیت­بخشی به مساجد محلی ایران (نمونه موردی: مسجد چمن چوپانان، مسجد شالبافان، مسجد کولانج شهر همدان)، فصلنامه پژوهش­های معماری اسلامی، شماره 10، سال چهارم.

-       شجاعی، دلارام؛ پرتوی، پروین (1394). عوامل موثر بر ایجاد و ارتقاء اجتماع­پذیری در فضاهای عمومی با مقیاس­های مختلف شهر تهران (نمونه موردی: فضاهای عمومی دو محله و یک ناحیه در منطقه 7 تهران)، باغ نظر (سال دوازدهم): 94-108.

-       صالحی­نیا، مجید (1388). اجتماع­پذیری فضای معماری، استاد راهنما: دکتر معماریان، استاد مشاور: دکتر رازجویان، رساله دکترای معماری دانشگاه علم و صنعت.

-       طهماسبی، ارسلان (1391). ارزیابی مولفه‌های کیفی تاثیر گذار بر تعاملات اجتماعی در مقیاس محلی با تاکید برخلق مکان، نمونه مورد پژوهش: سنندج، استاد راهنما: دکتر بهزادفر، استاد مشاور: مهندس نوحی، رساله دکتری دانشگاه علم  و صنعت ایران.

-       علیتاجر، سعید؛ زارعی حاجی­آبادی، فاطمه (1395). نقش محیط ساخته شده در تعاملات دانشجویان در فضاهای غیررسمی مدارس معماری، نمونه موردی: دانشکده هنرومعماری دانشگاه بوعلی و پردیس هنرهای زیبای دانشگاه تهران، نشریه هنرهای زیبا-معماری و شهرسازی، دوره 21 (شماره 1): 79-90.

-       لنگ، جان (1388). آفرینش نظریه معماری نقش علوم رفتاری در طراحی محیط، ترجمه: علیرضا عینی فر، تهران: انتشارات دانشگاه تهران، چاپ چهارم، 186-187.

-       محمدی، محمد؛ آیت­اللهی، محمدحسین (1394). عوامل موثر در ارتقای اجتماع­پذیری بناهای فرهنگی، بررسی موردی: فرهنگسرای فرشچیان اصفهان، نشریه علمی-پژوهشی نامه معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر (شماره 15): 85-92.

-       مدیری، محمود؛ میرزایی خاکی، مریم؛ کریمی شیرازی، حامد (1393). تعیین اولویت کاربردهای فناوری نانو در بخش صنایع خودرور با مدل تصمیم‌گیری فازی ترکیبی، فصلنامه مدیریت توسعه فناوری، دوره دوم، شماره 1،137-160. 

-       مردمی، کریم؛ قمری، حسام (1390). الزامات معماری تاثیرگذار در اجتماع­پذیری فضای ایستگاه­های مترو، دو فصلنامه مدیریت شهری (شماره 27): 31-40.

-       یزدانی، سمیرا؛ تیموری، سیاوش (1392). تاثیر فضاهای باز مجتمع­های مسکونی بر افزایش تعاملات اجتماعی ساکنین (مطالعه موردی سه مجتمع مسکونی در اصفهان)، هویت شهر، شماره 15، سال هفتم، 83-92.

-       Alitajer S, Sajadzadeh H, Saadati Vaghar P (2016). A study of sociability factors’ influence on educational spaces: The case of the school of art and architecture of Bu-Ali Sina University, Armanshahr Architecture & Urban Development, Vol. 9, No. 16, pp. 1-13.

-       Lee HSh, Tzeng GH, Yeih W, Wang YJ, Yang ShCh (2013). Revised dematel: Resolving the infeasibility of dematel, Applied Mathematical Modelling, Vol. 37, pp. 6746–6757.

-       Lin KP, Tseng ML, Pai PF. (2018) Sustainable supply chain management using approximate fuzzy dematel method, Science Direct, Resources, Conservation and Recycling, Vol. 128, pp. 134–142

-       Moleski WH, Lang JT (1986). Organizational goals and human needs in office planning, In Jean D.Wineman (Ed), Behavioral Issues in Office Design, NewYork.

-       Naghiloo F, Falahat MS (2016). The Effect of environmental factors on sociopetality of urban spaces,European Online Journal of Natural and Social Sciences, Vol. 5, No. 4, pp. 1111-1129.

-       Pasalar C (2003). The Effects of Spatial layout on Students` Interactions in Middle Schools: Multiple Case Analysis. Unpublished Ph.D. thesis, Faculty of North Carolina State University.

-       Salehinia M, Memarian G (2012). Sociopetaloid of architecture space; Synthesis and synomorphy of humane-physical factors,International Journal of  Architectural Engineering & Urban Planning, Vol. 22, No. 1, pp. 7-19.

Tseng ML, Chiu ASF (2013). Evaluating firm’s green supply chain management inlinguistic preferences, Journal of Cleaner Production, Vol. 40, pp. 22–31.