نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری معماری، دانشکده فنی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد رشت، گیلان، ایران

2 استادیار، دانشکده معماری و هنر، دانشگاه گیلان، گیلان، ایران.

3 استادیار، دانشکده مدیریت، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب، تهران، ایران.

چکیده

با توجه به تاثیر محیط کالبدی آموزش معماری بر یادگیری دانشجویان مربوطه، ضرورت دارد تا مولفه‌های موثر در این رابطه شناخته شود. درخصوص آموزش معماری، نقش تعاملات و روابط میان دانشجو و استاد حائز اهمیت است. اجتماع­پذیری به عنوان قابلیتی کیفی از محیط آموزشی می­تواند امکان تعاملات اجتماعی بین دانشجویان معماری با اساتید و نیز با یکدیگر را افزایش داده و موجب ارتقاء فرآیند یادگیری معماری گردد. تحقیق پیش­رو با فرض اینکه اجتماع­پذیری محیط بر یادگیری دانشجویان تاثیرگذار است، به بررسی عوامل محیطی تاثیرگذار بر اجتماع­پذیری در محیط آموزش معماری و ارزیابی روابط میان آن­ها می­پردازد. برای پاسخ به سوال تحقیق، پس از شناخت مفاهیم اولیه در باب اجتماع­پذیری و تعاملات اجتماعی و نیز محیط آموزش معماری، از طریق روش تحلیل منطقی و استدلال قیاسی، مدل پیشنهادی از عوامل موثر بر اجتماع­پذیری پرداخته شده است. سپس از طریق روش دلفی فازی(نظرسنجی از خبرگان و اساتید معماری)، شاخصه­ها در مدل پیشنهادی با درنظرگرفتن نقش آن­ها در محیط آموزش معماری غربالگری گردید. در مرحله بعدی، به منظور سنجش روابط میان این عوامل از روش دیماتل فازی استفاده شده است. نتایج به دست آمده عوامل موثر بر اجتماع­پذیری در محیط آموزش معماری را به صورت شش دسته کلی نشان داد که عبارتند از: عناصر فیزیکی، عوامل فضایی-معماری، معانی زیباشناختی، احساس امنیت، معنایی-ادراکی و عملکردی-فعالیتی. در بین عوامل اصلی " عناصر فیزیکی" تأثیرگذارترین و "عملکردی-فعالیتی" تأثیرپذیرترین شاخص و مهمترین عامل در هنگام طراحی معماری است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Identification of Factors Affecting Sociopetality in the Educational Environment of Architecture and Analyzing the Interaction between Them via F. MCDM (Fuzzy Multiple Criteria Decision-Making Approach)

نویسندگان [English]

  • Elham Jafari 1
  • Hamzeh Gholamalizadeh 2
  • Mahmood Modiri 3

1 Ph.D. Candidate in Architecture, Faculty of Engineering, Islamic Azad University (Rasht Branch), Guilan, Iran

2 Assistant Professor, School of Architecture and Art, Guilan University, Guilan, Iran

3 Assistant Professor, Faculty of Management, Islamic Azad University (South Tehran Branch), Tehran, Iran

چکیده [English]

It seems that many environments are built on the tastes, personal values and perceptions of designers, or under the influence of the teachings of an architectural style. Therefore, regardless of the quantitative aspects, it is required to pay attention and apply the perceptible meanings of the environment that can be pleasant or unpleasant from the user's point of view. Considering the relationship between man and the built environment as the basis for determining the environmental characteristics and especially, the physical characteristics in architectural studies in Iran is new. About the design of educational environments of architecture, social interactions between the students themselves and between them and the professor can help to exchange experiences and information and provide a favorable context for the education of architecture and architectural design. Sociopetality, as a qualitative feature of the educational environment can increase the possibility of social interactions between architecture students themselves and between them and the professors and promote the learning process of architecture. This study assumes that this goal can be achieved through the creation of sociopetal environments that enable social interaction. Therefore, environmental factors affecting sociopetality in the educational environment of architecture are investigated and the relationships between them are evaluated.
This research is an applied, descriptive-analytical study that is carried out using fuzzy mathematical modeling. After identifying the basic concepts of sociopetality, social interactions as well as the educational environment of architecture, the proposed model of factors influencing sociopetality was obtained through logical analysis and deductive reasoning. Then, the obtained factors were screened using Fuzzy Delphi method, and to evaluate their accuracy, a questionnaire was developed and some experts were asked to fill it. The main method used in this study is of Multi Criteria Decision Making (MCDM) methods, which is one of the most important methods in evaluating cause-effect relationships (Lin, et al, 2018) (Tseng, Chiu, 2013), and because of the ambiguity and uncertainty of the problem, it was decided to solve it using fuzzy theory. Therefore, the relationships between factors and their effects were investigated using fuzzy dematel method. In this study, the population included all architecture professors (with a history of teaching and attending in the architectural environment) as experts aware of the research topic.
Finally, by summarizing all the comments and presenting the categorization including all the items, the main factors were divided into six general categories, which were confirmed using Delphi method, as follows:

Physical elements: They determine the physical structure and provide the facilities required for the use of space. They are one of the basic human needs for comfort and convenience in a place and increase the possibility of using the environment and social interactions. Therefore, it is necessary that light, sound and temperature in the educational environment of architecture do not disturb the user (student and professor) and dissuade him/her from attending in the environment.
Spatial-architectural elements: These are the elements of the physical environment, that enable the realization of a behavioral pattern by creating territories. Things like the dimensions, size and geometry of space, spatial relationships creating visual connection and spatial integration, the presence of natural elements as well as artificial elements, such as urban elements, stairs or water, can encourage people to stay and sit together and start an interaction.
Aesthetic meaning: This category indicates characteristics such as novelty, diversity, harmony and spatial proportions. The proportion between content (aesthetic) meanings and current activities in educational environment of architecture influences learning.
Sense of security: Security is seen as a social factor affecting sociopetality that provides the ground required for the presence of individuals. Providing adequate light and accessibility for specific groups are of factors helping to create the sense of security.
Semantic-perceptual elements: The meaning of the environment at different emotional, sensational, referential, evaluative, and prescriptive levels can affect the user of space. The physical environment also acts in relation to emotions and experiences, and aids the user's perception. Concepts such as invitingness, flexibility of the environment, etc. encourage students to be present in the learning environment, and enhance the students’ social interactions and learning process by enabling changes in environmental capabilities (such as furniture) according to their needs.
Functional-activity: By adapting current behavioral patterns to behavior settlements, presence and activity in the environment can be enhanced and common contexts for group behaviors in students can be created by creating a sense of belonging. Accountability activity and active employment (the possibility of various activities in place) as well as the presence of a space for interaction and conversation help the students' interactions and thus their learning.

Also, based on the interaction analysis and the relationship between the factors and sub-factors influencing sociopetality, the following notes can be mentioned:

“Functional-activity” factor with a net susceptibility value of 0.94 is the most affected factor on sociopetality in an educational environment of architecture. In other words, this factor is the main issue to be solved by the affecting factors. In fact, the realization of sociopetality in the educational environment of architecture depends on this factor.
"Physical elements" with an effectiveness value of 0.87 is the most effective factor on sociopetality in educational environment of architecture. In other words, it is the most important factor among those influencing sociopetality and should be prioritized when designing the environment. Also, "Spatial-architectural elements" with a difference of 0.09 is the 2nd most effective factor that affects perceptual-semantic, aesthetic, sense of security and functional-activity factors, and enables different activities to be realized. Thus, light and lighting, odor and temperature, dimensions and size, geometry, spatial relationships, and the presence of natural and architectural elements were the main sub-factors affecting the sociopetal environment and playing a role in the creation of such an environment.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Sociopetality
  • Environmental Factors
  • Educational environment of architecture
  • Social-interactions
  • Fuzzy Delphi
  • Fuzzy demetel. 
-       بهزادفر، مصطفی؛ طهماسبی، اردلان (1392). شناسایی و ارزیابی مؤلفه‌های تأثیرگذار بر تعاملات اجتماعی؛ تحکیم و توسعه روابط شهروندی در خیابان­های شهری: نمونه مورد مطالعه سنندج، باغ نظر ، شماره 25: 17-28.
-       دانشپور، سید عبدالهادی؛ چرخچیان، مریم (1386). فضاهای عمومی و عوامل موثر بر حیات جمعی، باغ نظر، شماره 7، 19-28.
-       دانشگر مقدم، گلرخ؛ بحرینی، سید حسین؛ عینی­فر، علیرضا (1390). تحلیل اجتماع­پذیری محیط کالبدی متاثر از ادراک طبیعت در محیط انسان‌ساخت، مطالعه موردی نمونه­های مسکونی شهر همدان، نشریه هنرهای زیبا-معماری و شهرسازی، شماره 45، 25-36.
-       رهامی، محمد باقر (1393). طراحی کتابخانه مرکزی یاسوج (با رویکرد اجتماع­پذیری معماری)، استاد راهنما: علی­اکبر حیدری، استاد مشاور: حمید اسکندری، پایان نامه کارشناسی ارشد معماری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد یاسوج.
-       سجادزاده، حسن؛ یوسفی، ماندانا؛ یوسفی، محمد (1395). ارزیابی مولفه­های اجتماع­پذیری در کیفیت­بخشی به مساجد محلی ایران (نمونه موردی: مسجد چمن چوپانان، مسجد شالبافان، مسجد کولانج شهر همدان)، فصلنامه پژوهش­های معماری اسلامی، شماره 10، سال چهارم.
-       شجاعی، دلارام؛ پرتوی، پروین (1394). عوامل موثر بر ایجاد و ارتقاء اجتماع­پذیری در فضاهای عمومی با مقیاس­های مختلف شهر تهران (نمونه موردی: فضاهای عمومی دو محله و یک ناحیه در منطقه 7 تهران)، باغ نظر (سال دوازدهم): 94-108.
-       صالحی­نیا، مجید (1388). اجتماع­پذیری فضای معماری، استاد راهنما: دکتر معماریان، استاد مشاور: دکتر رازجویان، رساله دکترای معماری دانشگاه علم و صنعت.
-       طهماسبی، ارسلان (1391). ارزیابی مولفه‌های کیفی تاثیر گذار بر تعاملات اجتماعی در مقیاس محلی با تاکید برخلق مکان، نمونه مورد پژوهش: سنندج، استاد راهنما: دکتر بهزادفر، استاد مشاور: مهندس نوحی، رساله دکتری دانشگاه علم  و صنعت ایران.
-       علیتاجر، سعید؛ زارعی حاجی­آبادی، فاطمه (1395). نقش محیط ساخته شده در تعاملات دانشجویان در فضاهای غیررسمی مدارس معماری، نمونه موردی: دانشکده هنرومعماری دانشگاه بوعلی و پردیس هنرهای زیبای دانشگاه تهران، نشریه هنرهای زیبا-معماری و شهرسازی، دوره 21 (شماره 1): 79-90.
-       لنگ، جان (1388). آفرینش نظریه معماری نقش علوم رفتاری در طراحی محیط، ترجمه: علیرضا عینی فر، تهران: انتشارات دانشگاه تهران، چاپ چهارم، 186-187.
-       محمدی، محمد؛ آیت­اللهی، محمدحسین (1394). عوامل موثر در ارتقای اجتماع­پذیری بناهای فرهنگی، بررسی موردی: فرهنگسرای فرشچیان اصفهان، نشریه علمی-پژوهشی نامه معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر (شماره 15): 85-92.
-       مدیری، محمود؛ میرزایی خاکی، مریم؛ کریمی شیرازی، حامد (1393). تعیین اولویت کاربردهای فناوری نانو در بخش صنایع خودرور با مدل تصمیم‌گیری فازی ترکیبی، فصلنامه مدیریت توسعه فناوری، دوره دوم، شماره 1،137-160. 
-       مردمی، کریم؛ قمری، حسام (1390). الزامات معماری تاثیرگذار در اجتماع­پذیری فضای ایستگاه­های مترو، دو فصلنامه مدیریت شهری (شماره 27): 31-40.
-       یزدانی، سمیرا؛ تیموری، سیاوش (1392). تاثیر فضاهای باز مجتمع­های مسکونی بر افزایش تعاملات اجتماعی ساکنین (مطالعه موردی سه مجتمع مسکونی در اصفهان)، هویت شهر، شماره 15، سال هفتم، 83-92.
-       Alitajer S, Sajadzadeh H, Saadati Vaghar P (2016). A study of sociability factors’ influence on educational spaces: The case of the school of art and architecture of Bu-Ali Sina University, Armanshahr Architecture & Urban Development, Vol. 9, No. 16, pp. 1-13.
-       Lee HSh, Tzeng GH, Yeih W, Wang YJ, Yang ShCh (2013). Revised dematel: Resolving the infeasibility of dematel, Applied Mathematical Modelling, Vol. 37, pp. 6746–6757.
-       Lin KP, Tseng ML, Pai PF. (2018) Sustainable supply chain management using approximate fuzzy dematel method, Science Direct, Resources, Conservation and Recycling, Vol. 128, pp. 134–142
-       Moleski WH, Lang JT (1986). Organizational goals and human needs in office planning, In Jean D.Wineman (Ed), Behavioral Issues in Office Design, NewYork.
-       Naghiloo F, Falahat MS (2016). The Effect of environmental factors on sociopetality of urban spaces,European Online Journal of Natural and Social Sciences, Vol. 5, No. 4, pp. 1111-1129.
-       Pasalar C (2003). The Effects of Spatial layout on Students` Interactions in Middle Schools: Multiple Case Analysis. Unpublished Ph.D. thesis, Faculty of North Carolina State University.
-       Salehinia M, Memarian G (2012). Sociopetaloid of architecture space; Synthesis and synomorphy of humane-physical factors,International Journal of  Architectural Engineering & Urban Planning, Vol. 22, No. 1, pp. 7-19.
Tseng ML, Chiu ASF (2013). Evaluating firm’s green supply chain management inlinguistic preferences, Journal of Cleaner Production, Vol. 40, pp. 22–31.