نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد معماری، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمانشاه، کرمانشاه، ایران.

2 عضو هیئت علمی گروه معماری، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمانشاه، کرمانشاه، ایران

چکیده

برنامه‌ریزی و احداث پروژه‌‌های انبوه مسکن از جمله مسکن مهر به عنوان یک طرح کلان در مقیاس ملی در راستای تامین سرپناه اقشار کم درآمد از اهمیت قابل توجهی برخوردار است. لذا با توجه به اجرای مرحله‌ای اینگونه پروژه‌ها در زمان‌ها و مناطق مختلف، سنجش میزان رضایت افراد ساکن در برخی از آنها که به بهره‌برداری رسیده‌اند جهت بررسی اثربخشی کیفی در زندگی مردم و تعیین نقاط مثبت و بویژه منفی به منظور بهبود فرآیند پیش رو ضرورت می‌یابد. بر این اساس، هدف اصلی پژوهش حاضر تاکید بر نقش ارزیابی پس از بهره‌‌برداری در مراحل اولیه طرح‌های ساخت و ساز کلان است تا بتوان از یافته‌‌های حاصل در پروژه‌‌های مشابه بعدی استفاده کرد و از این طریق به افزایش رضایتمندی ساکنین پروژه‌های مشابه و البته با توجه به صرف بودجه‌های قابل ملاحظه در این گونه از طرح‌ها، پیشگیری از اتلاف سرمایه ملی نائل شد. در این تحقیق از استراتژی موردکاوی و روش ترکیبی (کیفی – کمی) استفاده شده که در ابتدا به صورت توصیفی- تحلیلی به تدوین چهارچوب نظری پرداخته و سپس به گونه پیمایشی به جمع‌آوری اطلاعات میدانی از طریق توزیع پرسشنامه محقق‌ساخت در مجموعه مورد مطالعه و نهایتا تحلیل آماری توصیفی و استباطی آنها و تعمیم نتایج در قالب پیشنهادات تحقیق معطوف گردیده است. مورد مطالعاتی پژوهش، مجتمع مسکونی دولت مهر واقع در شهرک دولت‌آباد شهر کرمانشاه بوده و حجم نمونه مورد بررسی بر اساس فرمول کوکران برآورد شده است. با این توضیح که پاسخ‌دهندگان به صورت تصادفی انتخاب گردیده و متعاقبا تجزیه و تحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزارSPSS22  انجام گرفته است. نتایج این تحقیق بر خلاف بسیاری از تحقیقات مشابه، حاکی از آن است که علی‌رغم رضایت نسبی ساکنین از معیارهای فعالیتی و اجتماعی، کمترین میزان رضایتمندی مربوط به معیارهای کالبدی از جمله تامین نیازهای مبتنی بر آسایش محیطی بویژه در مقیاس معماری ساختمان‌ها می‌باشد. 

کلیدواژه‌ها

-          پورمحمدی، محمدرضا و اسدی، احمد، (1393). ارزیابی پروژه‌های مسکن مهر شهر زنجان، نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، 33، 171 – 192.

-          پرهیزگار، اکبر و شاهدی، ناصر، (1389). مروری بر طرح مسکن مهر در شهرهای زیر 25000 نفر، فصلنامه آبادی، 34.

-          درری جبروتی، احسان و محمودی، سید امیر سعید، (1395). بررسی الگوهای ارزیابی بعد از بهره‌برداری، نشریه علمی پژوهشی هویت شهر، 28، 41 – 52.

-          رضایی، حسین، کرامتی، غزال، دهباشی شریف، مزین و نصیرسلامی، محمدرضا، (1397). تبیین الگوواره‌‌ای فرآیند روانشناختی حصول معنای محیطی و تحقق حس مکان با تمرکز بر نقش واسط ادراک، نشریه علمی پژوهشی باغ نظر، 65، 49 – 66.

-          رضایی، حسین، (1398). انسان و محیط (روانشناسی محیطی)، جزوه درسی مقطع کارشناسی ارشد رشته معماری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمانشاه، دانشکده فنی و مهندسی، گروه معماری و شهرسازی.

-       رضایی، محمدرضا و کمائی زاده، یعقوب، (1391). ارزیابی میزان رضایتمندی ساکنان از مجتمع‌های مسکن مهر (مطالعه موردی: سایت مسکن مهر فاطمیه شهر یزد)، فصلنامه مطالعات شهری، 5.

-          رفیعیان، مجتبی، مسعودی راد، ماندانا، رضائی، مریم و مسعودی راد، مونا، (1393). سنجش میزان رضایتمندی ساکنان از کیفیت سکونتی مسکن مهر  (موردشناسی: مهرشهر زاهدان)،  فصلنامه جغرافیا و آمایش شهری- منطقه ای، 12، 135 – 150.

-          رفیعیان، مجتبی، آجیلیان، شیوا و آقاصفری، عارف، (1395). اصول، ابعاد و متغیرهای رضایتمندی سکونتی در برنامه‌ریزی مسکن مهر (نمونه موردی: شهرک مهرگان)، فصلنامه مطالعات شهری، 19، 27 – 36.

-       ابراهیمی، مهدی، حیدرخانی، هابیل، عبدالمحمدی، امیر، فیروزآبادی، آمنه و طیبی، ناهید، (1391). بررسی عوامل مؤثر بر رضایت مشتریان از مسکن شهری شهر اصفهان، فصلنامهتخصصیعلوماجتماعیدانشگاهآزاداسلامی واحدشوشتر، 18.

-          اطمینانی قصرالدشتی، رویا و سلطانی، علی، (1392).ارزیابی خصوصیات درونی محیط مسکونی موثر بر رضایت­مندی ساکنین در مساکن عمومی (نمونه موردی: مسکن مهر صدرا)، مجموعه مقالات کنفرانس بین‌المللی عمران، معماری و توسعه پایدار شهری، تبریز.

-          امینی، صبا، حسینی، سید باقر و نوروزیان ملکی، سعید، (1392). بررسی تطبیقی میزان رضایتمندی ساکنان بین دو نمونه از مجتمع‌های مسکونی میان‌مرتبه و بلندمرتبه (نمونه‌های موردی: مجتمع‌های مسکونی شهید محلاتی و سبحان)، نشریه علمی پژوهشی آرمانشهر، 11.

-          درودی، محمدرضا، جهانشاهلو، لعلا و شهریاری، سید کمال‌الدین، (1393). سنجش میزان رضایتمندی ساکنین مسکن مهر با رویکرد مدیریت شهری (مطالعه موردی: مجتمع بوستان شهر جدید هشتگرد)، فصلنامه اقتصاد و مدیریت شهری، 9.

-          حاجی حسینی، مهدی، (1390). بررسیمیزانرضایتمندی سکونتیدرمحلهسهیلتهران، پایان‌نامه کارشناسی ارشد رشته برنامه‌ریزی شهری و منطقه‌ای، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، دانشکده هنر و معماری.

-          سعیدپور، سمیرا، (1391). مقایسه سطح رضایتمندی سکونتی ساکنان محله خواهر امام و محله منظریه در شهر رشت، پایان‌نامه کارشناسی ارشد رشته برنامه‌ریزی شهری و منطقه‌ای، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، دانشکده هنر و معماری.

-          محمودی، سید امیر سعید و ناری قمی، مسعود، (1393). ارزیابی پس از بهره‌برداری: یک هدف و یک وسیله آموزشی در معماری، نشریه هنرهای زیبا معماری و شهرسازی، 19(1)، 71 – 82.

-          یزدانی، محمد حسن، پاشازاده، اصغر و سعیدی، سمیرا، (1398). بررسی میزان رضایتمندی ساکنین مسکن مهر (نمونه موردی: مسکن مهر شام اسبی اردبیل)، نشریه جغرافیا و برنامه‌ریزی دانشگاه تبریز، 67، 327 – 349.

-          Foote, N., (1960). Housing choices and housing constraint, New York: McGraw-Hill.

-          Amerigo, M., & Aragones, J. (1990). Residential satisfaction in council housing. Journal of Environmental Psychology, 10, 313-325.

-          Amerigo, M., & Aragones, J. (1997). A theoretical and methodological approach to the study of residential satisfaction. Journal of Environmental Psychology, 17(1).

-          Liu, A. M., (1999). Residential satisfaction in housing estates: A Hong Kong perspective, Automation in Construction, 8(4).

-          McCrea, R., Stimson, R. J., & Western, J. (2005). Testing a general model of satisfaction with urban living using data for South East Queensland, Australia, Social Indicators Research, 72.

Potter, J. & Cantarero, R., (2006). How does increasing population and diversity affect resident satisfaction? A small community case study, Environment and Behaviour, 38(5): 605 – 625.