نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشیار، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر، تهران، ایران.

چکیده

اهمیت خلق فضاهای واجد معنی (یا توجه به معنای فرهنگی فضاها) که آن ها را قرائت ­پذیر می ­نماید، امری پذیرفته شده است. در واقع از آنجا که انسان در دایره­ ی معنایی متولد می ­شود و از آن طریق خود را باز می­ یابد؛ چنانچه در محیط ­های فاقد معنی یا واجد معانی غیرفرهنگی قرار گیرد، ضمن عدم ارتباط با آن، هویت وجودی خود را نیز از دست خواهد داد. در این میان، بر عهده ­ی طراح شهر است که در خلال تولید متن کالبدی، نقش ترجمانی مطلوبی را ایفا نموده و در فضای شهری دست به کدگذاری فرهنگی بزند. هدف مقاله­ ی حاضر، تدوین فرآیند گام ­به­ گام طراحی فضاهای شهری قرائت پذیر و شناسایی عوامل مؤثر بر ایجاد چنین فضاهایی است. به این منظور، از نظریه ­ی زبان ­شناختی (به­ عنوان یکی از پارادایم ­های نظری پسامدرن) استفاده خواهد شد. دلیل انتخاب این پارادایم، قابلیت­ های آن در پاسخگویی به مسئله ­ی افول معنی در معماری و شهرسازی است. در این مقاله، از مطالعات ترجمه به­ عنوان یکی از عرصه­ های دانشی و نظری مرتبط با پارادایم منتخب، بهره برده شده است. در واقع این نوشتار بر آن است تا با بهره­ گیری از نظریه­ های مطرح در مطالعات ترجمه، و بررسی و فهم دقیق آن ها، به هدف غایی پژوهش دست یابد.
با توجه به موارد بیان شده، پژوهش حاضر در مرحله ­ی بررسی نظریه ­های مطرح در مطالعات ترجمه، از رهیافت فرانظریه بهره برده است. به این معنی که با واکاوی نظریه ­ها (نظریه ­های سنتی و مدرن در مطالعات ترجمه)، مبتنی بر تکنیک ­های این رهیافت، چون تحلیلِ تاریخی و مقایسه ­ای، آن ها را واکاوی نموده و از خلال این بررسی، نحوه ­ی کاربست آنها را در تدوین فرآیند مورد نظر در طراحی شهری (براساس روش استدلال منطقی) تدوین نموده است. نتایج تحلیل فرانظری نشان می ­دهد، نظریه­ ی مدرن ترجمه و رویکرد ترجمه ­ی فرهنگی، که به ترجمه ­ی ارتباطی منجر می ­شود، رویکردی مطلوب در تولید یک متن فرهنگی در شهر است. با انطباق فرآیند ترجمه­ در نظریه ­ی مدرن ترجمه، با فرآیند طراحی فضاهای شهری واجد معنا، روند گام به گامِ خلق فضاهای شهری قرائت­ پذیر تدوین شده است. بر این اساس، طراح شهر لازم است، ضمن شناسایی حیطه­ ی فرازبانی فضا و شهر، زبان مبدا را تجزیه و تحلیل نموده و با در نظر گرفتن فیلتر فرهنگ و گفتمان ­های قدرت و ایدئولوژی، نشانه ­ها و معانی نهفته و قابل درک در فضا را شناسایی کرده و دست به ترجمه­ ی فرآیندمحور در محیط بزند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Developing the Process of Creating Readable Urban Space and its Affecting Factors based on the Understanding and Analysis of Translation Theories; a Meta-Theoretical Approach

نویسنده [English]

  • Maryam Mohammadi

Associate Professor, Faculty of Architecture and Urban Planning, University of Art, Tehran, Iran

چکیده [English]

Extended Abstract
The creation of understandable and readable urban space is very important. In fact, humans interact with the environment when the received message from the environment is recognized in their Semiosphere. This indicates that paying attention to cultural meanings of environmental design is essential. Accordingly, this research aims to develop the production process of such a space, based on the linguistic paradigm. Despite the importance of this issue, there has been a decline of meaning in the modern era. Therefore, theorists criticize the modernist approach and try to find different solutions to this problem. Thus, in the transition from modern theory to postmodern theories, a wide range of theoretical paradigms have been recognized that are classified in the categories of phenomenology, linguistic theory (including semiotics, structuralism, post-structuralism, deconstructionism), Marxism, and feminism. Among these paradigms, linguistics has been developed in relation to the category of meaning. In fact, the revival of thought in the form of linguistic paradigms changed the postmodern cultural criticism. Meanwhile, semiotics, structuralism, and post-structuralism have been effective in the re-development of many disciplines, especially critical actions. These paradigms have once again focused simultaneously on meaning and symbolism in architecture and urban planning.
This paper aims to develop the step-by-step process of designing readable urban spaces and identify the factors influencing the creation of such spaces based on linguistic theory. This paradigm was selected due to its ability to solve the problems caused by the perdition of meaning in the field of architecture and urban planning. In this paper, translation studies have been used as a knowledge related to the selected paradigm. In fact, this paper aims to achieve the ultimate goal of the research by using, scrutinizing and understanding the theories proposed in translation studies.
The present study is an analytical study according to its purpose. This study uses the meta-theoretical approach as a type of Meta-Study approach. Therefore, historical and comparative methods are used in scrutinizing the theories proposed in translation studies. Having carefully examined the theories proposed in the field of translation studies, the authors have described the process of creating readable spaces according to the research purpose and problem. Meanwhile, the inefficiency of the traditional translation theories has been studied in creation of readable urban spaces. Eventually, the reasons for using modern translation theory and the application of this process have been explained using logical reasoning.
The results of the meta-theoretical analysis show that the modern theory of translation and the cultural translation approach that leads to communicative translation is a desirable approach in producing a cultural text in the city. Finally, the process of creating readable urban spaces have been developed by adapting the modern theory of translation to the process of designing meaningful urban spaces. Accordingly, the urban designers should identify the metalinguistic realm of space and the city, and analyze the source of the language. Having applied the filter of culture and the discourses of power and ideology, the designers should identify the hidden and understandable signs and meanings of space and translate them in a process-oriented way. In other words, the cultural translation model is used as an optimal model for creating readable urban spaces. Thus, that the signs in the source text (from Lotman's point of view) represent the cultural identities. This means that the cultural text is produced in the semiosphere. In fact, semiosphere is a center in which texts are produced, and out of which chaos and disorder threaten the inside of the semiosphere. This issue is also important in the target text; meaning that the consideration of signs in the source text in the translation process should pass the filter of culture in the target text for producing a cultural text. Accordingly, in this process, the urban designer should use the signs in the semiosphere to provoke the continuity of meaning and create a cultural text. Otherwise, the produced text will have non-cultural and non-encrypted meanings for the users. There are semiospheres of other cultures within the semiosphere of any culture that interact and communicate with each other. This means that in the process of intercultural communication, some of the signs and meanings outside of the culture may be accepted.

کلیدواژه‌ها [English]

  • text
  • Translation Theory
  • Meta Theory
  • Process
  • Readable Urban Space
اخلاصی، ابراهیم، خاکسارفرد، عیطه (1394)، واکاوی مفهومی فرانظریه­پردازی با تأکید بر چالش­ها و الزامات آن در جامعه­شناسی ایران، نشریه­ی راهبرد فرهنگ، شماره­ی 29، صفحات 37-60.
امیرشجاعی، آناهیتا و قریشی، محمد حسین (1395)، بررسی نشانه ای-فرهنگی و تغییر ایرئولوژی در ترجمه (براساس تحلیل گفتمان انتقادی)، مطالعه موردی: پیرمرد و دریا، اثر ارنست همینگوی، زبان پژوهی، شماره­ی 19، صفحات 7-32.
بارکر، کریس (1387) مطالعات فرهنگی: نظریه و عملکرد. ترجمه مهدی فرجی و نفیسه حمیدی. تهران: پژوهشگاه مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
بتیس، مارسیا جی. (1387)، مقدمه­ای بر فرانظریه­ها، نظریه­ها و الگوها، ترجمه­ی غلام حیدری، نشریه­ی کتابداری و اطلاع­رسانی، جلد 11، شماره­ی 4، صفحات 275-297.
برکت، بهزاد (1386)، تحلیل گفتمانی دشواری­های ترجمه ادبی، نشریه­ی ادب پژوهی، شماره­ی اول، صفحات 29-47.
بوستانی، مهدی، پولادی، کمال  و توسلی رکن آبادی، مجید (1397)، فرانظریه به­عنوان ابزاری برای فهم، نشریه­ی جستارهای سیاسی معاصر، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، سال نهم، شماره­ی 4، صفحات 21-36.
پارسی، حمیدرضا (1381)، شناخت محتوای فضای شهری، هنرهای زیبا، شماره­ی 11، صفحات 41-49.
پاکتچی، احمد (1392)، ترجمه­شناسی قرآن کریم، تهران: دانشگاه امام صادق (ع).
پرتوی، پروین (1382)، مکان و بی مکانی، رویکرد پدیدار شناسانه، نشریه هنرهای زیبا، شماره­ی 14، صفحات 40-50.
پوسنر، ر (1390)، اهداف اصلی نشانه­شناسی فرهنگی. ترجمه شهنار شاه طوسی، در: مجموعه مقالات نشانه شناسی فرهنگی، به کوشش فرزان سجودی، تهران: نشر علم.
پیشه ور، احمد (1376)، جامعه شناسی سیاسی، اهواز: انتشارات دانشگاه آزاد اسلامی.
خان جان، علیرضا (1390)، پیشنهاد الگویی برای تحلیل انتقادی ترجمه، مطالعات زبان و ترجمه، سال 44 شماره­ی 2، صفحات 93-130.
خوش سلیقه، مسعود (1390)، دریچه­ای به مطالعات ترجمه، فصلنامه­ی مترجم، سال 20، شماره­ی 50 و 51، صفحات 161-167.
خوش سلیقه، مسعود و نوروزی، عبدالله (1395)، بررسی و نقد کتاب روش شناسی پژوهش در مطالعات ترجمه، پژوهش نامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، سال شانزدهم، ویژه­نامه زبان­شناسی و زبان­های خارجی، 121-136.
درزی، قاسم و پاکتچی، احمد (1393)، نقش ترجمه فرهنگی در مطالعات بین رشته ای با تأکید بر لگوهای نشانه شناسی فرهنگی، فصلنامه مطالعات میان رشته ای در علوم انسانی، دوره ششم، شماره­ی 4، صفحات 23-49.
دلاباستیتا، درک (1384)، چشم انداز مطالعات ترجمه در قرن بیست و یکم، ترجمه­ی علی حاج محمدی، مترجم، شماره­ی 40، 53-68
راپاپورت، آموس، (1384)، معنی فضای شاخته شده، ترجمه فرح حبیب، تهران: انتشارات پردازش و برنامه ریزی شهری، چاپ اول.
رلف، ادوارد (1389)، مکان  و بی مکانی، ترجمه محمدرضا نقصان محمدی و دیگران، تهران: انتشارات آرمان شهر.
ژوزف مارگولید و تام راکمور (کتاب فلسفه تفسیر)
سهرابی، بابک، اعظمی، امیر و یزدانی، حمیدرضا (1390)، آسیب شناسی پژوهش­های انجام شده در زمینه­ی مدیریت اسلامی با رویکرد فراترکیب، نشریه­ی چشم­انداز مدیریت دولتی، شماره­ی 6، صفحات 9-24.
غضنفری، محمد (1384)، نگاهی بر چهارچوب تحلیلی بازتاب جهان بینی در ترجمه و مصداق های آن در ترجمه ادبی، مجله علمی-پژوهشی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه اصفهان، دوره دوم، شماره­ی 41 صفحات 185-203
قریشی، سید محمدحسین و جهانجویان، طاهر (1391)، بررسی نمونه هایی از انعکاس ایدئولوژی مترجمان در ترجمه­ی قرآن، مجله پژوهش های اسلامی، سال پنجم، شماره­ی 8، صفحات 127-156.
کلالی، پریسا و مدیری، آتوسا (1391)، تبیین نقش مولفه معنا در فرایند شکل گیری حس مکان، نشریه هنرهای زیبا، دوره­ی 17، شماره­ی 2، صفحات 43-51
لطفی زاده، عباس، ابراهیمی، رضا و ابراهیمی، اسلام (1389)، فرانظریه­پردازی در علوم اجتماعی، نشریه­ی مطالعات جامعه­شناسی، سال دوم، شماره­ی 7، صفحات 41-56.
لوتمان، یوری (1390)، اوسپنسکی، بی.ای، در باب ساز و کار نشانه شناختی فرهنگ. ترجمه فرزان سجودی، در: مجموعه مقالات نشانه شناسی فرهنگی، به کوشش فرزان سجودی، تهران: نشر علم.
مبارکی، حسن و امین زاده، سیروان (1392)، نظریه و توانش ترجمه: اساس علمی و عملی مدل نظام مند آموزش ترجمه، فصلنامه مطالعات زبان و ترجمه، شماره­ی 2، صفحات 133-153
مدنی پور، علی (1379)، طراحی فضای شهری، نگرشی بر فرآیندهای اجتماعی و مکانی، ترجمه فرهاد مرتضایی، تهران: شرکت پردازش و برنامه ریزی شهری.
منادفی، مرتضی (1395)، رمزگشایی متن نشانه ها یا علائم معنی دار در متن، اندیشه های نوین تربیتی، دوره­ی 12، شماره­ی 1، صفحات 27-58.
منافی اناری، سالار (1387)، جدایی‌ناپذیر بودن ترجمه از زندگی روزمره انسان، نقد و بررسی در کرسی نظریه پردازی.
میرزا، زهرا و علیرضا خان جان (1384)، بازنمود ایدئولوژی و قدرت در ترجمه، چاپ شده در فصلنامه مطالعات ترجمه، سال سوم، شماره­ی 12 ، صفحات: 7-28
نزبیت، کیت (1397)، نظریه­های پسامدرن در معماری، ترجمه­ی رضا شیرازی، تهران: نشر نی.
نوابخش، مهرداد و کریمی، فاروق (1392)، واکاوی مفهوم قدرت در نظریات میشل فوکو، فصلنامه مطالعات سیاسی، شماره­ی 3، صفحات 49-63
یار محمدی، لطف الله (1383)، گفتمان شناسی رایج و انتقادی. تهران: نشر هرمس.
Fairclough, N. (2003). Analysing Discourse: Textual Analysis for Social Research. London & New York: Routledge.
Fairclough, N., & Wodak, R. (1997). Critical Discourse Analysis. In T. van Dijk (Ed.), Discourse Studies: A Multidisciplinary Introduction. London: Sage.
Foucault, M., (1972), The Archaeology of Knowledge. Trans. A. Sheridan, Tavistock: London.
Hatim, B & Manson, I (1997), The Translator as Communicator. London & New York: Routledge.
Jakobson, Roman (1987), Linguistics and poetics, Language in literature, ed. Krtstyna Pomorska & Stephen Rudy, Cambridge, Belknap Press, Pp. 62-94.
Karoubi, B. (2003), Ideology and Translation with a concluding point on Translation Teaching, Retrevied Nov.2, 2010 from http://www.translationdirectory.com
Khajeh, Z. & Khanmohammad, H. (2009), Transmission of Ideology through Translation: A Critical Discourse Analysis of Chomsky’s “ Media Control” and its Persian Translation. Electronic journal of Iranian Journal of Applied Language Studies. Vol 1(1): 24-42
Lefebvre, H. (1991) The Production of Space, Oxford, Blackwell
Newmark. Peter (1979), Review of J. House, A model for Translation Quality Assessment, The incorporated Linguist, 18: 61-62
Nida, E. (1964), Principles of correspondence. In : Venuti, L (ed.), The translation Studies Reader, Routledge, London.
Posner, R. (2004), Basic Tasks of Cultural Semiotics. In: Gloria Witham and Josef Wallmansberger (eds.), Signs of Power- Power of Signs. Essays in Honor of Jeff Bernard. Vienna: INST.
Pym, A. (2009). Translator Training. Pre-print text written for the Oxford Companion to Translation Studies (on line). Retrieved from http://usuaris.tinet.cat/apym/online/training/2009_translator_training.pdf.
Zieleniec, Andrzej (2007): Space and Social Theory, SAGE Publications.