نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری معماری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهرکرد. چهارمحال و بختیاری. ایران.

2 استادیار، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران.

3 مربی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهرکرد. چهارمحال و بختیاری. ایران.

چکیده

امروزه با عنایت به توسعه شهرنشینی و نیاز به اسکان نیروی کار، احداث شهرک های مسکونی پایدار اجتناب ناپذیر است. یکی از ابعاد پایداری، پایداری اجتماعی می­باشد واز آنجایی که تحقق پایداری اجتماعی بدون توجه به مولفه های سرمایه اجتماعی مقدور نمی­باشد لذا شناخت نمونه­های موجود و مقایسه تطبیقی آن­ها به منظور تبیین تحقق مولفه­های سرمایه اجتماعی از اهمیت بسزایی برخوردار است. این مقاله بر آن است که مولفه­های سرمایه اجتماعی در مناطق مسکونی بریم و بوارده آبادان را مورد ارزیابی تطبیقی قرار دهد. در صورت انجام این پژوهش ضمن مقایسه تطبیقی مولفه­های سرمایه اجتماعی در این دو محله موفق، موانع  دستیابی  به پایداری اجتماعی از دریچه تحقق سرمایه اجتماعی مورد بررسی قرارمی­گیرد تا از این رهگذر، توجه تصمیم گیران را به بازخورد احداث شهرک­های مسکونی جدید جلب نماید. روش تحقیق این پژوهش توصیفی تحلیلی  و نحوه جمع­آوری داده­ها  کتابخانه­ای و میدانی می­باشد. نتایج این پژوهش نشان می­دهد که در منطقه بریم فقط متغیر احساس تعلق اجتماعی و در منطقه بوارده متغیرهای احساس تعلق اجتماعی و اعتماد نهادی در وضعیت مطلوبی قرار دارند و در سایر متغیرها نظیر مشارکت وضعیت دو منطقه نامطلوب است. همچنین در سه متغیر « اعتماد بین شخصی»، « اعتماد نهادی» و « احساس تعلق اجتماعی» محله بوارده وضعیت بهتری نسبت به منطقه بریم دارد. این نتایج مشخص می­کند که منطقه­بندی محلات و تفکیک ساکنان براساس رتبه سازمانی می­تواند تاثیرات سویی در افزایش تعاملات و مشارکت اجتماعی داشته باشد.

کلیدواژه‌ها

آلتمن،ایروین (1382)،محیط و رفتار اجتماعی ،ترجمه علی نمازیان ،مرکز انتشارات دانشگاه شهید بهشتی ،تهران

الوانی ،سید مهدی و شیروانی ،علیرضا (1383)،سرمایه اجتماعی ، اصل محوری توسعه ، ماه نامه تدبیر ، سال 15، شماره 147

الوانی ،سید مهدی و سید نقوی ،میر علی (1381)،سرمایه اجتماعی ، مفاهیم و نظریه ها ،فصل نامه مطالعات مدیریت ، شماره 33و 34 ،بهار و تابستان

پاکزاد ،جهانشاه(1386)،مقالاتی در باب مفاهیم معماری و طراحی شهری ،انتشارات شهیدی ،تهران

حائری،محمد رضا (1382)،خانه های معاصر (ویژگی ها و نیازها )،فصلنامه آبادی ،شماره 38

حبیبی ،محسن و  رضا اهری (1376)،مسکن حداقل ،مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن ،تهران

خوش فر ،بارگاهی و کرمی(1392) ،سرمایه اجتماعی و پایداری شهری در گرگان،فصلنامه علمی پژوهشی مطالعات شهری ،شماره هشتم پاییز

راپاپورت ،آموس (1392)،انسان شناسی مسکن ،ترجمه خسرو افضلیان،انتشارات کتابکده کسری

راپاپورت ،آموس (1381)،به سوی انسان شناسی خانه ،ترجمه مسعود پرچمی عراقی ،فصلنامه آبادی ،شماره 36

راجرز ،ریچارد (1383)،معماران بزرگ و طراحی پایدار ،ترجمه حمید حسینمردی ،فصلنامه آبادی شماره 42

راسخی نژاد مقدم،مرتضی (1385)،بهینه سازی فضای جمعی در خانه ،پایان نامه برای دریافت درجه دکتری ،دانشکده معماری و شهرسازی ،دانشگاه شهید بهشتی ،تهران

رضا زاده ،راضیه و محمود عدالتی رنجبر (1384)،تاثیرات کوچک سازی واحدهای مسکونی بر نیازهای خدماتی و سرانه های خدماتی ،فصلنامه اقتصاد مسکن ،شماره 37

رفعت جاه ،فریمند (1382)،روند تحولات برنامه ریزی مسکن در دو دهه اخیر ،انتشارات چکاد ،امیر بهادر ،تهران.

رفیع پور ،فرامرز (1385)،آناتومی جامعه ،شرکت سهامی انتشار ،چاپ چهارم ،تهران

شولتز نوربرگ ،کریستیان ،(1381)،مفهوم سکونت ،ترجمه امیر یار احمدی ،انتشارات آگه،تهران

عینی فر،علیرضا(1379) عوامل انسانی -محیطی موثر در طراحی مجموعه های مسکونی ،نشریه هنرهای زیبا ، شماره 8

ضرغامی،اسماعیل (1389) ، اصول پایداری اجتماعی مجتمع های مسکونی در شهرهای ایرانی -اسلامی ،فصلنامه مطالعات شهر ایرانی و اسلامی ،شماره دوم ،زمستان

ضرغامی،اسماعیل (1396) ، نظریه پایداری اجتماعی و مجتمع های مسکونی ،انتشارات دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی ،چاپ اول

فوکویاما،فرانسیس (1384)،سرمایه اجتماعی و جامعه مدنی ،مجموعه مقالات سرمایه اجتماعی و توسعه،نشر شیرازه،تهران

قایم مقامی ،پوردیهیمی و ضرغامی(   1389   ) ، اصول پایداری اجتماعی در مجتمع های مسکونی  از دید جامعه صاحب نظران و متخصصان ایرانی ،فصلنامه صفه،سال بیستم ،شماره 51،پاییز وزمستان

کوهکن، علیرضا (1387)، مولفه های سرمایه اجتماعی اسلامی ،مجله راهبرد یاس،شماره 17،بهار

گیفورد ،رابرت (1378)،روان شناسی محیط های مسکونی ،ترجمه وحید قبادیان ،فصلنامه معماری و فرهنگ،شماره 2و 3

مطلبی،قاسم (1385)،رویکرد انسانی به شکل دهی فضاهای شهری ،نشریه هنرهای زیبا ،دانشگاه تهران،شماره 27

موید فر،رزیتا (1382)،نگرشی بر سرمایه اجتماعی و ابعاد آن ، اندیشه صادق ، ش 11 ـ 12

نعمانی،میترا (1394)،طراحی کالبدی مجتمع مسکونی به منظور ارتقا کیفی تعاملات اجتماعی ،پایان نامه کارشناسی ارشد در رشته معماری،استاد راهنما:دکتر علیرضا دانش پور،دانشگاه آزاد اسلامی واحد مرودشت ،ایران

یزدانی ،سمیرا و سیاوش تیموری (1392).تاثیر فضاهای باز مجتمع های مسکونی بر افزایش تعاملات اجتماعی ساکنین (مطالعه موردی :سه مجتمع مسکونی در اصفهان) ، نشریه هویت شهر ،شماره 15.

Bhuiyan ,Shahjahan and Hans.D,Evers(2005),social capital and sustainable development: Theoriesand concept .bonn ,Department of Ppolitical and Cultural change -University of Bonn

Dasgupta, P., & Serageldin, I. (2001). Social capital: A multifaceted perspective. Washington,DC: World Bank Publications.

Dale, A., & Newman, L. (2008). Social capital: A necessary and sufficient condition for sustainable community development? Community Development Journal, 45(1), 5–21.

Dempsey N,Bramley G,Power S, Brown C (2011).The social dimension of sustainable development :defining urban social sustainability

Field ,John (2003),social capital , London , Routledge Pub

Flora, C. B. (2004). Community dynamics and social capital. Agroecosystems analysis(agroecosystemsa), 93–107.

Gibson, H. J., Walker, M., Thapa, B., Kaplanidou, K., Geldenhuys, S., & Coetzee, W.(2014). Psychic income and social capital among host nation residents: A pre–post analysis of the 2010 FIFA world cup in South Africa. Tourism Management, 44, 113–122.

Hwang, D., & Stewart, W. P. (2017). Social capital and collective action in rural tourism. Journal of Travel Research, 56(1), 81–93.

Joelle Soulard, Whitney Knollenberg, B. Bynum Boley, Richard R. Perdue, Nancy Gard McGehee(2018), Social capital and destination strategic planning, Tourism Management 69.

Jones, S. (2005). Community-based ecotourism: The significance of social capital. Annals of Tourism Research, 32(2), 303–324.

Kwon, S.-W., & Adler, P. S. (2014). Social capital: Maturation of a field of research. Academy of Management Review, 39(4), 412–422.

Maak, T. (2007). Responsible leadership, stakeholder engagement, and the emergence of social capital. Journal of Business Ethics, 74(4), 329–343.

Park, D.-B., Lee, K.-W., Choi, H.-S., & Yoon, Y. (2012). Factors influencing social capital in rural tourism communities in South Korea. Tourism Management, 33(6), 1511–1520.

Posner, D., & Boix, C. (2016). Social Capital: Its origins and effects on governmental performance. British Journal of Political Science, 28, 686–693.

Putnam, R. D. (1995). Bowling alone: America's declining social capital. Journal of Democracy, 6(1), 65–78.

Sabatini,fabio(2005).social capital as social Network :Net Framework for Measurement ,Working Paper No :83 .Department of Public Economices ,University of Rome La sapienza

Seibert ,Scott E . and Maria L.Kraimer and .Robert C.Liden (2001),"A Social capital Theory of Career Success".Academy of Manage - ment Journal , Vol 44 .No 2

Sseguya, H., Mazur, R. E., & Flora, C. B. (2018). Social capital dimensions in household food security interventions: Implications for rural Uganda. Agriculture and Human Values, 35(1), 117–129.

Stevenson, N. (2016). Local festivals, social capital and sustainable destination development: Experiences in east london. Journal of Sustainable Tourism, 24(7), 990–1006.

Woodcraft,s.,Hackett,T.and Caistor-Arendar,L.(2011).Design for Social Sustainability:A framework for creating thriving new communities .Future Communities.

Zarghami,E.,Fatourehchi,D.,and Karamloo,M.(2017)Impact of Daylighthing Design Strategies on Social Sustainability Through the Built Environment .Sust .Dev .,doi :10.1002/sd.1675

Zhao,Yandong (2002).Measuring the Social Capital of Laid -off chinese Workers. Current Sociology, vol 50.