نوع مقاله: مقاله مروری

نویسندگان

1 استادیار، گروه معماری، واحد بروجرد، دانشگاه آزاد اسلامی، بروجرد، ایران.

2 استاد، دانشکده معماری، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 استادیار، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران

4 استاد، دانشکده معماری، پردیس محیط ساخته شده، دانشگاه نیوساوت ولز، سیدنی، استرالیا

چکیده

از چهار دهه پیش تاکنون، ظهور و گسترش محله‌های مسکونی برنامه‌ریزی شده با محدوده‌های سخت و قابل کنترل، به نام محله‌های محصور، توجه نظریه‌پردازان و پژوهشگران حوزه‌های مختلف را به خود جلب کرده است. رشد روزافزون محله‌های محصور، شکل جدیدی از سکونت را نشان می‌دهد و موجب انجام پژوهش‌های فراوانی در مورد چرایی و چگونگی پیدایش و گسترش آن‌ها شده است. علی‌رغم گسترش مسکن‌سازی محصور از دهه 1340 شمسی در ایران، مطالعات بسیار اندکی درباره آن‌ها انجام شده است. مقاله حاضر با هدف انجام یک مرورِ تحلیلی بر روی تئوری‌ها و نتایج پژوهش‌های تجربی انجام شده، درصدد بازنگری و تحلیل تعاریف، گونه‌ها و دلایل گسترش محله‌های محصور و پیامدهای مثبت و منفی آن‌هاست. نتایج این پژوهش می‌تواند به طراحان و سیاست­گذاران حوزه مسکن کمک کند تا ضمن بازشناسی محله‌های محصور به عنوان یک گونه جدید از مسکن‌سازی، از میزان پیامدهای منفی آن‌ها کاسته و بر پیامدهای مثبت آن‌ها بیافزایند.

کلیدواژه‌ها

حبیبی، محسن. (1386). از شار تا شهر: تحلیلی تاریخی از مفهوم شهر و سیمای کالبدی آن: تفکر و تأثر. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.

جلیلی، محمد. (1398). تأثیر محـدوده کالبـدی مجمـوعـه‌های مسکـونی بر تـرس از جرم و حـس تعلـق اجتماعی ساکنان؛ مقایسه‌ مجموعه‌های مسکونی محصور، محصور نمادین و غیرمحصور: موردپژوهی شهرک اکباتان تهران. رساله دکتری معماری، اصفهان: دانشگاه هنر اصفهان.

مدنی، رامین، عینی‌فر، علیرضا، جاد، بروس و جلیلی، محمد. (1397). تبیین عوامل مؤثر بر شکل‌گیری حس تعلق اجتماعی در مجموعه‌های مسکونی محصور، مورد مطالعاتی: مجموعه‌های مسکونی شهر همدان. نشریه معماری و شهرسازی آرمان‌شهر، 11(25): 176-163.

قنبری، ابوالفضل و ظاهری، محمد (1389). ارزیابی سیاست‌های کلان مسکن در برنامه‌های قبل و پس از انقلاب اسلامی ایران. نشریه مسکن و محیط روستا، 29(132): 90-77.

کلانتری، سارا، رفیعیان، مجتبی، آقاصفری، عارف و کلانتری، حسین. (1396). اجتماعات محصور دروازه‌دار: مسائل و راهکارها، نمونه موردی: اجتماع محصور دریاکنار. نشریه معماری و شهرسازی آرمانشهر، 10(19): 233-217.

 

Atkinson, R., & Blandy, S. (2013). Gated communities: International perspectives. Routledge.

Atkinson, R., Blandy, S., Flint, J., & Lister, D. (2003). Gated communities in England : final report of the gated communities in England 'New Horizons' project. Glasgow: University of Glasgow, Department of Urban Studies.

Atkinson, R., & Flint, J. (2004). Fortress UK? Gated communities, the spatial revolt of the elites and time–space trajectories of segregation. Housing studies19(6), 875-892.

Akgün, A. A., & Baycan, T. (2011). Gated communities in Istanbul: the new walls of the city. Town Planning Review83(1), 87-109.

Bagaeen, S., & Uduku, O. (Eds.). (2015). Beyond gated communities. Routledge.

Baycan-Levent, T., & Gülümser, A. A. (2007). Gated communities in Istanbul: The new walls of the city. EURODIV paper.

Blandy, S. (2018). Gated communities revisited: defended homes nested in security enclaves. People, Place & Policy Online11(3).

Blandy, S. (2006). Gated communities in England: historical perspectives and current developments. GeoJournal66(1-2), 15-26.

Branic, N., & Kubrin, C. E. (2018). Gated Communities and Crime in the United States. The Oxford Handbook of Environmental Criminology, 401.

Breetzke, G. D., Landman, K., & Cohn, E. G. (2014). Is it safer behind the gates? Crime and gated communities in South Africa. Journal of housing and the built environment29(1), 123-139.

Borsdorf, A., Hidalgo, R., & Sánchez, R. (2007). A new model of urban development in Latin America: The gated communities and fenced cities in the metropolitan areas of Santiago de Chile and Valparaíso. Cities24(5), 365-378.

Blakely, E. J. (1999). The gated community debate. Urban Land58, 50-55.

Blakely, E. J., & Snyder, M. G. (1997). Fortress America: gated communities in the United States. Brookings Institution Press.

Byers, M. (2003). Waiting at the Gate: The New, Postmodern Promised Lands. Suburban Sprawl: Culture, Ecology and Politics Eds H Bartling, M Lindstrom (Rowman and Littlefield, Lanham, MD) pp, 23-44.

Caldeira, T. P. (2000). City of walls: crime, segregation, and citizenship in São Paulo. University of California Press.

Christensen, K., & Levinson, D. (Eds.). (2003). Encyclopedia of community: From the village to the virtual world.

Community Association Institute. (1999). National Survey of Community Association Homeowner Satisfaction (Alexandria: CAI).

Coy, M. (2006). Gated communities and urban fragmentation in Latin America: the Brazilian experience. GeoJournal66(1-2), 121-132.

Council for Scientific & Industrial Research (CSIR) (2002). Guidelines for Human Settlement Planning and Design. Council for Scientific & Industrial Research, Pretoria.

Davis, M. (1990). City of Quartz: Excavating the Future in Los Angeles. London: Verso.

Davis, M. (1998). Ecology of fear: Los Angeles and the imagination of disaster. Macmillan.

Einifar, A., Madani, R., Judd, B., & Jalili, M. (2019). The Physical Factors Affecting the Social Livability of Gated Communities: A Case study of Gated Communities in Tehran. IJAUP, 29 (2) :127-139

Ellin, N. (1997). Architecture of fear. Princeton Architectural Press.

Foldvary, F. (1994). Public goods and private communities: the market provision of social services. Edward Elgar, London.

Foucault, M. (1975). Discipline and Punish: The Birth of the Prison. New York: Radom House.

Glasze, G. (2005). Some reflections on the economic and political organisation of private neighbourhoods. Housing studies20(2), 221-233.

Glasze, G., & Alkhayyal, A. (2002). Gated housing estates in the Arab world: case studies in Lebanon and Riyadh, Saudi Arabia. Environment and Planning B: Planning and Design29(3), 321-336.

Grant, J. L. (2008). Challenging the public realm: gated communities in history. Halifax, Canada: School of Planning, Dalhousie University.

Grant, J. L. (2007). Two sides of a coin? New urbanism and gated communities. Housing Policy Debate18(3), 481-501.

Grant, J. (2005). Planning responses to gated communities in Canada. Housing Studies20(2), 273-285.

Grant, J., & Mittelsteadt, L. (2004). Types of gated communities. Environment and Planning B: Planning and Design31(6), 913-930.

Güzey, Ö. (2014). Neoliberal urbanism restructuring the city of Ankara: Gated communities as a new life style in a suburban settlement. Cities36, 93-106.

Harvey, D. (2005). A Brief History of Neoliberalism. Oxford: Oxford University Press.

Hillier, J., & McManus, P. (1994). Pull up the drawbridge: fortress mentality in the suburbs. Metropolis now: planning and the urban in contemporary Australia, 91-107.

Janoschka, M., & Borsdorf, A. (2006). Condominios fechados and barrios privados: the rise of private residential neighbourhoods in Latin America (pp. 92-108).

Judd, D. (1995). The rise of the new walled cities. Spatial practices11(1), 144-145.

Kim, S. K. (2006). The gated community: Residents' crime experience and perception of safety behind gates and fences in the urban area, Doctoral dissertation, Texas A&M University.

Landman, K. (2000). Gated Communities and Urban Sustainability: Taking a closer look at the future. In 2nd Southern African Conference on Sustainable Development in the Built Environment Strategies for Sustainable Built Environment, Pretoria, South Africa, 23-25 August 2000.

Landman, K. (2002a). Transforming urban spaces in South Africa: the impact of enclosed neighbourhoods on the urban future. Transforming Rural and Urban Spaces in South Africa During the 1990s: Reform, Restitution, Restructuring, 205-225.

Landman, K. (2002b). Gated communities in South Africa: building bridges or barriers. In international conference on private urban governance, Mainz, Germany (Vol. 649).

Leisch, H. (2002). Gated communities in Indonesia. Cities19(5), 341-350.

Le Goix, R., & Vesselinov, E. (2013). Gated communities and house prices: Suburban change in southern California, 1980–2008. International Journal of Urban and Regional Research37(6), 2129-2151.

Le Goix, R., & Webster, C. J. (2008). Gated communities. Geography Compass2(4), 1189-1214.

Low, S. (2016). Spatializing culture: The ethnography of space and place. Routledge.

Low, S. (2003). Behind the gates. New York and London: Routledge.

Lyon, L. (1987). The community in urban society. Chicago, IL: Dorspy Press.

Mantey, D. (2017). Social consequences of gated communities: The case of suburban Warsaw. The Professional Geographer69(1), 151-161.

Maxwell, K. D. (2004). Gated communities: selling the good life. Master's thesis. School of Planning, Dalhousie University, Halifax, Nova Scotia.

McKenzie, E. (2003). Common‐interest housing in the communities of tomorrow. Housing policy debate14(1-2), 203-234.

Németh, J., & Schmidt, S. (2011). The privatization of public space: modeling and measuring publicness. Environment and Planning B: Planning and Design38(1), 5-23.

Pow, C. P. (2007a). Securing the'civilised'enclaves: Gated communities and the moral geographies of exclusion in (post-) socialist shanghai. Urban studies44(8), 1539-1558.

Pow, C. P. (2007b). Constructing a new private order: gated communities and the privatization of urban life in post-reform Shanghai. Social & Cultural Geography8(6), 813-833.

Rofe, M. W. (2006). New landscapes of gated communities: Australia's Sovereign Islands. Landscape Research31(3), 309-317.

Roitman, S. (2010). Gated communities: definitions, causes and consequences. Proceedings of the Institution of Civil Engineers-Urban Design and Planning163(1), 31-38.

Sorkin, M. (1992). Variations on a Theme Park: The New American City and the End of Public Space. New York: Hill & Wang.

Stoyanov, P., & Frantz, K. (2006). Gated communities in Bulgaria: interpreting a new trend in post-communist urban development. GeoJournal66(1-2), 57-63.

Shapiro, M. J. (2009). Managing urban security: City walls and urban metis. Security Dialogue40(4-5), 443-461.

Tan, T. H. (2016). Residential satisfaction in gated communities: Case study of desa park city, Kuala Lumpur, Malaysia. Property Management34(2), 84-99.

Tang, B. (2017). China's Housing Middle Class: Changing Urban Life in Gated Communities. Routledge.

Touman, A. H. (2002). Gated communities: Physical construction or social destruction tool. Grenoble, University Pierre Mendes France.

Varna, G., & Tiesdell, S. (2010). Assessing the publicness of public space: The star model of publicness. Journal of Urban Design15(4), 575-598.

Vesselinov, E. (2010). Gated communities in the United States: From case studies to systematic evidence. Sociology Compass4(11), 989-998.

Vesselinov, E., Cazessus, M., & Falk, W. (2007). Gated communities and spatial inequality. Journal of Urban Affairs29(2), 109-127.

Webster, C. (2001). Gated cities of tomorrow. Town Planning Review72(2), 149-170.

Webster, C. (2002). Property rights and the public realm: gates, green belts, and Gemeinschaft. Environment and Planning B: Planning and design29(3), 397-412.

Webster, C., Glasze, G., & Frantz, K. (2002). 2002: The global spread of gated communities. Environment and Planning B, Planning and Design, 29(1), 315-20.

Webster, C. J., Wu, F., & Zhao, Y. (2006). China’s modern walled cities. In Private cities: Local and global perspectives. G. Glasze, C. Webster and K. Frantz K eds. Pp. 153-169. Routledge, London.

Wilson-Doenges, G. (2000). An exploration of sense of community and fear of crime in gated communities. Environment and behavior32(5), 597-611.

Xu, M. (2009). Gated communities in China: urban design concerns (Doctoral dissertation, Cardiff University).

Xu, M., & Yang, Z. (2008). Theoretical debate on gated communities: genesis, controversies, and the way forward. Urban Design International13(4), 213-226.

Zaiotti, R. (2007). Of friends and fences: Europe’s neighbourhood policy and the ‘gated community syndrome’. European Integration29(2), 143-162.

Zaireen, Z. A., Norhidayah, M. Y., Razali, M. N., Maslinda, A. L., Hussin, K., & Zakaria, S. R. A. (2015). The Typology of Gated Communities from Housing Developers’ Perspective. Advanced Science Letters21(5), 1247-1250.