نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد معماری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.

2 استادیار، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.

چکیده

برای ادراک محیط انسان نیازمند ایجاد نوعی تطابق میان حالات روانی خود و نیروهای محیطی ناشی از پدیده است، بنابراین فضای احاطه ­کننده مخاطب از طریق سازمان عناصر، بر احساس ما از محیط تأثیر می­ گذارد. ازاین رو یافتن عوامل معناساز در فرآیند ادراک به معماران برای طراحی کمک می کند. هدف پژوهش حاضر یافتن عوامل تأثیر­گذار بر شکل­ گیری معنا، رتبه ­بندی این عوامل به منظور یافتن اولویت­ های برتر تأثیرگذار، یافتن نحوه ارتباط و تأثیر‌گذاری متقابل عوامل بر یکدیگر و چگونگی کارکرد بهینه آن­ها می ­باشد. این پژوهش از لحاظ هدف، یک پژوهش کاربردی و از نظر طرح پژوهش، توصیفی محسوب می ­شود. در بخش ­نظری به منظور یافتن عوامل معناساز، از منابع اینترنتی، مطالعات کتابخانه­ ای و اسنادی استفاده شده است. در این راستا 28 عامل تأثیرگذار بر معنا شناسایی شدند و پرسشنامه بر اساس الزامات تکنیک تاپسیس تنظیم شد. جامعه­ آماری پژوهش، شامل استادان و دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه‌های شهر شیراز می­ باشد. اطلاعات حاصل از تعداد 203 پرسش­نامه­ های برگشتی، با استفاده از تکنیک تاپسیس و روش آنتروپی شانون، تجزیه و تحلیل شد. یافته­ ها نشان داد که عامل «هویت و شخصیت»(Ci=1.00، Di+=0.00، Di-=0.20)در زیرمعیارهای شخصیتی و «نوع رابطه انسان با محیط» (Ci=1.00، Di+=0.00، Di-=0.26) در زیرمعیارهای محیط رفتاری در رتبه ­ی اول تأثیرگذاری قرار دارند. در نهایت به تدوین مدلی جامع و ساختاری نظام ­مند از عوامل تأثیر­گذار بر شکل­ گیری معنا با استفاده از نرم ­افزار ونسیم اقدام گردید. این مدل علت و معلولی با تشکیل یک ساختار به هم پیوسته از عوامل با توجه به اولویت آن­ ها، نشانگر نحوه ارتباط و تأثیر‌گذاری متقابل عوامل بر یکدیگر است.

کلیدواژه‌ها

احمدی، سمیه، حیدری، محمود، باقریان، فاطمه، و کشفی، عبدالرسول (1395)، نوجوانی و تحول معنا: مقایسه منابع و ابعاد معنای زندگی در دختران و پسران نوجوان،مطالعاتروانشناسیبالینی، (23)6، 177-149.

براتی، ناصر، و سلیمان نژاد (1390)، ادراک محرک ها در محیط کنترل شده و تاثیر جنسیت بر آن نمونه مورد مطالعه: دانشجویان دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه بین المللی امام خمینی(ره)، باغ نظر، (7)8، 30-19.

پورجعفر، محمدرضا، صادقی، علی رضا، و یوسفی، زاهد (1387)، بازشناسی اثر معنا در جاودانگی مکان، نمونه موردی: روستای هورامان تخت کردستان، مسکن و محیط روستا، (125)، 17-2.

حناچی، پیروز، و آزادارمکی، مرضیه (1391)، ادراک بصری محله چیذر توسط نوجوانان چیذری، مطالعات شهر ایرانی اسلامی، (7)، 97-87.

خیراللهی، زهرا (1390)، ماهیت عقل و توانایی آن در فرآیند شناخت، پژوهش های فلسفی کلامی، (50)، 175-149.

رجایی رامشه، سیامک (1397)، باززنده سازی سواحل جنوبی جزیره کیش با تأکید بر مفهوم هویت، هویت شهر، (36)12، 84-77.

رلف، ادروارد (1395)، مکان و بی مکانی، مترجم: محمدرضا نقصان محمدی، کاظم مندگاری و زهیر متکی، انتشارات آرمان شهر، تهران.

سرمد، زهره؛ بازرگان، عباس؛ و حجازی، الهه (1390)، روش های تحقیق در علوم رفتاری، چاپ بیست و دوم، نشر آگه، تهران.

شاهچراغی، آزاده (1388)، تحلیل فرآیند ادراک محیط باغ ایرانی براساس نظریه روانشناسی بوم شناختی، هویت شهر، (5)3، 84-71.

شولتز، کریستیان نوربرگ (1391)، معنا در معماری غرب، مترجم: مهرداد قیومی بیدهندی، چاپ چهارم، انتشارات شادرنگ، تهران.

صابری کاخکی، سیاوش (1392)، ربط کیفیات تالیفی در ادراک معماری اسلامی ایران، مطالعات شهر ایرانی اسلامی، (13)، 80-73.

صادقی، زهره، صفاری نیا، مجید، سهرابی، فرامرز و علی پور، احمد (1396)، اثربخشی معنا درمانی بر کاهش افسردگی زن های آسیب دیده از عهدشکنی همسران، روانشناسی کاربردی، (43)11، 332-315.

عبداللهی، محمدعلی، و مطهری، مهدی (1391)، چیستی شناخت از دیدگاه اسپینوزا، پژوهش های فلسفی کلامی، (1)14، 72-51.

علی اکبری دهکردی، مهناز، محتشمی، طیبه، پیمان فر، الیکا، برجعلی، احمد (1393)، مقایسه سطوح مختلف نگرش مذهبی بر احساس معنا، تنهایی و شادکامی در زندگی سالمندان تحت پوشش سازمان بهزیستی، سالمند، (4)9، 329-297.

فیاض، ابراهیم، سرافراز، حسین، و احمدی، علی (1390)، نشانه شناسی چشم اندازهای فرهنگی در جغرافیای فرهنگی، راهبردی مفهومی برای فهم و کشف معنا، تحقیقات فرهنگی، (4)4، 116-91.

قلعه نویی، محمود، صالحی نیا، مجید، و پیمان فر، سپیده (1395)، معنای فضای شهری در دو طیف مسلمان و یهودی، معماریوشهرسازیآرمانشهر، (17)، 284-273.

کلالی، پریسا، و مدیری، آتوسا (1391)، تبیین نقش مؤلفه معنا در فرآیند شکل گیری حس مکان، هنرهای زیبا معماری و شهرسازی، (2)17، 51-43.

گروتر، یورگ کورت (1388)، زیبایی شناسی در معماری، مترجم: جهانشاه پاکزاد و عبدالرضا همایون، چاپ پنجم، انتشارات دانشگاه شهید بهشتی، تهران.

لشکری، الهام، رفیعیان، مجتبی، و عندلیب، علیرضا (1395)، بررسی عوامل موثر بر ادراک کیفیت عرصه های همگانی شهر مشهد، مدیریت شهری، (45)، 464-449.

لنگ، جان (1394)، آفرینش نظریه معماری، نقش علوم رفتاری در طراحی محیط، مترجم: علیرضا عینی فر، چاپ هشتم، انتشارات دانشگاه تهران، تهران.

مصباح، علی (1389)، واکاوی مفهومی معنویت و مسئله معنا، اخلاقپزشکی، (14)4، 39-23.

نجاتی، وحید، ذبیح زاده، عباس، ملکی، قیصر و محسنی، مصطفی (1391)، اختلال شناخت اجتماعی در بیماران دچار افسردگی عمده: شواهدی از آزمون ذهن خوانی از طریق چشم، روانشناسی کاربردی، (24)4، 70-57.

نقره کار، عبدالحمید، و رنجبرکرمانی، علی محمد (1392)، سرچشمه ایده ها و ایده آل های هنرمندان (معماران)، مجموعه مقالات مشترک درحکمت هنر و معماری اسلامی، (2)، 62-52.

نقره کار، عبدالحمید، مردمی، کریم، و منان رئیسی، محمد (1391)، تأملی بر بنیان های معرفت شناختی معماری معاصر، معماریوشهرسازیآرمانشهر، (9)، 152-143.

نقره کار، عبدالحمید، و منان رئیسی، محمد (1392)، تحقق پذیری هویت اسلامی در آثار معماری با تأکید بر چگونگی رابطه صورت و معنا، حکمت هنر و معماری اسلامی، (3)، 52-41.

نیکو فرد، ساره، کیانی، مصطفی، و کریمی، علی رضا (1393)، بررسی و شناخت مبانی طراحی داخلی بر مبنای ادراک نابینایان و کم بینایان، نامه معماری و شهرسازی، (13)، 36-19.

وارثی، حمیدرضا، تقوایی، مسعود، و سلطانی، لیلا (1390)، تحلیل فضای گردشگری پارک کوهستانی صفه بر اساس الگوی رفتاری و ادراک محیطی شهروندان اصفهانی، جغرافیا، (29)9، 128-109.

وسکاه، آیدین (1395)، پدیدارشناخت یوهانی پالاسما در تفاوت جایگاه ادراکات حسی معماری بافت های شهری و روستایی، مدیریت شهری، (44)، 458-439.

ونکی فرهانی، زهرا، پاشنگ، سارا و حسین زاده تقوایی، مرجان (1395)، اثربخشی گروه درمانی با رویکرد معنا درمانی بر سلامت عمومی سالمندان، روانشناسیکاربردی، (37)10، 53-39.

هنری، احمدرضا (1395)، زمینه های ابداعات فلسفی ملاصدرا در باب نفس، حکمت معاصر، (4)7، 86-69.

Abramova, E., & Slors, M. (2015). Social cognition in simple action coordination: A case for direct perception. Consciousness and Cognition, (36), 519-531.

Bausenhart, K. M. (2014). Mechanisms of multisensory integration in the time domain. Social and Behavioral Sciences, (126), 4-5.

Bjornsdottir, R. T., & Rule, N. O. (2016). On the relationship between acculturation and inter cultural understanding: Insight from the Reading the Mind in the Eyes test. Intercultural Relations, (52), 39-48.

Carruthers, P. (2015). Perceiving mental states. Consciousness and Cognition, (36), 498-507.

Conway, M. A., & loveday, C. (2015). Remembering, imagining, false memories & personal meanings, Consciousness and Cognition, (33), 574-581.

Desantis, A., Waszak, F., Moutsopoulou, K., & Haggard, P. (2016). How action structures time: About the perceived temporal order of action and predicted outcomes. Cognition, (146), 100-109.

Fuller, T. (2016). The Extended Scientific Mind. Cognitive Systems Research, (10), 4-36.

Gesler, E. (2008). Knowledge and Knowledge Systems: Learning from the Wonders of the Mind. USA: Ill no s Institute of Technology.

Hedegard, D. (2015). Transnational connections: the meaning of global culture in the tastes of Brazilian elites. Poetics, (53), 52-64.

Karatekin, K. (2013). Perception of environmental problem in elementary students’ mind maps. Social and Behavioral Sciences, (93), 868-872.

Krimsky, M., Forster, D. E., Llabre, M. M., & Jha, A. P. (2017). The influence of time on task on mind wandering and visual working memory. Cognition, (169), 84-90.

Menezes, A., & Lawson, B. (2006). How designers perceive sketches. Design Studies, (27), 571-585.

Michael, J., & D’Ausilio, A. (2015). Domain-specific and domain-general processes in social perception–A complementary approach. Consciousness and Cognition, (36), 434-437.

Moeschler, J. (2015). Where is procedural meaning located? Evidence from discourse connectives and tenses. Lingua, (175-176), 122-138.

Ottati, V., Price, E. D., Wilson, C., & Sumaktoyo, N. (2015). When self-perceptions of expertise increase closed-minded cognition: The earned dogmatism effect. Experimental Social Psychology, (61), 131-138.

Rice, K., Anderson, L. C., Velnoskey, K., Thompson, J. C., & Redcay, E. (2016).Biological motion perception links diverse facets of theory of mind during middle childhood. Experimental Child Psychology, (146), 238-246.

Ward, T. B. (2008). The role of domain knowledge in creative generation. Learning and Individual Differences, (18), 363-366.

Yang, D. Y. J., Rosenblau, G., Keifer, C., & Pelphrey, K. A. (2015). An integrative neural model of social perception, action observation, and theory of mind. Neuroscience and Biobehavioral Reviews, (51), 263-275.