نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد معماری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه شیراز، فارس، ایران.

2 استادیار، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه شیراز، فارس، ایران.

چکیده

برای ادراک محیط انسان نیازمند ایجاد نوعی تطابق میان حالات روانی خود و نیروهای محیطی ناشی از پدیده است، بنابراین فضای احاطه ­کننده مخاطب از طریق سازمان عناصر، بر احساس ما از محیط تأثیر می­ گذارد. ازاین رو یافتن عوامل معناساز در فرآیند ادراک به معماران برای طراحی کمک می کند. هدف پژوهش حاضر یافتن عوامل تأثیر­گذار بر شکل­ گیری معنا، رتبه ­بندی این عوامل به منظور یافتن اولویت­ های برتر تأثیرگذار، یافتن نحوه ارتباط و تأثیر‌گذاری متقابل عوامل بر یکدیگر و چگونگی کارکرد بهینه آن­ها می ­باشد. این پژوهش از لحاظ هدف، یک پژوهش کاربردی و از نظر طرح پژوهش، توصیفی محسوب می ­شود. در بخش ­نظری به منظور یافتن عوامل معناساز، از منابع اینترنتی، مطالعات کتابخانه­ ای و اسنادی استفاده شده است. در این راستا 28 عامل تأثیرگذار بر معنا شناسایی شدند و پرسشنامه بر اساس الزامات تکنیک تاپسیس تنظیم شد. جامعه­ آماری پژوهش، شامل استادان و دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه‌های شهر شیراز می­ باشد. اطلاعات حاصل از تعداد 203 پرسش­نامه­ های برگشتی، با استفاده از تکنیک تاپسیس و روش آنتروپی شانون، تجزیه و تحلیل شد. یافته­ ها نشان داد که عامل «هویت و شخصیت»(Ci=1.00، Di+=0.00، Di-=0.20)در زیرمعیارهای شخصیتی و «نوع رابطه انسان با محیط» (Ci=1.00، Di+=0.00، Di-=0.26) در زیرمعیارهای محیط رفتاری در رتبه ­ی اول تأثیرگذاری قرار دارند. در نهایت به تدوین مدلی جامع و ساختاری نظام ­مند از عوامل تأثیر­گذار بر شکل­ گیری معنا با استفاده از نرم ­افزار ونسیم اقدام گردید. این مدل علت و معلولی با تشکیل یک ساختار به هم پیوسته از عوامل با توجه به اولویت آن­ ها، نشانگر نحوه ارتباط و تأثیر‌گذاری متقابل عوامل بر یکدیگر است.

چکیده تصویری

اولویت‌بندی عوامل معناساز در فرآیند ادراک محیط با استفاده از تکنیک تاپسیس جهت تدوین مدل علت و معلولی معنا

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Ranking Meaning Determining Factors in the Process of Environmental Perceptions via TOPSIS Technique for Developing the Meaning Cause and Effect Model

نویسندگان [English]

  • Marjan Mohsenzadeh 1
  • Mohamad Aliabadi 2
  • Javid Ghanbari 2
  • Mohamad Hosein Zakeri 2

1 M. A. in Architecture, Faculty of Art and Architecture, Shiraz University, Fars, Iran.

2 Asistant Profesor, Faculty of Art and Architecture, Shiraz University, Fars, Iran.

چکیده [English]

Extended Abstract
Objective and Background: Human requires meaning understanding for perception of the environment. Perception is the process by which we select and interpret environmental stimuli to achieve meaningful experiences. In this process, the mind, as an audience, looks for certain dimensions of the subject to find meaning and concept. Every phenomenon, transfers its message through meaning, when it is in the scope of human perception. The first deliberate or unconscious attempt by human beings is based on the creation of a kind of alignment between their mental states and environmental forces arising from the phenomenon. Only in this case effective communication with the environment and a meaningful experience are possible. In other words, human tries to create a personal identity of architectural space in his mind. Therefore, the audience's atmosphere affects our sense of environment by the organization of elements. Therefore, cognition of latent signs in the environment, contributes to meaning perception by the audience. Hence, in environment psychology, the process of perception, finding meaning determinants will help architects to design. Previous studies in the field of humanities and psychology related to meaning have been carried out rarely; with regard to the extent of the factors influencing the formation of meaning, so far, no research in the field of architecture and environmental sciences has examined the these variables. In addition, the influence of these factors and their interactions, prioritization and measurement of their importance are not observed. The purpose of this study is to investigate factors affecting the creation of meaning in the minds of individuals, to rank these factors to find the most effective priorities, to find the means of communication, and interaction of these factors on each other, and to show how they optimally function.
Methods: This research is applied and it is descriptive from research design viewpoint, which is carried out in a subgroup of the Delphi-type survey method. In the theoretical section of the research, internet resources, archives, and documentary studies have been used to for finding meaning determinant. In this regard, 28 factors affecting meaning were categorized in five sub-criteria. They included 20 “personal factors” in the three sub-criteria of “social and predestination”, “personality” and “adventitious” and 8 “environmental factors” were categorized in two sub-criteria of “physical environment” and “behavioral environment”. Then, according to TOPSIS requirements, a questionnaire has been developed including 71 pair comparisons in terms of two 9-degree spectra for determining modeling and ranking meaning determinant.
Findings: The statistical population of the study consisted of all faculty members and post-graduate students of Shiraz universities. In this research, a questionnaire was used for data collection. To eliminate the risk of sampling errors and increasing the validity of the research, a questionnaire was distributed among the 340 members of the available statistical population through a computer or face-to-face visit. Data were analyzed from 203 returned questionnaires via TOPSIS technique and Shannon entropy method. The results showed that the factors of “identity and personality” (Ci= 1.00, Di+= 0.00, Di-= 0.20) in personality sub-criteria and “the type of human relationship with the environment” (Ci= 1.00, Di+= 0.00, Di-= 0.26) in behavioral environment sub-criteria ranked first. There is no significant difference between personal and environmental criteria in the meaning formation that shows they are not given priority in terms of the meaning formation and they have the same effect. According to the information, attitudes of males and females (Sig= 0.283, H0 result=Not reject), academic rank (Sig= 0.501, H0 result=Not reject) and type of university (Sig= 0.953, H0 result=Not reject) are almost identical and they have the same viewpoint in identifying various factors. Finally, a systematic and comprehensive model of the factors influencing the creation of meaning was developed using Vensim software.
Conclusion: 28 effective factors on the meaning, which, 20 “personal factors” in the three sub-criteria of “social and fate”, “personality” and “Acquisition” and 8 “environmental factors” were categorized in two sub-criteria of “physical environment” and “behavioral environment”. Then, the cause and effect model, by forming an interconnected structure of factors, indicates the way relationships and factors interact with each other, depending on their priority. According to the model, each factor influences several factors. The two factors of “Identity and character” and “Type of human relationship with the environment” have a centrality in the loop of influencing factors, which is evidence of their power of influence among the determinants, because they are directly and indirectly involved in the formation of meaning in the mind. On the other hand, the influence of factors such as “Depth of human presence”, “Experiences and skills”, “Family”, “Job”, “culture” and “sense of place”, which are influential in other priorities, are well known.
By analyzing these relationships, we conclude that everything that human encounters during his/her life, both consciously and unconsciously, is the source of meaning for him/her. Therefore, designers can increase the quality of architectural space and more effectively communicate with audience by considering and targeting each of these factors. According to the discussion above, architecture separated from its functional aspects conveys meaning; it acts as a mediator for determining the meaning and it can affect their perceptions and behaviors as space users forming the individual's environmental behavior.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Meaning determinant ranking
  • Meaning Cause and Effect Model
  • Environmental Psychology
  • TOPSIS Technique
  • Shannon Entropy
احمدی، سمیه، حیدری، محمود، باقریان، فاطمه، و کشفی، عبدالرسول (1395)، نوجوانی و تحول معنا: مقایسه منابع و ابعاد معنای زندگی در دختران و پسران نوجوان،مطالعاتروانشناسیبالینی، (23)6، 177-149.
براتی، ناصر، و سلیمان نژاد (1390)، ادراک محرک ها در محیط کنترل شده و تاثیر جنسیت بر آن نمونه مورد مطالعه: دانشجویان دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه بین المللی امام خمینی(ره)، باغ نظر، (7)8، 30-19.
پورجعفر، محمدرضا، صادقی، علی رضا، و یوسفی، زاهد (1387)، بازشناسی اثر معنا در جاودانگی مکان، نمونه موردی: روستای هورامان تخت کردستان، مسکن و محیط روستا، (125)، 17-2.
حناچی، پیروز، و آزادارمکی، مرضیه (1391)، ادراک بصری محله چیذر توسط نوجوانان چیذری، مطالعات شهر ایرانی اسلامی، (7)، 97-87.
خیراللهی، زهرا (1390)، ماهیت عقل و توانایی آن در فرآیند شناخت، پژوهش های فلسفی کلامی، (50)، 175-149.
رجایی رامشه، سیامک (1397)، باززنده سازی سواحل جنوبی جزیره کیش با تأکید بر مفهوم هویت، هویت شهر، (36)12، 84-77.
رلف، ادروارد (1395)، مکان و بی مکانی، مترجم: محمدرضا نقصان محمدی، کاظم مندگاری و زهیر متکی، انتشارات آرمان شهر، تهران.
سرمد، زهره؛ بازرگان، عباس؛ و حجازی، الهه (1390)، روش های تحقیق در علوم رفتاری، چاپ بیست و دوم، نشر آگه، تهران.
شاهچراغی، آزاده (1388)، تحلیل فرآیند ادراک محیط باغ ایرانی براساس نظریه روانشناسی بوم شناختی، هویت شهر، (5)3، 84-71.
شولتز، کریستیان نوربرگ (1391)، معنا در معماری غرب، مترجم: مهرداد قیومی بیدهندی، چاپ چهارم، انتشارات شادرنگ، تهران.
صابری کاخکی، سیاوش (1392)، ربط کیفیات تالیفی در ادراک معماری اسلامی ایران، مطالعات شهر ایرانی اسلامی، (13)، 80-73.
صادقی، زهره، صفاری نیا، مجید، سهرابی، فرامرز و علی پور، احمد (1396)، اثربخشی معنا درمانی بر کاهش افسردگی زن های آسیب دیده از عهدشکنی همسران، روانشناسی کاربردی، (43)11، 332-315.
عبداللهی، محمدعلی، و مطهری، مهدی (1391)، چیستی شناخت از دیدگاه اسپینوزا، پژوهش های فلسفی کلامی، (1)14، 72-51.
علی اکبری دهکردی، مهناز، محتشمی، طیبه، پیمان فر، الیکا، برجعلی، احمد (1393)، مقایسه سطوح مختلف نگرش مذهبی بر احساس معنا، تنهایی و شادکامی در زندگی سالمندان تحت پوشش سازمان بهزیستی، سالمند، (4)9، 329-297.
فیاض، ابراهیم، سرافراز، حسین، و احمدی، علی (1390)، نشانه شناسی چشم اندازهای فرهنگی در جغرافیای فرهنگی، راهبردی مفهومی برای فهم و کشف معنا، تحقیقات فرهنگی، (4)4، 116-91.
قلعه نویی، محمود، صالحی نیا، مجید، و پیمان فر، سپیده (1395)، معنای فضای شهری در دو طیف مسلمان و یهودی، معماریوشهرسازیآرمانشهر، (17)، 284-273.
کلالی، پریسا، و مدیری، آتوسا (1391)، تبیین نقش مؤلفه معنا در فرآیند شکل گیری حس مکان، هنرهای زیبا معماری و شهرسازی، (2)17، 51-43.
گروتر، یورگ کورت (1388)، زیبایی شناسی در معماری، مترجم: جهانشاه پاکزاد و عبدالرضا همایون، چاپ پنجم، انتشارات دانشگاه شهید بهشتی، تهران.
لشکری، الهام، رفیعیان، مجتبی، و عندلیب، علیرضا (1395)، بررسی عوامل موثر بر ادراک کیفیت عرصه های همگانی شهر مشهد، مدیریت شهری، (45)، 464-449.
لنگ، جان (1394)، آفرینش نظریه معماری، نقش علوم رفتاری در طراحی محیط، مترجم: علیرضا عینی فر، چاپ هشتم، انتشارات دانشگاه تهران، تهران.
مصباح، علی (1389)، واکاوی مفهومی معنویت و مسئله معنا، اخلاقپزشکی، (14)4، 39-23.
نجاتی، وحید، ذبیح زاده، عباس، ملکی، قیصر و محسنی، مصطفی (1391)، اختلال شناخت اجتماعی در بیماران دچار افسردگی عمده: شواهدی از آزمون ذهن خوانی از طریق چشم، روانشناسی کاربردی، (24)4، 70-57.
نقره کار، عبدالحمید، و رنجبرکرمانی، علی محمد (1392)، سرچشمه ایده ها و ایده آل های هنرمندان (معماران)، مجموعه مقالات مشترک درحکمت هنر و معماری اسلامی، (2)، 62-52.
نقره کار، عبدالحمید، مردمی، کریم، و منان رئیسی، محمد (1391)، تأملی بر بنیان های معرفت شناختی معماری معاصر، معماریوشهرسازیآرمانشهر، (9)، 152-143.
نقره کار، عبدالحمید، و منان رئیسی، محمد (1392)، تحقق پذیری هویت اسلامی در آثار معماری با تأکید بر چگونگی رابطه صورت و معنا، حکمت هنر و معماری اسلامی، (3)، 52-41.
نیکو فرد، ساره، کیانی، مصطفی، و کریمی، علی رضا (1393)، بررسی و شناخت مبانی طراحی داخلی بر مبنای ادراک نابینایان و کم بینایان، نامه معماری و شهرسازی، (13)، 36-19.
وارثی، حمیدرضا، تقوایی، مسعود، و سلطانی، لیلا (1390)، تحلیل فضای گردشگری پارک کوهستانی صفه بر اساس الگوی رفتاری و ادراک محیطی شهروندان اصفهانی، جغرافیا، (29)9، 128-109.
وسکاه، آیدین (1395)، پدیدارشناخت یوهانی پالاسما در تفاوت جایگاه ادراکات حسی معماری بافت های شهری و روستایی، مدیریت شهری، (44)، 458-439.
ونکی فرهانی، زهرا، پاشنگ، سارا و حسین زاده تقوایی، مرجان (1395)، اثربخشی گروه درمانی با رویکرد معنا درمانی بر سلامت عمومی سالمندان، روانشناسیکاربردی، (37)10، 53-39.
هنری، احمدرضا (1395)، زمینه های ابداعات فلسفی ملاصدرا در باب نفس، حکمت معاصر، (4)7، 86-69.
Abramova, E., & Slors, M. (2015). Social cognition in simple action coordination: A case for direct perception. Consciousness and Cognition, (36), 519-531.
Bausenhart, K. M. (2014). Mechanisms of multisensory integration in the time domain. Social and Behavioral Sciences, (126), 4-5.
Bjornsdottir, R. T., & Rule, N. O. (2016). On the relationship between acculturation and inter cultural understanding: Insight from the Reading the Mind in the Eyes test. Intercultural Relations, (52), 39-48.
Carruthers, P. (2015). Perceiving mental states. Consciousness and Cognition, (36), 498-507.
Conway, M. A., & loveday, C. (2015). Remembering, imagining, false memories & personal meanings, Consciousness and Cognition, (33), 574-581.
Desantis, A., Waszak, F., Moutsopoulou, K., & Haggard, P. (2016). How action structures time: About the perceived temporal order of action and predicted outcomes. Cognition, (146), 100-109.
Fuller, T. (2016). The Extended Scientific Mind. Cognitive Systems Research, (10), 4-36.
Gesler, E. (2008). Knowledge and Knowledge Systems: Learning from the Wonders of the Mind. USA: Ill no s Institute of Technology.
Hedegard, D. (2015). Transnational connections: the meaning of global culture in the tastes of Brazilian elites. Poetics, (53), 52-64.
Karatekin, K. (2013). Perception of environmental problem in elementary students’ mind maps. Social and Behavioral Sciences, (93), 868-872.
Krimsky, M., Forster, D. E., Llabre, M. M., & Jha, A. P. (2017). The influence of time on task on mind wandering and visual working memory. Cognition, (169), 84-90.
Menezes, A., & Lawson, B. (2006). How designers perceive sketches. Design Studies, (27), 571-585.
Michael, J., & D’Ausilio, A. (2015). Domain-specific and domain-general processes in social perception–A complementary approach. Consciousness and Cognition, (36), 434-437.
Moeschler, J. (2015). Where is procedural meaning located? Evidence from discourse connectives and tenses. Lingua, (175-176), 122-138.
Ottati, V., Price, E. D., Wilson, C., & Sumaktoyo, N. (2015). When self-perceptions of expertise increase closed-minded cognition: The earned dogmatism effect. Experimental Social Psychology, (61), 131-138.
Rice, K., Anderson, L. C., Velnoskey, K., Thompson, J. C., & Redcay, E. (2016).Biological motion perception links diverse facets of theory of mind during middle childhood. Experimental Child Psychology, (146), 238-246.
Ward, T. B. (2008). The role of domain knowledge in creative generation. Learning and Individual Differences, (18), 363-366.
Yang, D. Y. J., Rosenblau, G., Keifer, C., & Pelphrey, K. A. (2015). An integrative neural model of social perception, action observation, and theory of mind. Neuroscience and Biobehavioral Reviews, (51), 263-275.