نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری شهرسازی، گروه شهرسازی، واحدشهر قدس، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

2 استاد، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران.

3 دانشیار، دانشکده علوم اقتصادی و اجتماعی، دانشگاه بوعلی سینا همدان، همدان، ایران

چکیده

بسیاری از مطالعات نشان داد‌ه‌اند که تخریب دالان‌های دروازه­ای طبیعی یکی از مشکلات توسعه شهری کنونی ایران است. در جریان توسعه­ ی نابسامان شهرهای کشور دالان‌های دید طبیعی رو به تخریب نهادند که شهر همدان یکی از این نمونه­ ها است. با این وجود، ادبیات موضوع و نظریات صاحبنظران کمتر حول موضوع دالان‌های طبیعی شهری به­ عنوان راهکاری برای ایجاد سلامت روانی در شهروندان مورد مطالعه قرار گرفته است.‌‌‌‌‌‌ به نظر می­ رسد عدم وجود ضوابط و راهکارهای نظری و فضا محور به عنوان شکافی دانشی در این موضوع وجود دارد. درواقع، می­توان بیان کرد که در تیین سیاست­های طرح ­های شهری اعم از جامع، موضعی و موضوعی، عدم وجود خط مشی­ هایی در جهت دالان‌های دید می­ تواند به عنوان مسئله در نظر گرفته شود.در همین راستا، پژوهش حاضر در پی مطالعه رابطه بین دالان‌های دید طبیعی در شهرها با سلامت روانی شهروندان بوده است. دو دالان دید طبیعی در شهر همدان که روبه سمت الوند کشیده شد‌ه‌اند، به­ عنوان نمونه مورد مطالعه انتخاب شدند. در ادامه تحقیق تلاش شد تا میزان نقش این دو دالان در سلامت روانی شهروندان همدانی مورد بررسی قرار گیرد. برای رسیدن به این هدف از پرسشنامه پنج گزینه­ ای لیکرت و تحلیل رگرسیونی در نرم افزار‌‌‌‌‌‌ SPSS19 استفاده شد. نتایج نشان داد که معیارهای زیست محیطی، ادراک منظر ذهنی، ادراک منظر عینی، اکولوژی فرهنگی اجتماعی و سازگاری با الزامات حیاتی روزمره در قالب دو دالان‌های دید طبیعی شهری در همدان اثرگذاری معناداری را بر سلامت روان شهروندان این شهر داشته ­اند.

کلیدواژه‌ها

بحرینی، سید حسین؛ بلوکی، بهناز؛ تقاین، سوده، (۱۳۸۹)، تحلیل مبانی ظنری طراحی شهری معاصر جلد اول: اواخر قرن ۱۹ تا دهه هفتم قرن ۲۰ میلادی، تهران: دانشگاه تهران.

پورجعفر، محمدرضا و دیگران، (۱۳۸۵)، مبانی طراحی محورهای شاخص شهری، نشریه آبادی، شماره ۵۳(۱۸).

پورجعفر، محمدرضا؛ صادقی، علی رضا، (۱۳۸۷)، اصول حاکم بر طراحی هدفمند محورهای دید شاخص شهری، نشریه هویت شهر، سال دوم، شماره ۳، صص ۹۵-۱۰۷.

کابلی فرشچی، سیدامیر؛ رضویان، محمدتقی؛ مبهوت، محمدرضا؛ احمدی رستگار، علی، (۱۳۹۲)، شناساییمولفههایارتقاءدالان‌های بصریدرشریآن‌هایشهرینمونهموردی: خیابانامامرضا (ع)مشهد، همایش ملی معماری شهرسازی و توسعه پایدار با محوریت از معماری بومی تا شهر پایدار.

گلکار، کوروش، (۱۳۹۰)، آفرینش مکان پایدار، تاملاتی در باب نظریه طراحی شهری، تهران: مرکز چاپ و انتشارات دانشگاه شهید بهشتی.

صرافی‌‌‌‌‌‌، مظفر؛ عبدالهی، مجید، (۱۳۸۷)، تحلیل مفهوم شهروندی و ارزیابی جایگاه آن در قوانین، مقررات و مدیریت شهری کشور، دوره ۴۰، شماره ۶۳، صص ۱۱۵-۱۳۴.

کرلینجر، فرد ان (۱۳۷۴)، مبانی پژوهش در علوم رفتاری، مترجم: حســن پاشاشریفی، جعفر نجفی زند، انتشارات آوای نور، تهران.

صرافی، مظفر؛ محمدیان مصمم، حسن. (۱۳۹۱). امکان‌‌سنجی پیاده‌‌راه‌‌سازی خیابان‌‌های شهر همدان. فصلنامۀ آمایش محیط، شمارۀ ۲۱، صص ۱۱۱-۱۳۸.

عسگری، عطیه، (۱۳۹۷). اثرگذاری کریدرهای دید طبیعی شهری بر سلامت روان شهروندان، رسالهنامه دکتری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهرقدس.

مهندسان مشاور نقش پیراوش. (۱۳۸۶). مرحله دوم طراحی شهری میدان مرکزی همدان. بهار شهر. مدیریت فناوری اطلاعات و مرکز اسناد، مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی شهر تهران‌‌‌‌‌‌. دانش شهر، شماره ۱۲۳‌‌‌‌‌‌. 

هاشمی دیزج، یعقوب، (۱۳۹۲)، اکولوژی شهری.

Bunge, M., & Ardila, R. (n.d.). Philosophy of Psychology.

Dang, M. (2017). Designing Green Corridors Network Within Cities: A Case Study in Vienna. Rooftop Urban Agriculture, 291-306.

Demircioglu, A. (2014). A Comparison of the Views of Ibn Khaldun and Montesquieu in Terms of the Effect of Climate Conditions on Human Life. The Anthropologist, 17(3), 725-733.

Farahani, L. M., Motamed, B., & Jamei, E. (2016). Persian Gardens: Meanings, Symbolism, and Design. Landscape Online, 1-19.

Hacıgüzeller, P., & Thaler, U. (2014). Three tales of two cities? A comparative analysis of topological, visual and metric properties of archaeological space in Malia and Pylos. THE EXCELLENCE CLUSTER TOPOI, 203–262.

Jung, H. S., & Jung, H.-S. (2013). Survey of Korean pedestrians' natural preference for walking directions. Applied Ergonomics, 44(6), 1015-1023.

Kluiving, S. J., Bebermeier, W., Howard, A., & Heyvaert, V. (2017). Human-environment interactions in the Holocene. CATENA, 149, 447-448.

Logan, A. C., & Mantler, A. (2015). Natural environments and mental health. Advances in Integrative Medicine, 2(1), 5-12.

MacBride-Stewart, S., Gong, Y., & Antell, J. (2016).‌‌‌‌‌‌ Exploring the interconnections between gender, health and nature. Public Health, 141, 279-286.

Maller, C., Townsend, M., Pryor, A., Brown, P., & Leger, L. S. (2006). Healthy nature healthy people: ‘contact with nature’ as an upstream health promotion intervention for populations. Health promotion International, 21(1), 45–54.

Mason, G. J., & Ross, M. (2017). The effects of preferred natural stimuli on humans' affective states, physiological stress and mental health, and the potential implications for well-being in captive animals. Neuroscience & Biobehavioral Review, 83, 46-62.

Morton, T. A., Bles, A. M., & Haslam, A. (2017). Seeing our self reflected in the world around us: The role of identity in making (natural) environments restorative. Journal of Environmental Psychology, 49, 65-77.

Omar, D. B., Ibrahim, F. L., & Mohamad, N. H. (2015). Human Interaction in Open Spaces. Social and Behavioral Sciences, 201, 352-359.

Peña-García, A., Hurtado, A., & Luzónd, M. A. (2015). Impact of public lighting on pedestrians’ perception of safety and well-being. Safety Science, 78, 78.

Parsaee, M., Parva, M., & Karimi, B. (2015). Space and place concept analysis based on semiology approach in residential architecture The case study of traditional city of Bushehr, Iran. Housing and Building National Research Center, 368-383.

Sakhaeifar, A., & Ghoddusifar, H. (2016). Impact of Location-Behaviour on Sense of Belonging to Place. Modern Applied Science, 10.

Sandifar, P. A., Sutton-Grier, A., & Ward, B. (2015). Exploring connections among nature, biodiversity, ecosystem services, and human health and well-being: Opportunities to enhance health and biodiversity conservation. Ecosystem Services, 12, 1-15.

Sang, A. O., & Bosch, M. V. (2017). Urban natural environments as nature-based solutions for improved public health - A systematic review of reviews. Environmental Research, 158, 373-384.

Santosa, H. (2018). Visual quality evaluation of urban commercial streetscape for the development of landscape visual planning system in provincial street corridors in Malang, Indonesia. Earth and Environmental Science.

Thomas, F. (2018). Climate Change and Health. Encyclopedia of the Anthropocene, 2, 429-434.

Triguero-Mas, M., Dadvand, P., Cirach, M., Martinez, D., Medina, A., Mompart, A.,‌‌‌‌‌‌... Nieuwenhuijsen, M. (2015). Natural outdoor environments and metal and physical health: Relationships and mechanisms. Environment International, 77, 35-41.

Vliert, E. V. (2007). Climate Create Culture. Social and Personality Psychology Compass.

Vujcic, M., Dubljevic, J. T., Grbic, M., Tosevski, D. L., Vukovic, O., & Toskovic, O. (2017). Nature based solution for improving mental health and well-being in urban areas. Environmental Research, 158, 385-392.

Noorbala, A. A., Bagheri Yazdi, S. A., Asadi Lari, M., & Vaez Mahdavi, M. R. (2011). Survey of mental health of adult population in Tehran in 2009. Iranian Journal of Psychiatry and Clinical Psychology, 16(4), 479-483. (Persian)

Wood, L., Hooper, P., Foster, S., & Bull, F. (2017). Public green spaces and positive mental health- investigating the relationship between access, quantity and types of parks and mental wellbeing. Health & Place, 48, 63-71.

Zelenski, J. M., Capaldi, C., & Dopko, R. (2014). The relationship between nature connectedness and happiness: a meta-analysis. Front Psychology.

Ziyaee, M. (2018). Assessment of urban identity through a matrix of cultural landscape. Cities, 74, 21-31.