نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان، اصفهان، ایران.

2 دانشیار، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران.

3 دانشیار، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه یزد، یزد، ایران.

چکیده

«منظر رنگی» از مهم‌ترین ارکان هویتی بافت‌های تاریخی شهرها و یکی از عناصری است که فرهنگ بومی را در کالبد بازتاب می‌دهد و از همین جهت است که به‌عنوان مولفه‌ای از رویکرد(HUL) به طور روزافزون، مورد توجه قرار گرفته است. مساله آن است که استفاده ناآگاهانه از رنگ و بی‌توجهی به آن در بازآفرینی بافت‌های تاریخی و توسعه‌های شهری همجوار با آن بافت‌ها، گاه منظر شهری را مخدوش کرده و شخصیت این بافت‌های یگانه را تهدید می‌نماید. این در حالی است که منظر شهرهای تاریخی، متأثر از نظام‌های رنگیِ ذاتیِ مصالح بومی و همساز با شرایط اقلیمی شکل گرفته است، اما امروز به سبب استفاده از مصالح ناهمخوان با زمینه طبیعی، مناظر تاریخی شهرها دستخوش آسیب‌های بصری و ادراکی قرار گرفته اند. با توجه به اهمیت و وسعت این بافتها و ایجاد ساخت و سازهای ناهمگون با نظام رنگی بومی، این امر که چگونه می‌توان از ابزارهای امروزی به‌جای روشهای مرسوم دستی و قدیمی جهت ثبت و تحلیل اطلاعات رنگ محیط استفاده کرد؛ به‌گونه‌ای که این روش از لحاظ اقتصادی نیز، به صرفه و در عین حال به‌لحاظ صحت نتایج، قابل اعتماد باشد، پرسش پژوهش حاضر است. بر این اساس، هدف این پژوهش معرفی روشی در راستای تهیه پالت رنگی مکان و تشخیص کدهای رنگی غالب در زمینه شهری است. محله جلفای اصفهان با توجه به ویژگی‌های برجسته آن، نظیر قرار‌گیری در ساختار تاریخی شهر اصفهان، بهره‌مندی از فرهنگ ویژه و وجود الگوهای رنگی منحصربه‌فرد، به عنوان نمونه مطالعاتی انتخاب گردید. این پژوهش از نوع تحقیقات ترکیبی است و با توجه به ماهیت چند وجهی رنگ به لحاظ راهبرد پژوهش از رویکرد سیستمی تبعیت می‌کند. سیستم رنگ پژوهش ، سیستم CIELab است. نتایج پژوهش نشان داد این روش قابلیت کاربرد به شکل گسترده برای تحلیل منظر رنگی و تهیه پالت پیشنهادی را در راستای تحقق رویکرد HUL داراست.

کلیدواژه‌ها

آتشین­بار، محمد .(1388). تداوم هویت در منظر شهری. فصلنامه باغ نظر. 6(12)، 56-45.

امین­زاده، بهناز، و دادرس، راحله .(1391). بازآفرینی فرهنگی مدار در بافت تاریخی شهر قزوین با تأکید بر گردشگری شهری. مجله مطالعات معماری ایران. (2)، 108-99.

ایزدی، محمد سعید .(1389). مروری بر سیر تکاملی اندیشه­ها، رویکردها و برنامه­های نوین حفاظت و باززنده­سازی اماکن تاریخی و فرهنگی در جهان. مجموعه مقالات نخستین همایش ملی شناخت و معرفی مزیت­ها و ظرفیتهای احیاء و بهره­برداری از اماکن تاریخی و فرهنگی. تهران: انتشارات سمیرا.

باندرین، فرانچسکو، و ون­اوئرز، رون .(1396). منظر شهری تاریخی مدیریت میراث در قرن شهری (ترجمه پویا دولابی، پرستو عشرتی و سمیه فدایی نژاد). تهران: انتشارات دانشگاه تهران.

بحرینی، سید حسین، ایزدی، محمد سعید، و مفیدی، مهرانوش .(1392). رویکردها و سیاست­های نوسازی شهری (از بازسازی تا بازآفزینی شهری). فصلنامه علمی- پژوهشی مطالعات شهری. (9)، 30 -17.

بل، سایمون .(1387). عناصر طراحی بصری در منظر(ترجمه محمدرضا مثنوی). تهران: انتشارات دانشگاه تهران، چاپ اول.

بنیادی، ناصر .(1391). سیر تحول در اندیشه مرمت شهری. مجله هویت شهر، شماره دهم. سال ششم، 78- 67.

پامیر، سای .(1389). آفرینش مرکز شهری سرزنده (ترجمه مصطفی بهزادفر و امیر شکیبامنش). تهران: انتشارات دانشگاه هنر.

پارسی، حمیدرضا، و فرمهینی فراهانی، بهراد .(1395). طرح­واره ذهنی، فضای شهری، خلاقیت. فصلنامه علمی-پژوهشی آرمانشهر. 9(17)، 315-303.

تدلی، چارلز، و تشکری، عباس (1395). مبانی پژوهش ترکیبی تلفیق رویکردهای کمی و کیفی (ترجمه عادل آذر و سعید جهانیان). تهران: سازمان انتشارات جهاد دانشگاهی.

تیزدل، استیون و دیگران .(1380). راهبردهای حفاظتی در احیای محله­های تاریخی شهری،کوونت گارد (ترجمه حمید خادمی). هفت شهر، شماره 2. تهران: سازمان عمران و بهسازی شهری وزارت مسکن و شهرسازی.

حبیبی، امین .(1388). تحولات مفهومی منظر. نشریه علمی- ترویجی منظر. (3)، 71-70.

حناچی، پیروز، و فدایی­نژاد، سمیه .(1390). تدوین چارچوب مفهومی حفاظت و بازآفرینی یکپارچه در بافت­های فرهنگی- تاریخی. نشریه هنرهای زیبا-معماری و شهرسازی. 3(46)، 26-15.

رابرتز، پیتر، و سایک، هیو .(1393). بازآفرینی شهری یک کتاب راهنما (ترجمه محمدسعید ایزدی ، پیروز حناچی). تهران: انتشارات دانشگاه تهران.

سادوسکی، وادیم نیکولایِویچ، ویکتورُویچ بلاوبرگ، ایگور و گریگوریویچ یودین، اریک .(1361). نظریه‌ی سیستم‌ها: مسائل فلسفی و روش‌شناختی (ترجمه‌ی کیومرث پریانی). تهران: انتشارات تندر، چاپ اول.

فلامکی، محمدمنصور .(1385). باززنده سازی بناها و شهرهای تاریخی. تهران: انتشارات دانشگاه تهران، چاپ سوم.

گلکار،کوروش .(1387). محیط بصری شهر سیر تحول از رویکرد تزیینی تا رویکرد پایدار. مجله علوم محیطی. (2)، 113-95.

لطفی، سهند .(1390). بازآفرینی شهری فرهنگ مبنا؛ تأملی بر بن­مایه­ های فرهنگی و کنش بازآفرینی. نشریه هنرهای زیبا- معماری و شهرسازی. (45)، 60-47.

لطفی، سهند .(1390). تبارشناسی بازآفرینی شهری از بازسازی تا نوزایی. تهران: انتشارات آذرخش.

منصورى، سید امیر .(1383). درآمدى بر شناخت معمارى منظر. فصلنامه باغ نظر. (2)، 78-69.

نسر، جک ال .(1393). تصویر ذهنی ارزیابانه از شهر (ترجمه مسعود اسدی محل چالی). تهران: انتشارات آرمانشهر.

هولتزشوهه، لیندا .(1385). درک رنگ (ترجمه میثم هدایت). تهران: انتشارات یساولی.

یوکیلتو، یوکا .(1377). استانداردها، اصول و منشورهای بین­المللی حفاظت. مجله اثر. (30-29)، 135-121.

---------. (2004). City center of Oxford. [Online] URL:http://www.discovery.ucl.ac.uk

Abazi, Erida, Dervishi, Sokol. (2014). Color and Participative Process in Urban Requalification of Tirana. Proceedings of the 2nd ICAUD International Conference in Architecture and Urban Design Epoka University, Tirana, Albania, 08 -10 May 2014 Paper No. 142.

Antrop, M. & Van Eetvelde, V. (2000). Holistic Aspects of Suburban Landscapes: Visual Image Interpretation and Landscape Metrics, Landscape and Urban Planning, 50, pp. 43-58.

Bandarin, F. & Van Oers, R. (2012). The Historic Urban Landscape Managing heritage in an urban century, Wiley-Blackwell Published.

Berque, A. (1994). Cinq propositions pour une théorie du paysage, Seyssel Champs Vallon.

Bulut, Z., & Yilmaz, H. (2008). Determination of landscape Beauties through Visual Quality Assessment Method: A Case Study for Kemaliye (Erzincan/Turkey). Environ Monit Assess, 141, pp. 121-129.

Chan Edwin, Grace K. L. Lee. (2008). Critical factors for improving social sustainability of urban renewal projects, Springer Science Business Media.

Chin, Seongah. (2010). Color scheme supporting technique based on hierarchical scene structure for exterior design of urban scenes in 3D, Color Research & Application, Volume 37, Issue 2, pp. 134–147.

Chun, J. H. (2007). Study on the Analyzing Street Scape Color: Focused on INSODONG, Seoul. International Association of Societies of Design Research. The Hong Kong Polytechnic University.

Colantonio & Dixon. (2011). Urban Regeneration & Social Sustainability: Best Practice from European Cities.

Couch, C. (1990). Urban Renewal: Theory and Practice [Chapter 1 covers post-war approaches to the reconstruction of urban areas], Basingstoke: Macmillan.

Council of Europe. (2000). the European landscape convention. [Online] URL: http://www.coe.int/t/dg4/cultureheritage/conventions/landscape/default_en.asp.november 16, 2014.

Flower, Peter. (2003). World Heritage Cultural Landscapes, 1992–2002: A Review and Prospect. Cultural Landscapes. the Challenges of Conservation, Ferrara – Italy.

Foote, K. E. 1983. Color in Public Spaces: Toward a Communication Based Theory of the Urban Built Environment. Chicago: University of Chicago.

Garcia-Codoñer Angela, Llopis Verdú, Jorge, Torres Barchino, Ana, Villaplana Guillén, Ramon and Serra Lluch, Juan. (2009). Color as a structural variable of historical urban form. Color Research & Application, Vol 34, Issue 3, pp. 253–265.

Hee Young, J. (2000). Case Study on Urban Street Environmental Color Planning Method for Improving the Image of City Environment.Seoul: Ewha Womans University.

Jacobs, P. (2011). Where have all the Flowers Gone. Landscape and Urban Planning, 100, pp. 318-320.

Kodamaa, A. (2007). The problems of environmental color design in Japan. Japan Color Research Institute, 3-1-19 Nishi Azabu, Minato-ku, Tokyo, Japan.

Lenclos, J.P. (1977). Living in Color, in Porter, T., Mikellides, B. (Eds) Color for Architecture. London: Studio Vista.

Lijima, S. (1997). Cross-Cultural Color Differences of Commercial Facility between Great Britain and Japan. Bulletin of Okayama marketing university, 33(2), pp. 39-51.

Mahnke, Frank H. (1996). Color, Environment and Human response. New York: Van Nostrand Reinhold.

Martini, V. (2013). the conservation of historic urban landscape an approach vol.1.

O’Connor, Z. (2006). Environmental Color Mapping Using Digital Technology. New South Wales, Australia: The University of Sydney.

Nguyen, L. & Teller, J. (2017). Color in the Urban Environment: A User-Oriented Protocol for Chromatic Characterization and the Development of a Parametric Typology. COLOR research and application (42), pp. 131-142

Palang, H. & Fry, G. (2003). Landscape Interfaces. Cultural Heritage in Changing Landscapes. Kluwer Academic Publishers, Dordrecht.

Pedroli, B. (2000). Landscape – Our Home. Lebensraum Landschaft. Essays on the Culture of the European Landscape as a Task. Indigo. Zeist – Freies Geistesleben, Stuttgart.

Porter, T. (1997). Environmental color mapping. Urban Design International, 2(1), pp. 23-31.

Rey, A. (2000). Dictionnaire historique de la langue française, Dictionnaire Le Robet, 3e édition, Paris.

Roberts, P. & Sykes, H. (Eds.). (2000). Urban Regeneration: A Handbook, London: Sage Publications.

Rodwell, D. (2015). Reconnecting the city: the historic landscape approach and the future of urban heritage. Journal of Architectural Conservation, 21(2), pp. 136-138.

Swaffield, S.R. (2005). Landscape as a way of knowing the world. Chapter One.

Swirnoff, L. (2000). The Color of Cities: An International Perspective. USA: Mc Grow, Hill Companies.

Taylor, k. (2016). The Historic Urban Landscape paradigm and cities as cultural landscapes. Challenging orthodoxy in urban conservation. Journal of Landscape Research, 41(4), pp. 471-480.

Technical Services Department Hunter Associated Laboratory, Inc. (1996). Application Note (8): 1-15.

UNESCO. (2003). World Heritage Cultural Landscapes, 1992–2002. A Review. Paris, UNESCO World Heritage Center.

Unver, Rengin Dokuzer O zturk, Leyla. (2002). An Example of Facade Color Design of Mass Housing. Color Research & Application. Volume 27, Issue 4, pp. 291–299.

Zancheti, S. (2013). Dynamic integrity as an approach to the conservation of Historic Urban Landscape(HUL): the case of Olinda and Recife.

Zeayter, H., Mansour, A., Mansour, H. (2019). Heritage conservation ideologies analysis – Historic urban Landscape approach for a Mediterranean historic city case study. HBRC Journal, 14(3), pp. 345-356.