بازشناسی مؤلفه های تأثیرگذار بر شکل گیری هویت و خاطره جمعی در فضاهای شهری پیرامون پل های تاریخی

نویسندگان

1 گیلان

2 دانشگاه آزاد اسلامی قزوین

3 پیام نور مرکز تهران شرق

چکیده

تغییر و تحولات زندگی در شهرهای امروزی، موجب کم رنگ شدن و یا از دست رفتن بسیاری از فضاهای شهری و عملکردهای اجتماعی و فرهنگی آن ها شده است. تغییراتی که اغلب، احساس عدم تعلق، بی هویتی و عدم مشارکت شهروندان در فعالیت های اجتماعی را به دنبال دارد. حال آن که، هویت شهری که زمینه ساز تشخص و اعتبار شهروندان می شود، از طریق تداعی خاطرات و ایجاد حس تعلق در آن ها، پیوند شهر و شهروندان را تقویت نموده، آن ها را به سوی ویژگی های ممتاز اجتماعی هدایت می کند. یکی از راه های تحقق این مهم، بهره گیری از ظرفیت بناهای خاطره انگیز و تاریخی شهرهاست. بر این اساس، هدف از این پژوهش امکان سنجی ارتقای کیفیت فضای شهری پیرامون پل های تاریخی با تأکید بر مؤلفه های هویت و خاطره جمعی شهروندان می باشد. در پژوهش حاضر، فضای شهری اطراف پل تاریخی لنگرود به عنوان نمونه موردی مطالعه شده و مؤلفه های ایجاد خاطره جمعی و هویت برای شهروندان لنگرودی، در خلال یک پیمایش میدانی، بازشناسی شده است. برای این منظور از دو نوع پرسشنامه استفاده شد و اعتبار (پایایی) هر کدام از پرسشنامه ها با توجه به آلفای کرونباخ مورد تأیید قرار گرفت. پرسشنامه ها با استفاده از نرم افزار Spss تحلیل  شدند. یافته های پژوهش بیانگر آن است که مؤلفه های معنا، کالبد و فعالیت به ترتیب بیشترین تأثیر را در ارتقای فضای شهری محدوده پل تاریخی لنگرود و ایجاد حس تعلق در شهروندان دارند. نتیجه نهایی پژوهش آن است که برنامه ریزی کالبدی محدوده ی پل های تاریخی شهرها می بایست برای تقویت فعالیت های مناسب اجتماعی و فرهنگی و معنا بخشیدن به شهر انجام پذیرد و نقش این عناصر ارزشمند در ایجاد فضای شهری خاطره انگیز و با هویت برای شهروندان بیش از یک بنای تاریخی است.

کلیدواژه‌ها


اسمعیلیان، س. و رنجبر، ا. ( 1392 ). بررسی تطبیقی مؤلفه های مؤثر بر شکل گیری و انتقال خاطرات جمعی در فضاهای عمومی شهری، نشر یه.181- معماری و شهرسازی آرمانشهر، شماره 11 ، صص. 194

 

بهبودیان، جواد ( 1383 ). آمار ناپارامتری، شیراز، مرکز نشر دانشگاه شیراز، چاپ سوم.

 

بهزادفر، مصطفی ( 1386 ). هویت شهر: نگاهی به هویت شهر تهران، نشریه شهر، تهران.، تیبالدز، فرانسیس ( 1387 ).

 

شهرهای انسان محور، مترجم: حسن علی لقایی و فیروزه جدلی، تهران، دانشگاه تهران.

 

حبیبی، سید محسن ( 1383 ). شهر بی خاطره و شهر بی هویت، شهرهای جدید، نشریه داخلی - تخصصی شرکت عمران شهرهای جدید شماره.4- 14صص. 18،

 

 حبیبی، م. و مقصودی، م. ( 1381 ). مرمت شهری، تهران: دانشگاه تهران.،

 

 خاکی، غلامرضا ( 1387 ). روش تحقیق با رویکردی به پایان نامه نویسی، چاپ اول، تهران، مرکز تح قیقات علم ی کشور با همکار ی کانون فرهنگی انتشاراتی درایت.،

 

 دهخدا، علی اکبر ( 1373 ). لغت نامهء تهران دهخدا، جلد سیزدهم، تهران: دانشگاه تهران..39،

 

حبیبی، رعنا سادات ( 1387 ). تصویرهای ذهنی و مفهوم مکان. نشریه هنرهای زیبا، شماره 35 ، صص. 50، 

 

سفردوست، احمد ( 1384 ). پژوهش در شناخت هویت کالبد شهر رشت ، تهران: سازمان عمران و بهسازی شهری.، 

 

سلطان زاده، حسین ( 1372 ). فضاهای شهری در بافت های تاریخی ایران، چاپ دوم، دفتر پژوهش های فرهنگی با همکاری شهرداری تهران.، 

 

شماعی، ع. و پور احمد، ا. ( 1383 ). تحلیلی بر سیاست ها و برنامه های بهسازی و نوسازی شهری در برنامه های توسعه کشور، مجله پژوهش های.179- جغرافیایی، شماره 48 ، دانشگاه تهران، صص. 202،

 

 شولتز، نوربرگ کریستیان ( 1383 ). معماری: معنا و مکان، مترجم: برازجانی، تهران: انتشارات جان جهان.،

 

 فلاحت، محمد صادق ( 1385 ). مفهوم حس مکان و عوامل تشکیل دهنده آن، نشریه هنرهای زیبا، شماره 26، 

 

کلانتری خلیل آباد و پور احمد، ا. ( 1384 ). فنون و تجارب برنامه ریزی هویت شهری، تهران: انتشارات جهاد دانشگاهی.، 

 

گروتر، یورگ ( 1389 ). زیبایی شناسی در معماری، مترجم: جهانشاه پاکزاد و عبدالرضا همایون، چاپ سوم، تهران، دانشگاه شهید بهشتی..38- ،

 

گلکار، کورش ( 1379 ). مؤلفه های سازنده کیفیت طراحی شهری، نشریه علمی پژوهشی صفه، شماره 32 ، صص. 69، 

 

لینچ، کوین ( 1376 ). تئوری شکل خوب شهر، مترجم: حسین بحرینی، انتشارات دانشگاه تهران، تهران.، 

 

معین، محمد ( 1371 ). فرهنگ لغات معین، تهران، انتشارات سپهر تهران.، معین، محمد ( 1378 ). گزیده فرهنگ معین، تهران: مرکز فرهنگی انتشاراتی رایحه.