پویاشناسی روایت محور محیط مسکونی تبیین جایگاه زمان در فرآیند تحول روایت ساکنین

نویسنده

دانشگاه شهید بهشتی- دانشگاه مازندران

چکیده

انجام مطالعات رفتاری با تاکید بر نگاه استفاده کنندگان، نیازمند فهم تأثیر محیط بر انسان می باشد. برخی از این مطالعات حاکی از آن است که تأثیر محیط بر انسان از واکاوی روایت های شکل گرفته در ذهن آن ها قابل دستیابی است. از آنجا که اغلب پژوهش ها ارزیابیِ ساکنین را به عنوان نتیجه بررسی کرده اند، در شکل دهی به نظریه های اثباتی و رهنمونِ طراحان و سیاستگذاران کالبدی در محیط های مسکونی چندان کارا نبوده اند. از این رو واکاوی ارزیابی ساکنین از فرآیندهای چرخه ای مرتبط با تغییر ابعاد کالبدیِ محیط مسکونی هدف اصلی این مطالعه است. این پژوهش به روش روایت شناسی شناختی از ذهنیات ساکنین انجام شد که همزمان با جمع آوری و تحلیل داده های عینی همراه گردید. بستر پژوهش محلات همت آباد و سادات از محلات قدیمی شهر بابلسر است که به ترتیب سرعت های کم و بالایی از تغییرات را طی سال های گذشته داشته اند. 16 نفر از ساکنین اصیل محلات فوق به روش گلوله برفی تعیین شدند. به این منظور روایت های ساکنین به واسطه مصاحبه های عمیق دریافت شد. مقصد روایت و وسیله ی معناداری در ارتباط اجزا و ارکان تغییرات کالبدی در هر یک از واحدهای مطالعه تعیین شدند تا از تحلیل محتوای شاخص های دریافت شده، عناصر و فرآیند شکل گیری روایت ساکنین تبیین گردد. تحلیل داده های موردپژوهی حاکی از آن است که ساکنین محله همت آباد چرخه ی تغییرات کالبدی را توامان در سطح محله و کوچه همراه با چرخه های تغییر ساختار اجتماعی و نظام طبیعی ادراک می کنند. اما در روایت ساکنین محله سادات که طی سال های گذشته تغییرات کالبدی بالاتری را از نظر فراوانی و شدت تجربه کرده اند، چرخه ی ساخت و ساز در محور اصلی نقش پر رنگ تری بازی می کند. به منظور فهم و طبقه بندی علل و عوامل شکل دهنده به روایت ساکنین از تغییرات کالبدی و تکامل آن متناسب با ابعاد زمانی و مکانی، مدل مفهومی در بازسازی تجربه ی ساکنین در قالب روایت شناسی ارائه گردید. فر آیند تحول روایت ساکنین از سرعت های کم تا شرایط دگرگونی را می توان در قالب مدلی چرخه ای از دست کاری داستان منسجم، بازتعریف داستان مفهومی و تحول شرایط اولیه تا روایت از اختلال در تداوم تدریجی در شرایط پس از دگرگونی خلاصه نمود.

کلیدواژه‌ها


استنبرگ، رابرت ( 1391 ). روانشناسی شناختی، مترجم: سیدکمال، خرازی، و الهه، حجازی، تهران: انتشارات سمت؛ پژوهشکده علوم شناختی.

 

برکت، بهزاد؛ روشن، بلقیس؛ محمد ابراهیمی، زینب و اردبیلی، لیلا ( 1391 ). روایت شناسی شناختی (کاربست نظریه آمیختگی مفهومی بر قصه های
.31- عامیانه ایرانی)، ادب پژوهی، دوره 6، شماره 21 ، صص. 9

 

پندار، هادی ( 1395 ). تبیین چارچوب نظری دریافت ارزیابی ساکنین از سرعت تغییرات کالبدی بر اساس معیار رضای ت مندی ، پایان نامه دکتری
طراحی شهری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی.

 

 روحانی، محسن و پندار، هادی ( 1395 ). بکارگیریِ رویکرد روایت محور و مشارکتی در برنامه ریزی و طراحی منظر نواحی رودکناری ، نمونه موردی :
رودخانه سیاهرود شهر قائم شهر، دومین همایش ملی منظر، دانشگاه شهید بهشتی. تهران: ایران.

 

نورطقانی، ع؛ فریدنی، س و پوردیهیمی، ش ( 1392 ). هویت و مسکن؛ بررسی ساز و کار تعامل هویت ساکنین و محیط مسکونی . مسکن و محیط
. روستا، شماره 141

 

هاشمی، مائده ( 1394 ). پایان نامه کارشناسی استفاده از سرمای هی اجتماعی در محلات شهر بابلسر به منظور کنترل تغییرات کالبدی. استاد راهنما :
هادی پندار، دانشگاه مازندران.