نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری دانشکده هنر و معماری، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم تحقیقات تهران، ایران

2 استادیار دانشکده هنر و معماری، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران.

3 استاد دانشکده هنر و معماری، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران.

چکیده

گسترش شهرها و افزایش بی رویه وسایل نقلیه موجب شده که کودکان امکان استفاده ­ی بسیاری از فضاها و زمین‌های مناسب بازی را نداشته باشند؛ در حالی که فضاهای شهری به ویژه پارک­ های شهری می ­توانند بیشترین تاثیر را در پرورش خلاقیت کودکان داشته باشند. هدف از تحقیق حاضر، دست­یابی به مولفه ­های کالبدی تاثیرگذار بر خلاقیت کودکان 6 تا 12 ساله ایرانی در فضاهای بازی واقع در پارک­ های شهری و تبیین با اهمیت ­ترین شاخص هریک از مولفه ­ها و رابطه­ ی میان آن­ها می ­باشد. در این تحقیق، بر پایه تلفیق نظریات مرتبط با موضوع، از روش تحقیق پیمایشی (زمینه­ یابی) استفاده شد و با توزیع پرسشنامه­ ی محقق ساخته هدفمند به تمام جامعه آماری شامل 154 نفر متخصصین موجود در حوزه­ های شهرسازی، معماری، روانشناسی و علوم تربیتی در ایران و دریافت 94 پاسخ قابل بررسی از نمونه ­ی آماری، نگرش متخصصین نسبت به عوامل تاثیرگذار کالبدی جمع ­آوری و سپس اطلاعات به دست آمده با استفاده از نرم ­افزارهای spss22 و آزمون­ های آماری، تجزیه و تحلیل و رتبه ­بندی شد؛ سپس با روش تحلیل مسیر و به کمک نرم افزار Smart PLS مدل پژوهش بر اساس روابط میان متغیرها تدوین گردید. نتایج تحقیق مطابق با نگرش متخصصین، نشان دهنده­ ی آن است که مهمترین مولفه­ های تاثیرگذار بر افزایش خلاقیت کودکان، تنوع، سرزندگی و انعطاف ­پذیری کالبدی در فضاهای بازی پارک ­های شهری می­ باشد و در این میان شاخص تنوع مصالح و فضاهای نشستن به صورت مستقیم و غیر مستقیم بیشترین تاثیر را بر خلاقیت کودکان می­ گذارد.

کلیدواژه‌ها

- احدی، حسن و بنی جمالی، شکوه‌السادات، (1388)، روانشناسی رشد (مفاهیم بنیادی در روانشناسی کودک)، چاپ دوم جلد، تهران: جیحون.

- بنتلی، ای ین، (1382)، محیط های پاسخده، با ترجمه مصطفی بهزادفر، تهران: انتشارات دانشگاه علم و صنعت.

- پاکزاد, جهانشاه. (1384)، راهنمای طراحی فضاهای شهری در ایران، تهران: وزارت مسکن و شهرسازی و معماری.

- خستو، مریم و سعیدی رضوانی، نوید، (1389)، “عوامل موثر برسرزندگی فضاهای شهری، خلق یک فضای شهری سرزنده با تکیه بر مفهوم (مرکز خرید پیاده).” هویت شهر 63-74.

- دافی، برنادت، (1380)، تشویق خلاقیت و تخیل در کودکی، با ترجمه مهشید یاسائی. تهران: انتشارات ققنوس.

- داوری، علی و رضازاده، آرش (1393)،  مدل سازی معادلات ساختاری با نرم افزار pls، تهران: سازمان انتشارات جهاد دانشگاهی.

- عینی فر، علیرضا، (1382)، “الگویی برای تحلیل انعطاف پذیری در مسکن سنتی ایران”، هنرهای زیبا شماره13 : 64.

- لنارد، هنری و کروهست، سوزان، (1377)، “طراحی فضای شهری و زندگی اجتماعی”، تدوین توسط رسول ترجمه مجتبی پور. نشریه معماری و شهرسازی.

- لینچ، کوین، (1381)، تئوری شکل شهر، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.

- شفایی، مینو و مدنی، رامین، (1389) “اصول طراحی فضاهای آموزشی کودکان بر اساس مدل خلاقیت”، نشریه علمی پژوهشی فناوری آموزش سال چهارم، جلد 4، شماره 3.

 -  Amabile, Teresa M, & Pillemer, Julianna. (2012). Perspectives on the social psychology of creativity. The journal of creative behavior, 46(1), 3-15.

- AVAL, Hamidreza SARGAZI. (2015). Urban space designing for more vitality (Case study: Ferdosi. St in Zabol). Cumhuriyet Science Journal, 36(3), 4150-4159.

- Carmona, Matthew. (2010). Public places, urban spaces: the dimensions of urban design: Routledge.

- Christensen, Pia, & O'Brien, Margaret. (2003). Children in the city: Home neighbourhood and community: Routledge.

- Decortis, Françoise, Rubegni, Elisa, Tillon, Anne Bationo, & Ackermann, Edith. (2013). Interactive technologies that enhance children's creativity. Paper presented at the Proceedings of the 12th International Conference on Interaction Design and Children.

- Fainstein, Susan S, & DeFilippis, James. (2015). Readings in planning theory: John Wiley & Sons.

- Field, Andy. (2013). Discovering statistics using IBM SPSS statistics. London: Sage Publication.

- Harun, Nor Zalina, Mansor, Mazlina, & Said, Ismail. (2013). The experience of diversity in open spaces of two historical towns in Malaysia. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 85, 582-591.

- Hemlin, Sven, Allwood, Carl Martin, & Martin, Ben R. (2008). Creative knowledge environments. Creativity Research Journal, 20(2), 196-210.

- Jacobs, Jane. (1961). The death and life of great American cities: Vintage.

- Kristensen, Tore. (2004). The physical context of creativity. Creativity and innovation management, 13(2), 89-96.

- Landry, Charles. (2000). Urban Vitality: a new source of Urban Competitiveness. ARCHIS(12), 8-13.

- Meerow, Sara, Newell, Joshua P, & Stults, Melissa. (2016). Defining urban resilience: A review. Landscape and Urban Planning, 147, 38-49.

- Paumier, Cyril B. (2004). Creating a vibrant city center: urban design and regeneration principles. Washington, D.C, USA.: Urban Land Inst.

- Piaget, Jean. (1962). Play, dreams and imagination in childhood. Play theory, 89-187.

- Piaget, Jean, & Inhelder, Bärbel. (1969). The psychology of the child: Basic Books.

- Plambech, Trine, & Van Den Bosch, Cecil C Konijnendijk. (2015). The impact of nature on creativity–A study among Danish creative professionals. Urban Forestry & Urban Greening, 14(2), 255-263.

- Runco, Mark A. (2006). Reasoning and personal creativity. Creativity and reason in cognitive development, 99-116.

- Saeidi, Sanaz, & Oktay, Derya. (2012). Diversity for Better Quality of Community Life: Evaluations in Famagusta Neighbourhoods. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 35, 495-504.

- Sharifi, Ayyoob, & Yamagata, Yoshiki. (2016). Principles and criteria for assessing urban energy resilience: A literature review. Renewable and Sustainable Energy Reviews, 60, 1654-1677.

- Walz, Ulrich. (2015). Indicators to monitor the structural diversity of landscapes. Ecological Modelling, 295, 88-106.

- Wurman, Richard Saul. (1986). What will be has always been: The words of Louis I. Kahn. New York: Rizzoli, 63.

- Živković, Milica, & Jovanović, Goran. (2012). A method for evaluating the degree of housing unit flexibility in multi-family housing. Facta universitatis-series: Architecture and Civil Engineering, 10(1), 17-32.