ارزیابی نظریه یادگیری کُلب در آموزش معماری از منظر اسلامی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران.

2 دانشجوی دکتری معماری، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران.

چکیده

یکی از موضوعات مهم در آموزش معماری، چگونگی روند یادگیری است. در آموزش معماری، استفاده معماران از رشته­ های دیگر ازجمله علوم تربیتی و پرورشی جهت نقد مطلوب آثارشان در طول ارزیابی ­ها و ارزشیابی­ ها، از نیازهای مهم در جهت بهبود کیفی طراحی محسوب شده و فقدان آن باعث شکاف میان محیط­ های پژوهشی و حرفه­ ای خواهد شد. اما آموزش و پرورش در یک نظام اجتماعی متکی بر اعتقادات اسلامی، می ­بایست با سایرین متفاوت باشد. اسلام استفاده از مزایای ناشی از کاربرد علوم و دانش به‌دست‌آمده در دیگر سرزمین­ ها را لازم و ضروری می ­داند؛ اما برای اینکه بتوان این دستاوردها را به‌گونه‌ای صحیح در هر عرصه ­ای همچون معماری وارد ساخت، باید مؤلفه­ های آن را با مفاهیم و ارزش‌های بومی و مذهبی هماهنگ ساخت. تلفیق روش‌های مختلف علمی، فلسفی و مذهبی، بهتر می­تواند پدیده­ هایی چون یادگیری را که جنبه­ های گوناگونی دارد، تبیین نماید. یکی از نظریات موردتوجه در حوزه یادگیری، نظریه یادگیری کُلب است که در حیطه علوم تربیتی بسیار مورد استناد است و مقبولیت بیشتری در بین محققان دارد. این نظریه به شیوه­ های متفاوت دریافت و پردازش اطلاعات در افراد می ­پردازد. این پژوهش با هدف نقد و ارزیابی این نظریه مبتنی بر ارزش ­ها و اصول اسلامی در آموزش معماری، انجام شده و به دنبال پاسخ به این سؤال است که آیا نظریه یادگیری کُلب با مبانی نظری اسلامی در حوزه یادگیری و آموزش معماری قرابت دارد؟ به همین منظور، یک مقایسه تطبیقی میان این نظریه با نظریه متناظر اسلامی که قابلیت کاربرد برای کلیه فرایندهای انسانی (نظیر یادگیری، آموزش و خلق آثار هنری، معماری و شهرسازی) را داراست، انجام شده است. با توجه به ماهیت میان ­رشته­ ای تحقیق، از روش‌های تحقیق ترکیبی اعم از تفسیری-تحلیلی و استدلال منطقی مبتنی بر دو منبع عقل و نقل استفاده شده است. یافته ­ها گویای آن است که اساس مدل یادگیری کُلب مبتنی بر تجربه و تفاوت‌های فردی در امر یادگیری می ­باشد که از منظر اسلامی قابل تائید بوده و بر آن تأکید شده است. لیکن به منظور استفاده از آن در آموزش صحیح و اسلامی رشته معماری با توجه به ماهیت میان ­رشته ­ای آن، مباحثی تکمیلی پیشنهاد شده است. این مدل با بخش‌هایی از مدل اسلامی مطابقت دارد؛ ولی در مباحث انسان ­شناسی دارای ضعف‌هایی می ­باشد. همچنین مدل کُلب قادر به ارزیابی مفاهیمی، همچون کشف و الهام که مربوط به سطوح بالاتر یادگیری در انسان­هاست، نیست. دستیابی به این سطوح منجر به کسب معرفت و حکمت گشته و بر ضرورت پرداختن به آن در نظام آموزش عالی کشور تأکید می­ گردد.

کلیدواژه‌ها


-      ادیب­زاده، بهمن (1381)، راه کریمان: معمار حرم(پژوهشی پیرامون تربیت فطری معماران)، رساله دکتری معماری، دانشگاه شهید بهشتی

-      اسلامی، سید غلامرضا ؛ قدسی، مهرنوش (1392) ، رویکردی اسلامی به مدل ساختارمند نظام آموزش معماری ، کیمیای هنر ، سال دوم شماره 7، صص 79-92

-    اسلامی ، سید غلامرضا ؛ جبروتی، احسان (1392)، بهبودکیفیطراحیبرپایهمدیریتبهینهعواملمؤثر، دو فصلنامه مطالعات معماری ایران، شماره 3 ، صص 67-84

-   امین خندقی، مسعود؛ رجائی، ملیحه(1392)، تأثیرسبکیادگیریدانشجویانبرسبکتدریسمرجحآنان، فصلنامه روانشناسی تربیتی، سال نهم، شماره 28، صص 15-39

-    ایرانمنش، محمد (1386)، منطق و شهود در معماری (رویکرد آموزشی)، پایان­نامه دکتری معماری، دانشگاه شهید بهشتی

-      بلخاری قهی، حسن (1392)، معماریمقدس، تجسماصلتناظرمیانعالموآدمی، فصلنامۀ کیمیای هنر، سال دوم، شمارۀ 8، صص 17-25

-      تقوی، سید محمدرضا ؛ حسینی، سید علی‌اکبر ؛ سلیمی، سید حسین ؛ ملازاده، جواد (1388)،مقدمه­ایبرمفروضاتوجایگاهکشفوالهامدرفرایندیادگیریازدیدگاهعالماناسلامی، دوفصلنامه علمی- پژوهشی تربیت اسلامی سال چهارم، شماره ۸، صص141-160

-      جوادی آملی، عبدالله (1386)، شریعت در آینه معرفت، انتشارات اسراء، قم

-      حر عاملی، محمد بن حسن(1082 ق) ، وسایل الشیعة، نشر:ناس، تهران

-      خسرو پناه عبدالحسین (1389)، چیستی و گستره علم دینی از نظرگاه آیت‌الله جوادی آملی، فصلنامه اسراء، شماره 2، صص 27-48

-      ذوالفقارزاده حسن (1384)، فقه و معماری (شیوه تعامل فقه دینی و دانش معماری)، رساله دکتری معماری، دانشگاه شهید بهشتی

-      سیف، علی‌اکبر(1386)، روانشناسیپرورشینوین، نشر دوران، تهران

-      شریف الرضی، محمد بن حسین(1415 ق)، نهج‌البلاغه، ترجمه دشتی، محمد (1379)، نشر مشهور، قم

-      صدرام، وحید (1394)، طراحی در ملاقات خلاق (وجوه آموزش تقلیدمحور در جلسات کرکسیون)، پایان­نامه دکتری معماری، دانشگاه شهید بهشتی

-     ضیائیان نوربخش، سید حمید (1386)، معماری ذکر (مدخلی بر معماری فطری)، رساله دکتری معماری، دانشگاه شهید بهشتی

-     طوسی، محمد بن حسن (1414ق)، الامالی، ترجمه حسن­زاده، صادق(1388)، نشر اندیشه هادی، قم

-    علی­آبادی، محمد (1394)، آفرینشکمال­محور:»حرکت­مندییاپویندگیفرایندمدار«و»تجربه­مداریدرهنر،معماریوشهرسازیاسلامی «، دوفصلنامه مطالعات معماری ایران، شماره 8، صص 57-72

-     فرضیان، محمد و کرباسی، عاطفه (1393)، "دست‌ساخته‌ها - تجربه شخصی" یادگیری از راه ساختن در آموزش معماری، نشریه هنرهای زیبا ( معماری و شهرسازی)، دوره۱۹، شماره 3، صص 87 - 96

-    کدیور، پروین (1392)، روان­شناسی یادگیری (از نظریه تا عمل)، انتشارات سمت، تهران

-    کریمی مشاور ، مهرداد (1391) ، رابطهسبک‌هاییادگیریوعملکرددانشجویاندرکارگاهطراحیمعماری، فصلنامه علمی- پژوهشی باغ نظر، سال نهم، شماره 20، صص 1-12

-        میرجانی، حمید (1389)، رجوع معمارانه به گذشته، پایان­نامه دکتری معماری، دانشگاه شهید بهشتی

-       نژاد ابراهیمی، احد ؛ فرشچیان، امیرحسین (1393)، رابطه اخلاق و فناوری در معماری برای جامعه اسلامی، پژوهش‌های معماری اسلامی، سال چهارم، صص 116-133

-      نقره­کار، عبدالحمید (1395)،نسبتاسلامبافرایندهایانسانیفرانظریهسلام، فصلنامه پژوهش­های معماری اسلامی، سال چهارم، شماره دوازدهم، صص 181-203

-      نقره­کار، عبدالحمید (1393)، مجموعه جزوات و فایل­های الکترونیکی ارائه‌شده در کلاس‌های مقطع دکتری، دانشگاه علم و صنعت ایران

-      نقره­کار، عبدالحمید (1387)، نسبت مکتب اسلام با فلسفه هنر و زیبایی، نشریه بین­المللی مهندسی معماری و شهرسازی، جلد 19، شماره 6، صص 111-122

-    نیک­کار، محمد؛ حجت،عیسی و ایزدی،عباسعلی (1392)، بررسی سازه هدف و کاربست آن در ایجاد انگیزش در نوآموز معماری، دو فصلنامه مطالعات معماری ایران، شماره3: 85-106

 -       Amir.R , Jelasas.ZM (2010). Teaching and Learning Styles in Higher Education  Institutions: Do They Match? Procedia Social and Behavioral Sciences, 7(C), p 680-684

-       Demirbaş.O،(2001)،The Relation of  Learning  Styles and Performance Scores of the Students in Interior Architecture Education،A Thesis for the  Degree of  Doctor of Philosophy in  Art،Design  and  Architecture، The Institute of Economics and Sochal Sciences  of  Bilkent University

-       Demirbas.O & Demirkan.H,(2003), Focus on architectural design process through learning styles,Design Studies,Vol 24,No. 5, p 437-456

-       Demirbas.O & Demirkan.H,(2007), Learning styles of design students and the relationship of academic performance and gender in design education,Learning and Instruction, No. 17, p 345-359

-       Demirkan.H & Demirbas.O ,(2008), Focus on the learning styles of freshman design students, Design Studies, Vol 29 No. 3, p 437-456

-       Demirkana.H & Demirbas.O ,(2010), The effects of learning styles and gender on the academic performance of interior architecture students, Procedia Social and Behavioral Sciences,No. 2, p 1390-1394

-       Forrest.C (2004), Kolb's Learning Cycle, Trainer, Vol.12, No.6, p 112-116

-       Heron.J (1992), Feelings and Personhood: Psychology in Another Key, founder of the Human Potential Resources Group at the University of Surrey

-       Jarvis, Peter (2012), Adult  learning in the social context, London and New York: Routledge, Taylor & Francis Group

-       Jowitt.A (2012), Stepping into the unknown: dialogical experiential learning, Journal of Management Development, Vol. 31 Iss: 3, p.221 - 230 

-       Kolb،D.A،(1984)، Experiential learning: Experience as the source of learning and development. Englewood Cliffs،NJ: Prentice Hall.

-       Kolb.A.Y (2005), Learning Styles and Learning Spaces: Enhancing Experiential Learning in Higher Education, Academy of Management Learning & Education,Vol. 4,No. 2, p 193-212

-       Kvan, T., Yunyan, J. (2005). Students learning styles and their correlation with performance in architectural design studio, Design Studies Journal, 26, p 19- 34

-       Miettinen.R (2002), The concept of experiential learning, International Journal of Lifelong Education, 19 (1), p 54-72

-       Moenikia. M & Zahed-Babelan.A.b(2010). The role of learning styles in second language learning among distance education students, Procedia Social and Behavioral Sciences,No.2, p 1169-1173

-       Roberts.A،(2006)،Cognitive styles and student progression in architectural design education،Design Studies،Vol. 27،No.2

-       Simy.J & Kolb.D (2007), Are there cultural differences in learning style? , case western reserve university