پژوهش کاربرمحور در آتلیة معماری: تجربة کارگاه طراحی ارشد براساس الگوهای رفتار ـ محیط بومی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 پیام نور

2 تهران

10.30475/isau.2019.87937

چکیده

دوری طرّاحی از کاربر واقعی در دوران پس از مدرن و تلاش برای حلّ این معضل، در آموزش معماری منجر به روش­ها و رویکردهای نوینی در نیم قرن اخیر شده است که هرگز به جریان اصلی اموزش معماری تبدیل نشده­اند و همچنان در حاشیه مانده­اند؛ در اینجا این رویکردها نیز در چهار دسته (مواجهة ایده­آلیستی، مواجهة حرفه­ای، رویکرد مشارکتی و رویکرد پژوهش تخصّصی) شناسایی و معرفی شده­اند. محور اصلی این بحث، ورود پژوهش به صورت امر اصلی در آموزش معماری است. سپس به شرح برنامه­ریزی و تجربه­ی یک فرآیند کارگاهی برای تلفیق موضوع کار عملی کارگاه­های آموزشی دوره­ ی کارشناسی ارشد با یک مسأله­ی کاملاً پژوهشی یعنی «شناخت عوامل هویّت­بخش در معماری بومی» پرداخته شده است. برای ساماندهی برنامه، سعی شده است که روشی برای جستجوی عوامل هویّت‌بخش معماری بومی در قالب الگوهای رفتار و محیط ارائه گردد و کار دانشجویان در روند تدوین این نظریه تعریف گردد. در این کار تجلّی ذهنیت افراد بومی بواسطه­ی ساختِ محیط یا تغییراتی که در محیط موجود ایجاد کرده­اند مورد مطالعه قرار می­گیرد. به این ترتیب که محیط­هایی که آثار کالبدی افراد بومی می­تواند در آن موجود باشد در چهار دسته معرفی شده (مسکن روستایی، مسکن حاشیه نشینی، مسکن تجربی‌ساز، مسکن مهندسی‌ساز) و گروه­های دانشجویی برای مطالعه روی هر یک تعیین شده است. هر گروه موظف بوده در 48 حوزه که بر حسب نسبت‌های مختلف رفتار- ذهنیت- محیط و بر اساس تجارب مختلف زمانی تعیین شده به جستجوی عوامل هویّت­بخش در محیط انتخابی بپردازد و این یافته­ها مبنای طرّاحی یک واحد مسکونی هویّتمند قرار گیرد. برآیند کلّ گروه‌ها، تصویر نسبتاً کاملی از عوامل هویّت­بخش معماری بومی برای افراد بومی ایجاد می ­کند.

کلیدواژه‌ها