تبیین الگوهای ادراک حسی مؤثر بر حس تعلق به مکان در طراحی مدارس استثنایی
دوره 14، شماره 2، دی 1402، صفحه 81-93
https://doi.org/10.30475/isau.2023.334001.1897
زهرا اجلی، زهره ترابی، هومن ثبوتی
چکیده محیط آموزشی، بعد از محیط خانه و خانواده، بیشترین سطح ارتباط با کودکان را به تعامل میگذارد. تاثیر کیفیت فضای آموزشی در تحقق حس تعلق به مکان که فرد را به مکان پیوند داده و هویت افراد و مکان را شکل میدهد این امر در محیطهای آموزشی که دانشآموزان خصوصیات حسی، رفتاری و نیازهای ویژه دارند از اهمیت ویژهای برخوردار است .در این راستا پژوهش حاضر با هدف شناسایی شاخصهای ادراک حسی بر حس تعلق همچنین تأثیر هر کدام از شاخصها، اولویتبندی شاخصهای تاثیرگذار بر حس تعلق دانشآموزان انجام پذیرفت. نسبت به هدف تعیین شده یکی از مهمترین سوالاتی که پژوهش حاضر به دنبال پاسخگویی به آن است را چنین میتوان بیان نمود؛ چگونه میتوان عناصر شکل دهنده متأثر از الگوهای ادراک حسی در مدارس استثنایی را در قالب استانداردهای طراحی این مدارس به عنوان یک مدل فراگیر تدوین نمود؟ تحقیق حاضر، به روش کمی و کیفی میباشد، دادههای کیفی با استفاده از مشاهدات مستقیم، مطالعه اسنادی و مصاحبه با متخصصین، گردآوری شد، سپس دادههای کمی در بستری پیمایشی به روش تهیه پرسشنامه طبق طیف لیکرت تنظیم و با روش مدلیابی معادلات ساختاری(SEM) روابط بین متغییرها و میزان تأثیر آنها در مدارس مورد مطالعه توسط نرمافزار Spss و Amos تحلیل شد. نمونهگیری نیز با روش خوشهای دو مرحلهای انجام و سپس از یک نمونهی تصادفی استفاده شد. یافتههای این تحقیق نشان داد که بین عوامل ادراک حسی، حواس بینایی نسبت به سایر حواس از اهمیت بیشتری برای این دانشآموزان برخوردار میباشند. همچنین در بین عوامل حس مکان وجود تعاملات اجتماعی در ایجاد حس تعلق به مکان و رضایتمندی مؤثر میباشند. در نتیجه الگوهایی در قالب استانداردهای طراحی در جهت بازآفرینی شاخصهای ادراک حسی و تقویت روابط و تعاملات اجتماعی دانشآموزان که به عنوان عاملی مهم برای حس تعلق آنان به مدرسه تلقی میشود ارائه گردید تا راهنمای طراحان باشد.
