بررسی تأثیر تکنیکهای نورپردازی بر کیفیتبخشی منظر شهری؛ مطالعه موردی: بناهای تاریخی تبریز
مقالات آماده انتشار، اصلاح شده برای چاپ، انتشار آنلاین از 31 شهریور 1404
https://doi.org/10.30475/isau.2025.453395.2148
سیدکمال هاشمی، مهروش کاظمی شیشوان، الهام حاتمی گلزاری، رقیه مهمانی
چکیده اولین شرط برای درک بینایی و فضا، نور است. از اینرو، در هنر معماری نور ازجمله اجزایی است که در همجواری با عناصر دیگر از قبیل ساختار، نظم، مصالح، رنگ و غیره مطرح میشود. همچنین نور یک عنصر معماری و طراحی محیط است و نورپردازی شهری پتانسیل بالایی در افزایش راندمان و کارایی افراد داشته و علاوه بر آن میتواند طراحی مجددی برای فضای شهری و معماری محیط و منظر شهری، تأمین زیبایی و امنیت در شب را عهدهدار باشد. با توجه به اهمیت نورپردازی در فضاها و بناهای شهری، هدف از تحقیق حاضر بررسی تأثیر تکنیکهای نورپردازی بناهای تاریخی تبریز (مسجد کبود، مسجد صاحبالامر، ارگ علیشاه و میدان ساعت) بر کیفیتبخشی منظر شهری است. در این راستا، روش تحقیق آمیخته (کیفی-کمی) با ماهیت تحلیلی- تفسیری است که در راستای تجزیه و تحلیل اطلاعات از روش تحلیل مضمون و ضریب رگرسیون لگاریتمی استفاده شده است. یافتههای تحقیق نشان میدهد که نورپردازی بناهای تاریخی تبریز در سالهای اخیر بر اساس تکنیکهای مختلف مانند از پایین، سطحی، مستقیم و ...، موجب افزایش کیفیت محیط و ادراک بصری این بناها گردیده است. همچنین نورپردازی این بناها در افزایش زیبایی و جذابیت بصری، افزایش خوانایی و مشخص کردن نشانههای شهری، سازماندهی محیط بصری و ایجاد هویت و تصویر مثبت شهری مؤثر بوده است. بنابراین نورپردازی بناهای تاریخی با استفاده از تکنیکهای مختلف و ترکیبی ضمن هویتبخشی، شاخصسازی و برجستهسازی جزئیات معماری بنا میتواند کیفیت منظر شهری را ارتقاء بخشد.
