انجمن علمی معماری و شهرسازی ایران معماری و شهرسازی ایران(JIAU) 2228-589X مقالات آماده انتشار 2026 08 29 The Effect of the Physical Environment of the Center of Intellectual Education on the Learning of Children and Adolescents: The Mediating Role of Mental Imagery تأثیر محیط کالبدی کانون پرورش فکری بر یادگیری کودکان و نوجوانان: نقش میانجی تصویرسازی ذهنی 251863 10.30475/isau.2026.482031.2199 FA امیر شفیعی سروستانی دانش آموخته دانشگاه آزاد اسلامی شیراز 0009-0004-9394-8833 خسرو موحد دانشیار، گروه معماری و پایداری شهری، دانشگاه ناحیه کلمبیا، آمریکا. 0000-0003-0609-1815 Journal Article 2024 10 11 As a cultural and educational institution with the aim of promoting the cognitive development and creativity of children and teenagers, the intellectual development center plays a fundamental role in the learning process by designing and building suitable spaces for cultural and artistic activities. The main goal of the research was to identify the influencing components of the physical environment on learning processes and how mental imagery affects it as a mediating factor. This research is of applied and descriptive-survey type. The statistical population included 203 boys and girls from the center of intellectual education in Sarvostan city, of which 127 were randomly selected according to Morgan's table. To collect data, researcher-made questionnaires were used in the three categories of physical environment, learning and mental imagery. The reliability of the tools was calculated using Cronbach's alpha coefficient 0.928, 0.833 and 0.835 respectively. Data analysis was done using PLS software. The results showed that the physical environment has a direct and significant effect on learning and mental imagery. Especially, the influence of the physical environment on learning is equal to 59% and on mental imagery is 86%. Also, the mediating role of mental imagery in the relationship between physical environment and learning was reported to be effective and significant with a path coefficient of 0.250. These findings emphasize the importance of designing educational spaces by considering physical characteristics that can help strengthen the cognitive and learning processes of children and adolescents. In general, the current research emphasizes the essential role of physical environments in facilitating learning processes and emphasizing mental processes such as mental imagery as a mediating factor. کانون پرورش فکری به عنوان یک نهاد فرهنگی و آموزشی با هدف ارتقاء رشد شناختی و خلاقیت کودکان و نوجوانان، با طراحی و ساخت فضاهای مناسب برای فعالیت‌های فرهنگی و هنری، نقشی اساسی در فرآیند یادگیری ایفا می‌کند. هدف اصلی تحقیق، شناسایی مؤلفه‌های تأثیرگذار محیط کالبدی بر فرآیندهای یادگیری و نحوه تأثیرگذاری تصویرسازی ذهنی به‌عنوان یک عامل میانجی بوده است. این پژوهش از نوع کاربردی و توصیفی- پیمایشی است. جامعه آماری شامل 203 نفر از کودکان و نوجوانان دختر و پسر کانون پرورش فکری شهرستان سروستان بوده که طبق جدول مورگان 127 نفر به‌صورت تصادفی ساده انتخاب شدند. برای جمع‌آوری داده‌ها، از پرسشنامه‌های محقق‌ساخته در سه مقوله محیط کالبدی، یادگیری و تصویرسازی ذهنی استفاده شد. پایایی ابزارها با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ به ترتیب 928/0، 833/0 و 835/0 محاسبه شد. تجزیه و تحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار PLS انجام گرفت. نتایج نشان داد که محیط کالبدی تأثیر مستقیم و معناداری بر یادگیری و تصویرسازی ذهنی دارد. به‌ویژه تأثیر محیط کالبدی بر یادگیری معادل 59 درصد و بر تصویرسازی ذهنی 86 درصد می باشد. همچنین، نقش میانجی تصویرسازی ذهنی در رابطه بین محیط کالبدی و یادگیری با ضریب مسیر 250/0 تأثیرگذار و معنادار گزارش شد. این یافته‌ها بر اهمیت طراحی فضاهای آموزشی با در نظر گرفتن ویژگی‌های کالبدی تأکید دارد که می‌تواند به تقویت فرآیندهای شناختی و یادگیری کودکان و نوجوانان کمک کند. به‌طور کلی، پژوهش حاضر نقش اساسی محیط‌های فیزیکی در تسهیل فرآیندهای یادگیری و تأکید بر فرآیندهای ذهنی نظیر تصویرسازی ذهنی به‌عنوان عامل میانجی را مورد تأکید قرار می‌دهد.