نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری معماری، گروه معماری، واحد امارات، دانشگاه آزاد اسلامی، دبی، امارات متحده عربی.

2 استاد، دانشکده هنر و معماری، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

3 استادیار، دانشکده معماری و شهرسازی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

چکیده

از مهمترین ویژگی های فضا، فراهم نمودن فرصت هایی در جهت تعاملات اجتماعی است. هنگامی که مردم یک اجتماع با یکدیگر در تعامل هستند، رابطه احساسی قوی تری با مکان و فضای اجتماعی خود برقرار می کنند. این تعامل نه تنها بر روان اجتماعی آن جمع تاثیرگذار است که موجب رشد و پیشرفت اقتصادی اجتماعات حاضر در آن فضاها همچون محوطه/ شهرک های کارگری- صنعتی نیز می شود. از همین رو، هدف این پژوهش، بررسی و تببین تعاملات اجتماعی در محوطه کارگری دوره هخامنشی و معماری شهرک صنعتی نوین است. نگارندگان، از میان عوامل کالبدی، کارکردی و معنوی معماری، عامل فضا/کالبد را مورد توجه قرار داده اند. روش این پژوهش توصیفی– تحلیلی و تاریخی، به شیوه اسنادی و براساس مطالعه کتابخانه ای است. پس از بررسی اسناد دیوانی پارسه در ارتباط با کارگران و متخصصان حاضر در محدوده اطراف پارسه/ تخت جمشید و همچنین کندوکاو در متون مختلف مرتبط با تعاملات اجتماعی این نتیجه دست آمد: کیفیت محیط کالبدى محوطه / شهرک های کارگری- صنعتی براى جذب افراد، به عوامل گوناگونی بستگی دارد که یکی از این عوامل مرتبط به ساختار کالبدى محیط مانند ایمنى و امنیت، تنوع و سازگارى کاربرى ها، آسایش اقلیمی، تراکم و ظرفیت مناسب، دسترسی، زیبایی و سرزندگی است. باتوجه به اسناد ارایه شده، محوطه های کارگری دوران هخامنشی با امکانات و اندیشه های منطبق بر آرای زمان خویش، نه تنها توانستند موجب تعاملات اجتماعی بین کارگران ایرانی و غیرایرانی شوند، بلکه محیطى سرزنده و جذاب را نیز برای کارگران خلق نمودند که انعکاس آن را می توان در اسناد دیوانی پارسه – الواح خزانه و بارو- به نظاره نشست؛ اما در شهرک های صنعتی نوین، متاسفانه به علت عدم توجه و کم توجهی به مولفه های بالا، آنها فضاهایی تعامل پذیر برای کارگران نیستند. بنابراین، باتوجه به اهمیت و نقش انسان در فضا، یکی از کارهای مهم در طراحی معماری شهرک های صنعتی توجه به فضاهای تعامل پذیر است که اگر به درستی این امر در طراحی لحاظ شود، موجب رشد و توسعه اقتصادی در آن شهرک صنعتی و به تبع در کل کشور خواهد شد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Social Interactions on Labor Sites During the Achaemenid Period and the Architecture of Modern Industrial Estates

نویسندگان [English]

  • Bahram Moghtader 1
  • Iraj Etesam 2
  • Mehrdad Matin 3

1 Ph.D. Candidate in Architecture, Department of Architecture, UAE Branch, Islamic Azad University, Dubai, United Arab Emirates.

2 Professor, Faculty of Civil Engineering, Architecture and Art, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.

3 Assistant Professor, Faculty of Architecture, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.

چکیده [English]

Extended Abstract
Providing opportunities for social interactions is one of the most critical features of space. When interacting with each other, people in a community build a stronger emotional connection with their social place and space. Not only does this interaction affect the social psyche of that community, but also leads to the economic growth and development of the communities in those spaces, such as workers-industrial sites and estates.
Since a variety of chemical, food, pharmaceutical, and other manufacturing industries have come together, industrial estates today encompass the essential activities of human beings. Residents and employees of these estates, both employers and employees, have gathered at various levels for economic reasons. Unfortunately, voluntary and social activities in these estates are negligible due to their architecture. The better the quality of physical spaces in industrial estates, the more social interactions are possible under group activities, such as talking, playing and exercising, watching, and so on. Thus, interactive spaces in industrial estates, such as teahouses, sports stations, mosques, etc., take on the characteristics of a place and, at the same time, have the characteristics of vitality and civic life as a result of mandatory and voluntary activities.
On the other hand, Fars (Pars), an old state in Iran, needed the boundaries of the labor settlement to establish a large city with ideal characteristics. The city was founded under the name of Persepolis at the heart of the Achaemenid Empire about 2500 years ago (518 to 494 BC) by the Achaemenid kings: Darius (c. 522-486 BC), and Xerxes I (c. 486-465 BC). Founding the city of Persepolis (in Greek) required a considerable number of workers and artisans, not only from Iran but also from other parts of the world, such as Egypt, Hittite, and Greece. These people settled in the sites and estates around Persepolis and engaged in their (mandatory) work duties apart from voluntary duties.
Therefore, this study aims to investigate and explain the social interactions in labor sites in the Achaemenid period and the architecture of modern industrial estates. Among the various architectural factors, such as physical, functional, and spiritual factors, the authors considered the space/body factor. This study uses a descriptive-analytical and historical method in a documentary manner based on desk research. To document the labor areas around Persepolis, several thousand treasury and fortification clay tablets were used, in addition to Greek and Babylonian sources.
Persepolis court documents were examined with regard to workers and specialists in the precincts of Persepolis, as well as exploring various texts related to social interactions. The results indicate that the quality of the physical environment in labor-industrial sites and estates depended on a variety of factors. One of these factors is associated with the physical structure of the environment, such as safety and security, diversity and adaptability of applications, climatic comfort, density and proper capacity, accessibility, attractiveness, and vitality. According to the documents provided, not only did the Achaemenid labor sites succeed in establishing social interactions between Iranian and non-Iranian workers with the facilities and ideas coincident with the opinions of their time, but they also created a lively and attractive environment, reflected in Persepolis court documents – Persepolis treasury and fortification tablets.
At Persepolis labor sites, there were peoples of different nationalities, professions, and specializations, who usually worked together as a family. In these estates, the topics of landscape, attractiveness, vitality, and climatic comfort were considered, and various agricultural and horticultural items were cultivated in appropriate places. According to archeological and historical documents, and most importantly, the tablets numbered 144 to 158 of fortification, the precincts of Persepolis were surrounded by various campuses (paradises). These campuses were used both as animal shelters, including wild animals in various gardens and orchards, which provided food for the workers and the royal family. In terms of accessibility, these estates had a number of stores and cooperatives to provide comfort and well-being for workers. In this way, they could provide the goods and food they needed, such as flour, sheep, and wine. Not only stores but even branches of well-known banks such as Egibi Bank had representatives in some of those places. In terms of readability and integrity, the Achaemenids used Iranian and global mythological and cultural symbols and elements in the designs of bricks, stones, and tile-work. By combining the appearances of beings with spiritual and heavenly meanings, they were able to create new forms that guided humankind to worlds larger and higher than the existence and environment of their daily lives and associated them with their celestial powers.
However, modern industrial estates are, unfortunately, not interactive spaces for workers because they ignore the above elements. Given the importance and role of humans in space, one of the essential tasks in the architectural design of industrial estates is, therefore, to pay attention to interactive spaces. Properly considered in the design, it will lead to economic growth and development in those industrial estates and, consequently, in the whole country.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Social Interactions
  • Physical space
  • Achaemenid Labor Sites
  • Industrial Estate
آراسته خوی، محمد. (1353). فرهنگ معنوی و ایدئولوژی های حاکم بر تفکرات عصر هخامنشی و آثار نتایج آن در دوران بعد، از بینش های جامعه شناسی. سخنرانی های سومین اجلاسیه کنگره تاریخ و فرهنگ ایران. انتشارات اداره کل نگارش وزارت فرهنگ و هنر.
اشمیت، اریک. (1342). تخت جمشید، بناها، نقشه ها، نبشته ها. ترجمه عبدالله فریار. تهران: فرانکلین-امیرکبیر.
اوستا، کهن ترین سرودهای ایرانیان. (1375). گزارش و پژوهش جلیل دوستخواه. 2ج. تهران: انتشارات مروارید.
اومستد، ا.ت. (1378). تاریخ شاهنشاهی هخامنشی. ترجمه دکتر محمد مقدم. تهران: موسسه انتشارات امیرکبیر.
ایزدی، ملیحه؛ محمدی، جمال. (1394)، شناسایی و ارزیابی شاخص های کیفیتی فضاهای فرهنگی- اجتماعی (مطالعه موردی: کلان شهر اصفهان). مطالعات برنامه ریزی شهری، سال 3، زمستان، شماره 12: 11-33. 
بریان، پیر. (1380). امپراتوری هخامنشی، ج1. ترجمه ناهید فروغان. تهران: نشر و پژوهش فروزان روز و نشر قطره.
پیرنیا، حسن؛ اقبال آشتیانی، عباس. (1397). تاریخ ایران از آغاز تا انقراض قاجاریه. تهران: انتشارات بهزاد، چاپ نهم.
تبریزی، امید؛ مختاباد امریی، سید مصطفی؛ فیضی، محسن. (1393). اثرات طراحی فضاهای شهری و معماری جمع گرا بر تعاملات و ارتباطات اجتماعی. مدیریت شهری، دوره 13، شماره 37: 257-271.
دانشپور، سید عبدالهادی؛ چرخچیان، مریم. (1386). فضاهای عمومی و عوامل موثر بر حیات جمعی. باغ نظر، دوره 4، بهار و تابستان، شماره 7: 19- 28.
دیودور سیسیلى. (1384). ایران و شرق باستان در کتابخانه تاریخى. ترجمه حمید بیکس و اسماعیل سنگارى. تهران: انتشارات جامى.
رجبی، پرویز. (1382). هزاره های گمشده. ج1. تهران: انتشارات توس.
رضوانی، سعید؛ شش پری، نوید؛ شش پری، زهرا. (1390). ماندن در فضا. ماهنامه همشهری معماری/ آرمان شهر(مدیریت شهری) : 30- 34.
سامی، علی. (1344). قضاوت در ایران باستان. نشریه مهر، سال 11، شماره 1: 55- 59.
سامی، علی. (1389). تمدن هخامنشی. تهران: موسسه فرهنگی انتشاراتی پازینه.
طهماسبی، ارسلان؛ بهزادفر، مصطفی. (1392). شناسایی و ارزیابی مولفه های تاثیرگذار بر تعاملات اجتماعی. باغ نظر، دوره 10، تابستان، شماره 25: 17- 28. 
عسکری چاوردی، علیرضا؛ کالیری، پیر فرانچسکو. (1390). نگرش یکپارچه چند رشته ای به تختگاه تخت جمشید و شهر پارسه. پژوهشگاه پژوهشکده باستان شناسی، بنیاد پژوهشی پارسه- پاسارگاد.
عسکری چاوردی، علیرضا؛ کالیری، پیر فرانچسکو. (1393). فصل پنجم مطالعات باستان شناسی شهر پارسه از کاخ تا شهر: تل آجری. گزارش های سیزدهمین گردهمایی سالانه باستان شناسی ایران، اسفند، 231- 234.
عسکری چاوردی، علیرضا. (1394). مهم ترین ابهام دوره هخامنشی در تخت جمشید روشن شد. خبرگزاری مهر، تاریخ ارایه 13 دی 1394. قابل دریافت از سایت ˃ https://www.mehrnews.com˂
عسکری چاوردی، علیرضا؛ کالیری، پیر فرانچسکو؛ گنده، سباستین. (1397). بنای یادمانی تل آجری در بخش فیروزی شهر پارسه، رویکرد چندرشته ای جامع به تختگاه تخت جمشید و شهر پارسه (بخش یکم). فصلنامه اثر، زمستان، شماره 80: 61- 80.
فره وشی، بهرام. (1374). ایرانویج. تهران: انتشارات و چاپ دانشگاه تهران.
قلمبر دزفولی، مریم؛ نقی زاده، محمد. (1393)، طراحی فضای شهری به منظور ارتقا تعاملات اجتماعی. هویت شهر، بهار، شماره 17، سال هشتم، صص 15-24.  
کالیکان، ویلیام. (1392). مادی های و پارسی ها. در تاریخ ایران سرزمین همیشه ماندگار. ترجمه گودرز اسعد بختیار. تهران: نشر سمیر.
کخ، هایدماری. (1377). از زبان داریوش. ترجمه پرویز رجبی. تهران: کارنگ.
کوچکی کیا، لیلا. (1382). بررسی کتیبه های هخامنشی و نقش آنها در انتقال فرهنگ و تمدن هخامنشی با تاکید بر کتیبه بیستون. پایان نامه کارشناسی ارشد. به راهنمایی عطاءالله حسنی. دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران. 
کوچکی کیا، لیلا. (1386). اسرار الواح گلی استحکامات تخت جمشید به زبان آمار. پروژه تحقیقی موسسه فرهنگی پژوهشی هفت اقلیم خرد. 
گیرشمن، رومن. (1374). ایران از آغاز تا اسلام. ترجمه محمد معین. تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
لنگ، جان. (1381). آفرینش نظریه معماری: نقش علوم رفتاری در طراحی محیط. ترجمه ی علیرضا عینی فر. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
مهربانی گلزار، محمدرضا. (1391). تفسیر منظرین: رمزگشایی از محوطه های تاریخی، کشف ساختار فضایی و منظرین مجموعه پاسارگاد. منظر، پاییز، شماره 20: 6- 10.
نصر، سید حسن. (1355). جهان منشی هخامنشیان. گوهر، سال 4، شماره 40: 303- 307.
وامقی، ایرج. (1385). کار و کارگر در ایران باستان بر مبنای الواح تخت جمشید. اطلاعات سیاسی اقتصادی، خرداد و تیر، شماره 225 و 226: 4- 19.
Cameron, George. (1961). Persepolis treasury tablets. Chicago: the University of Chicago.
Car, Stephen; Francis, Mark; Rivilin, Leanne; Stone, Andrew. (1992). Public Space. Massachusetts: Cambridge university press. 
Car, S., Frances, M., Rivlin, L. G., & Stone, A. M. (1992), Public Spac. Cambridge University press, New York.
Earth.Google. (2019). Retrieved from: http://earth.google.com/web/@29.93440147,52, at April, 2019; 12:10:30 PM.
Garrison, Mark.  Root, Margaret Cool. (2002). Seal impression on the Persepolis fortification tablets, volume I: images of Heroic encounter, Oriental institute publication 117. Chicago: the university of Chicago press. 
Gehl, J. (1987), Life between buildings: using public space. Van Nostrand Reinhold, New York.
Hallok, Richard. (1969). Persepolis fortification tablets. Chicago: the university of Chicago oriental institute publications. 
Imanpour, Mohammad Taghi. (2004). The Construction of Apadana of Persepolis and Susa: which one was built first?. Proceedings of the First National Congress on Iranians Studies 17-20 June 2002: 1-9.
Kent, Roland. (1961). Old Persian: grammar, texts, lexicon. New Haven: American oriental society.
Lefebvre, Henri. (1993), The Production of Space, translated by Donald Nicholson Smith, Oxford University Press, Oxford.
Loftland, Lyn. (1998). The public realm. New York: Walter de Gruyter.
Louvre. (2019). Retrieved from: https://www.louvre.fr/en/rooms/iran-and-persian-empire-during-achaemenian-period, at February, 2019; 02:18:54 PM.
Rapoport, A. (1984). Culture and the urban order, in Agnew John Mercer and David Sopher (Eds.), the city in cultural context, Boston: Allen and Unwin.
Shiraz1400. (2019). Retrieved from: https://shiraz1400.ir, at March, 2019; 10:18:32 AM.
Uchicago. (2019). Retrieved from: Website of the University of Chicago's Oriental Institute: https://oi.uchicago.edu/visit, at February, 2019; 11:42:40 AM.
Wekerle, G., Whitman, C. (1995). Safe Cities: Guidelines for Planning, Design and Management. New York: Van Nostrand Reinhold.
Whyte, W, H. (1980), The social life of small urban spaces. Tuxedo, Printers II Inc, Maryland.
Wikipedia. (2019). Retrieved from: https://en.wikipedia.org/wiki/, at April, 2019; 09:17:05 PM.