نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد معماری، دانشکده هنر و معماری، موسسه آموزش عالی آپادانا فارس، ایران.

2 استادیار، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر شیراز، فارس، ایران.

3 مربی، دانشکده هنر و معماری، موسسه آموزش عالی آپادانا فارس، ایران.

چکیده

قرارگاه‌های رفتاری به عنوان ثمره‌ی دانش روانشناسی اکولوژیک، به رفتار و تجربه های مردم در زندگی روزمره‌شان و در محیط واقعی می‌پردازد. از این دیدگاه مطالعه رفتار انسان وابسته به مطالعه محیط آن رفتار می باشد لذا طراح علاوه بر شناسایی الگوهای رفتاری تکرار شونده و محیطی که رفتار درون آن شکل می گیرد ملزم به شناخت رابطه‌ی بین این دو عامل می باشد. هدف این پژوهش یافتن راهبردهای طراحی معماری خوابگاه‌های دانشجویی متناسب با رفتار فضایی دانشجویان بر پایۀ «قرارگاه رفتاری» دختر ایرانی است. در پژوهش حاضر، علاوه بر شیوه‌های غیر‌مداخله‌گر شامل حضور مستقیم در فضا و ثبت رویدادها، به شیوه ی میدانی یک نمونه 200 تایی از دانشجویان ساکن در مجتمع خوابگاهی خواهران دانشگاه شیراز در مقاطع مختلف (کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری) مورد مطالعه قرار گرفتند و از طریق پرسشنامه باز و تحلیل محتوایی داده‌های کیفی، ضمن شناسایی قرارگاه‌های رفتاری، وزن مؤلفه‌های موثر در طراحی شامل الگوهای جاری رفتار، ویژگی‌های کالبدی و عوامل برهم زننده سینومورف های رفتار-ظرف کالبدی استخراج شد. در پایان، ضمن ارائه راهبردهای طراحی در سه دسته کلی شامل فضای خصوصی فعالیت‌های فردی، فضای نیمه خصوصی فعالیت های فردی و فضای عمومی و نیمه عمومی فعالیت‌های جمعی براساس پیشینه نظری و عملی پژوهش در نمونۀ موردی خود می‌کوشد تا فنون طراحی متناسب با هر راهبرد را به نمایش گذارد تا در نهایت بستر مناسب جهت تحقق الگوهای رفتاری دانشجویان در خوابگاه فراهم آید.

کلیدواژه‌ها

بهزاد بهبهانی، آرزو؛ علی آبادی، محمد؛ سامانی، سیامک؛ پورنادری، حسین (1392) «طراحی خوابگاه های جدید بر اساس ترجیحات دانشجویان در ابعاد معماری و روانشناسی محیط»، دوفصلنامه روانشناسی معاصر، جلد 6، شماره1، صص59- 68.

رضایی آدریانی، مرتضی؛ آزادی، آرمان؛ احمدی، فضل الله؛ واحدیان عظیمی، امیر (1386) «مقایسه میزان افسردگی، اضطراب، استرس و کیفیت زندگی دانشجویان پسر و دختر مقیم خوابگاه های دانشجویی»، نشریه پژوهش پرستاری، دوره 2، شماره های 4 و 5، بهار و تابستان 1386، صص 31-38.

روحی دهکردی، رحمان(1392) «تحلیل پویایی قرارگاه های رفتاری با تمرکز بر آزمون ساختاری»، فصلنامه پژوهش های شهری هفت حصار، سال دوم، شماره پنجم، صص 34-27.

شاکری اسکی، شکوه؛ لیتکوهی، ساناز (1393)« اختلافات فرهنگی، عاملی تأثیرگذار بر ترجیحات محیطی دانشجویان نسبت به فضای خوابگاه، نمونه موردی: ایران و قبرس»، نشریه انجمن علمی معماری و شهرسازی ایران، شماره 8، پاییز و زمستان1393، صص 1-11.

شجاعی نوری، فروغ الصباح؛ شکری، فرزانه (1392)« شناسایی و طبقه بندی مشکلات و آسیب های زندگی دانشجویان دختر غیر بومی: مطالعه کیفی. فصلنامه مهندسی فرهنگی، سال هشتم، شماره 77، پاییز 1392، صص 146-168.

طهماسبی، مرضیه (1391) « طراحی خوابگاه دختران دانشگاه گیلان با رویکرد افزایش انطباق پذیری آن با خصوصیات بهره برداران»، پایان نامه کارشناسی ارشد معماری، استاد راهنما: دکتر عباس ترکاشوند، دانشگاه گیلان.

عباس زاده، محمد؛ پیریلقون آقاچ، سکینه؛ موسوی، آرزو (1396) « عوامل زمینه ساز دیر خوابی دانشجویان دختر ساکن خوابگاه دانشگاه تبریز»، فصلنامه جامعه شناسی کاربردی، سال بیست و هشتم، شماره پیاپی (65)، شماره اول، بهار ،1396، صص 1-18.

علی آبادی، محمد؛ بهزاد بهبهانی، آرزو؛ پورنادری، حسین (1389) « بررسی شاخص های روانشناسی محیط در طراحی خوابگاه های دانشجویی»، مجله روش ها و مدل های روانشناختی، جلد 1، شماره 2، صص 11-1.

قبدیان، فرناز؛ کامل نیا، حامد (1395) « تعاملات بینافرهنگی و پایداری معماری چند فرهنگی در طراحی خوابگاه های دانشگاهی در خوابگاه های کشور های اسلامی»، مجموعه مقالات سومین کنگره بین المللی افق های جدید معماری و شهرسازی، 15 و 16 دی ماه، تهران.

گروت، لیندا؛ وانگ، دیوید. (1384). روش های تحقیق در معماری (ترجمه علیرضا عینی فر). تهران: انتشارات دانشگاه تهران.

گلرخ، شمین. (1391).  قرارگاه رفتاری: واحدی پایه برای تحلیل محیط.تهران: آرمانشهر.

محمودی راد، مریم؛ آراسته، حمیدرضا (1383) « خوابگاه های دانشجویی به مثابه جوامعی برای یادگیری»، فصلنامه طب و تزکیه، شماره 53، تابستان 1383، صص 45-54.

مطلبی، قاسم (1380) « روانشناسی محیطی: دانشی نو در خدمت معماری و طراحی شهری»، فصلنامه هنرهای زیبا، شماره 10، صص 67-52.

معتضدیان، فهیمه؛ مطلبی، قاسم (1391)« قلمروپایی در سکونتگاه های دانشجویی، نمونه موردی خوابگاه فاطمیه کوی دانشگاه تهران»، نشریه هویت شهر، شماره 17، صص 64-55.

وارسته فر، افسانه؛ موسوی تازه آبادی، فاطمه (1393) « درک پدیدار شناسانه کنش اجتماعی در زندگی خوابگاهی دانشجویان دختر دانشگاه فرهنگیان»، فصلنامه مطالعات آموزشی و آموزشگاهی، سال سوم، شماره هشتم، بهار1393، صص 10-29.

Abioso, W. S., & Triyadi, S. (2017). The Behavior–Milieu Synomorphy of Communal Space in Desa Adat Tenganan Pegringsingan Bali Indonesia. International Journal of Architecture, Arts and Applications, 3(2), 11.

Classification of settings. American Journal of Community Psychology, 3(4), 335-351.

Heft, H., Hoch, J., Edmunds, T., & Weeks, J. (2014). Can the identity of a behavior setting be perceived through patterns of joint action? An investigation of place perception. Behavioral Sciences, 4(4), 371-393.

Price, R. H., & Blashfield, R. K. (1975). Explorations in the taxonomy of behavior settings: Analysis of dimensions and

Uslu M, Girgin C (2010). The effects of residential conditions the problem solving skills of university students. Innovation and Creativity in education, volume2, Issue 2: 3031- 3035.