بازشناسی ویژگی های معماری تلفیقی در تزئینات عمارت صمیمی شهرستان رامهرمز

نویسندگان

1 صنعتی جندی شاپور

2 صنعتی جندی شاپور دزفول

چکیده
تزئینات بخش جدایی ناپذیر از معماری و بناهای هر فرهنگ و سرزمینی است که خود شیوه های متنوع و گوناگونی را شامل می شود و کاربرد آن در معماری موجب کمال و غنای بصری می گردد. شهرستان رامهرمز خوزستان با پیشینه ای باستانی و تاریخی دارای ابنیه و آثار باقی مانده متنوعی است که عمدتاً از دیدگاه کالبدی بیانگر شاخص های فرهنگی و هنری خاص این منطقه جغرافیایی می باشد. به عنوان نمونه می توان به بنای سکونتی- حکومتی عمارت صمیمی، ساخته شده در دو دوره صفوی و قاجار در شهرستان رامهرمز اشاره نمود. این بنا از جمله باغ های سکونتی حکومتی قاجار است که در دو دوره زمانی صفوی و قاجار احداث شده است. در این پژوهش با توجه به خلاء علمی - تحقیقاتی در رابطه با معماری بناهای تاریخی رامهرمز بخصوص در بحث تزئینات، سعی شده است تزئینات بنای فوق مورد تحلیل و بررسی قرار گیرد و با استفاده از روش تفسیری - تاریخی ویژگی های معماری تلفیقی دوره قاجار و صفوی بنای فوق را بیان نماید. سپس با استفاده از روش تحقیق مورد کاوی و با ابزار مطالعات اسنادی و کتابخانه ای و همچنین ابزار میدانی شامل بازدید از بنا، عکس برداری و تهیه نقشه، به بازشناسی رویکردهای غیر ایرانی و ویژگی های تلفیقی تزئینات عمارت فوق و همچنین نوآوری های موجود در معماری بنا پرداخته شده است که موجب شناخت هویت فرهنگی بنا گردیده است. سؤال اصلی تحقیق عبارت است از: "تزئینات تلفیقی مورد استفاده در معماری دو دوره صفوی و قاجار بنای عمارت صمیمی چگونه است؟". نتایج حاصل از پژوهش نشان می دهد که تلفیق در تز ئینات معماری عمارت صمیمی در سه زمینه شامل: 1. تأثیر تزئینات غرب در ساختمان قاجاری و پیدایش ستون های کلاسیک، 2. تلفیق تزئینات بنا با معماری کشورهای عربی در ساختمان صفوی و شکل گیری چهار نوع قوس نوآورانه و مشابه قوس کنگره دار، 3. ترکیب الگوهای معماری ایرانی با سایر الگوها و تشکیل قوس های ترکیبی؛ قابل مشاهده است. 4. عمده تزئینات آجرکاری عمارت صمیمی رامهرمز، شامل شیوه های آجرکاری گل اندازی و انواع رگ چین با الگوهای فخرومدین، راسته، هره، دندان موشی، گل پنجره و حصیری است که در جداره های بنا می توان مشاهد نمود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله English

The Identification of Integrated Architectural Features in the Decorations of Samimi Mansion in Rāmhormoz County

نویسندگان English

Koorosh Attariyan 1
Koorosh Momeni 2
Maryam Bigdeli 1
آصفی، مازیار و ایمانی، الناز ( 1392 ). ریشه یابی و شناخت عوامل دگرگون ساز روح معماری گذشته ایران در گذر زمان، اصالت گذشته، تازگی اکنون،
.76- نشریه هویت شهر، شماره 19 ، سال هشتم، صص. 63
 
 اصطخری، ابواسحق ابراهیم ( 1368 ). مسالک و ممالک، ته ران: انتشارات علمی و فرهنگی.
 
 پوپ، آ ( 1373 ). معماری ایران، مترجم: غلامحسین صدری افشار، تهران: انتشارات فرهنگان.
 
 پورجعفر، محمدرضا و علوی با المعنی، مریم ( 1391 ). استخراج معیارهای هماهنگی و ناهماهنگی نماهای ساختمان با دستگاه بینایی انسان با توجه به
.5- اصول بوم شناسی بصری، نشریه علمی - پژوهشی انجمن علمی معماری و شهرسازی ایران، شماره 4، صص. 18
 
 پیرنیا، محمدکریم ( 1383 ). سبک شناسی معماری ایرانی، غلامحسین معماریان، تهران: انتشارات معمار.
.18- - جوادی، شهره ( 1385 ). بررسی جایگاه هنر دوره صفوی، نشریه باغ نظر، دوره 3، شماره 5، صص. 6
 
شاهکاری از هنر عصر صفوی درکرمان، نشریه باغ نظر ، سال « مجموعه گنجعلی خان » - جوادی، شهره ( 1387 ). بررسی و تحلیل تزئینات معماری در
. 50- پنجم، شماره 9، صص. 35
 
 دهخدا، علی اکبر ( 1377 ). لغت نامه دهخدا، به کوشش محمد معین و جعفر شهیدی، تهران: دانشگاه تهران.
 
 زمرشیدی، حسین ( 1367 ). طاق و قوس در معماری ایرانی، تهران: انتشارات کیهان.
 
 زمرشیدی، حسین ( 1373 ). کاشیکاری ایران گلچین معقلی، جلد اول، تهران: انتشارات کیهان.
 
 زمرشیدی، حسین ( 1390 ). پدیده های بدیع معماری ایران از نیمه قرن اول هجری تا دوره ایلخانی، فصلنامه علمی پژوهشی شهر ایرانی اسلامی،
.58- شماره 4، صص. 49
 
 سازمان میراث فرهنگی شهرستان رامهرمز ( 1382 ). پروژه ثبتی عمارت صمیمی، رامهرمز: سازمان میراث فرهنگی.
 
 صالح پور، اردشیر ( 1377 ). خوزستان، سازمان خدمات طراحی استان خوزستان: چاپ تابان.
 
 کیانی، محمد یوسف ( 1376 ). تزئینات وابسته به معماری ایران دوره ی اسلامی، تهران: چاپ نادر، سپیدار تندیس.
 
 کیانی، مصطفی ( 1392 ). جایگاه هنر آجرکاری تزئینی در معماری دوره پهلوی اول، نشریه هنرهای زیبا - معماری و شهرسازی ، دوره 18 ، شماره 1
.28- صص. 15
 
 مظفر، فرهنگ، حسینی، باقر و عبدمجیری، امین ( 1391 ). فرهنگ در پژوهش های معماری، فصلنامه علمی پژوهشی مسکن و محیط روستا، شماره
.29- 138 ، صص. 38
 
 مکی نژاد، مهدی ( 1387 ). تاریخ هنر ایران در دوره ی اسلامی، تهران: انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
 
نعیما، غلامرضا ( 1376 ). دزفول شهر آجر، تهران: سازمان میراث فرهنگی کشور (پژوهشگاه).
 
نقره کار، عبدالحمید؛ مظفر، فرهنگ و تقدیر، سمانه ( 1393 ). بررسی قابلیت های فضای معماری برای ایجاد بسترِ پاسخ گویی به نیازهای انسان از
، منظر اسلام مطالعة موردی: خانه های زینت الملک شیراز و بروجرد ی های کاشان، فصلنامه علمی- پژوهشی مطالعات شهر ایرانی- اسلامی، شماره 15
.21- صص. 34
دوره 8، شماره 1
مرداد 1396
صفحه 63-75

  • تاریخ دریافت 04 تیر 1396
  • تاریخ بازنگری 24 شهریور 1397
  • تاریخ پذیرش 25 اردیبهشت 1397