ارزیابی روش های اعمال انعطاف پذیری در فضاهای مسکونی با زیربنای محدود

نویسندگان

دانشگاه هنر اسلامی تبریز

چکیده

انعطاف پذیری در معماری پاسخگوی بسیاری از نیازهای تغییر پذیر در فضاهای داخلی و خارجی محیط های مسکونی به شمار می رود. در بسیاری از مساکن با زیربنای محدود، فضا فاقد بهره وری لازم می باشد، لذا تأمین شرایط آسایش وابسته به مقتضیات سنی، سلایق بشری و نحوه جریان بهتر عملکردها در داخل فضا و همچنین تغییر نیاز کاربران؛ ضرورت وجود انعطاف پذیری در مسکن را آشکار می سازد.
از این رو مقاله حاضر با هدف ارزیابی روش های اعمال انعطاف پذیری در فضاهای مسکونی با زیربنای محدود ارائه گردیده است و درصدد پاسخگویی به این سؤال میباشد کدامیک از روش های انعطاف پذیری در فضاهای مسکونی بیشترین مقبولیت را از طرف ساکنین با خود به همراه دارد. به منظور جمع آوری اطلاعات، این پژوهش از روش های مختلف اسنادی، کتابخانه ای و مطالعات میدانی بهره گرفته است. در بخش نظرسنجی، 128 مصاحبه شونده از میان هر قشر معمار، متمول و متوسط شهر تبریز انتخاب شد. در مجموع، معیارهای مورد ارزیابی در جداولی جداگانه با امتیازدهی طیف لیکرت ارزیابی شدند. یافته ها نشان می دهد بین میانگین آمار مقبولیت و مطلوبیت روش های اعمال انعطاف پذیری در فضای سکونتی هر سه قشر و همچنین میانگین مؤلفه های عمومی اعمال انعطاف پذیری، اختلاف معنی داری وجود دارد (0.05) >P. به صورتی که، در فضاهای داخلی احساس نیاز بیشتری به انعطاف پذیر بودن عرصه ها  نسبت به کالبد خارجی وجود دارد و در این بین، معماران تمایل بیشتری نسبت به اعمال انعطاف پذیری در مقایسه با سایر قشرها دارند. عناصر اصلی متحرک (پله، سقف و ...)، ضعیف ترین معیار و پنج مؤلفه ی پارتیشن های متغیر، پارتیشن های فضادار، مصالح تغییر دهنده رنگ، مصالح کنترل کننده نور و مصالح تولید کننده الکتریسیته، جزو قوی ترین معیارهای روش های اعمال انعطاف پذیری محسوب می گردد. کم بودن امنیت روانی و حس تعلق ، ناسازگاری با سبک ایرانی - اسلامی نیز از جمله مؤلفه هایست که مانع رغبت و مقبولیت انعطاف پذیری از سوی ساکنین می گردد.

کلیدواژه‌ها



ابوالقاسمی، لطیف ( 1366 ). معماری ایران، تهران: انتشارات جهاد دانشگاهی. 
.53-

 

اقبالی، رحمان و حصاری، پدرام ( 1392 ). رویکرد مدولار و پیش ساختگی در مسکن انعطاف پذیر، مسکن و محیط روستا، شماره 143 ، صص. 68 
.50-

 

برهانی، فرناز ( 1386 ). انعطاف پذیری در مسکن حداقل، فصلنامه آبادی. شماره 20 ، صص. 38 

 

چارلسون، اندرو ( 1388 ). سازه به مثابه معماری، کتاب مرجع برای مهندسان و معماران سازه، مترجم: محمود گلابچی و احسان سروش نیا، تهران : 
انتشارات دانشگاه تهران.

 

حاجی زاده، ابراهیم و اصغری، محمد ( 1390 ). روش ها و تحلیل های آماری با نگاه به روش تحقیق در علوم زیستی و بهداشتی، تهران: جهاد دانشگاهی، 
چاپ اول.

 

حاجی زاده، ابراهیم و اصغری، محمد ( 1390 ). روش ها و تحلیل های آماری با نگاه به روش تحقیق در علوم زیستی و بهداشتی (به همراه راهنمای 
سازمان انتشارات جهاد دانشگاهی تبریز. ،(spss

 

حسینی، اکرم و شریف زاده، سمیه ( 1394 ). واکاوی آسیب ها و محدودیت های انعطاف پذیری در مسکن معاصر ایران، مسکن و محیط روستا، شماره 
.19- 150 ، صص 32

 

دهخدا، علی اکبر ( 1377 ). لغت نامه دهخدا، چاپ دوم، تهران: انتشارات دانشگاه تهران. 
.95-

 

زندیه، مهدی؛ اقبالی، رحمان و حصاری، پدرام ( 1390 ). روش های طراحی مسکن انعطاف پذیر، نقش جهان، شماره 1، صص. 105 

 

سلیمی، مجید؛ شهباز مرادی، سعید و بامداد صوفی، جهانیار ( 1387 ). طراحی و ساخت مقیاس مجموعه نمرات لیکرت با رویکرد پژوهشی در 
.41- مدیریت، مجلة دانش مدیریت، دورة 21 ، شماره 80 ، صص. 60

 

شفیق نیا، مهسا؛ تقی زاده، کتایون و آصفی، مازیار ( 1392 ). بررسی نقش ساختارهای متحرک و باز و بسته شونده در دستیابی به یک معماری 
انعطاف پذیر، کنفرانس بی نالمللی توسعه پایدار معماری و شهرسازی، ایران.
.77-

 

عینی فر، علیرضا ( 1382 ). الگویی برای تحلیل انعطاف پذیری در مسکن سنتی ایران. نشریه هنرهای زیبا، شماره 13 ، صص. 64 

 

قنبرزادگان، حسن ( 1392 ). طراحی نمایشگاه بین المللی مرکز تجارت منطقه آزاد ماکو با رویکرد انعطاف پذیری، پایانامه کارشناسی ارشد، دانشگاه هنر 
اسلامی تبریز.

 

گروتر، یورگ ( 1375 ). زیبایی شناختی در معماری، مترجم: جهانشاه پاکزاد و عبدالرضا همایون، تهران: انتشارات دانشگاه شهید بهشتی. 

 

گیدیون، زیگفرد ( 1365 ). فضا، زمان و معماری. مترجم: منوچهر مزینی، تهران: انتشارات دانشگاه علمی و فرهنگی.