مقایسه تطبیقی کیفیت پیاده راه ها در ایران و خارج کشور با مدل ANP

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه کردستان، کردستان، ایران

2 گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه بوعلی سینا همدان

چکیده

در پی گسترش استفاده از وسایل نقلیه و افت کیفیت محیطی به خصوص در بافت مرکزی شهرها، تلاش برای بهبود شرایط زیست مردم و باز گرداندن فضاهای شهری به آن ها از اهمیت بسزایی برخوردار شد. پیاده راه سازی نیز به عنوان یکی از سیاست های حرکت به سمت پیاده مدار نمودن شهرها از نیم قرن گذشته مورد توجه بسیاری از شهرهای جهان قرار گرفته است. با این وجود اجرای پیاده راه ها در شهرهای مختلف با نتایج متنوعی همراه بوده است؛ تا جایی که برخی پیاده راه ها با شکست مواجه شده و مجددا به روی سواره ها باز شده اند. از همین رو، در پژوهش حاضر تلاش شده است با شناسایی شاخص هایی معتبر به مقایسه تطبیقی نمونه هایی از پیاده راه های موفق در داخل و خارج از کشور پرداخته شود تا از این طریق بتوان مهم ترین نواقص پیاده راه های داخلی به نسبت نمونه های خارجی را شناسایی کرد. روش پژوهش توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر مطالعات اسنادی و میدانی است. همچنین به منظور مقایسه منطقی میان نمونه ها از مدل فرایند تحلیل شبکه ای (ANP) استفاده شده است تا کلیه روابط میان خوشه ها و گره ها در ارزیابی حفظ شوند. مقایسات زوجی گره ها و خوشه ها نیز بر اساس نظرات گروه کارشناسی (روش دلفی) انجام پذیرفته است. نتایج پژوهش نشان می دهد کیفیت پیاده راه های داخلی نسبت به نمونه های موفق خارجی به طور محسوسی پایین‌تر است که یکی از اصلی ترین علل آن کم توجهی به مسائل «اجتماعی-مدیریتی» در فرایند برنامه ریزی و طراحی پیاده‌راه است. لذا توجه به نیازهای ذی نفعان در فرایند طراحی، تنوع کاربران محیط، انعطاف پذیری طرح و خارج شدن از نگاه صرفا ترافیکی به پیاده راه ها از پیشنهادات کلی پژوهش هستند.

کلیدواژه‌ها


-       پاکزاد، جهانشاه (1390). راهنمای طراحی فضاهای شهری، چاپ پنجم، انتشارات شهیدی، تهران

-       حسینیون، سولماز (1383). مقدمه­ای بر طراحی پیاده­راه­ها، مجله شهرداری­ها، شماره 61، صفحات 68-72

-       حقی، محمدرضا (1392). امکان­سنجی تبدیل خیابان به پیاده­راه در بافت مرکزی شهرهای کوچک، پایان­نامه کارشناسی ارشد شهرسازی، استاد راهنما دکتر اسماعیل شیعه، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران

-       رنجبر، احسان؛ رئیس­اسماعیلی، فاطمه (1389). «سنجش کیفیت پیاده­راه­های شهری در ایران؛ نمونه موردی پیاده­راه صف تهران»، نشریه هنرهای زیبا، شماره 42، صفحات 83-93

-       زبردست، اسفندیار (1389). کاربرد فرایند تحلیل شبکه­ای (ANP) در برنامه­ریزی شهری و منطقه­ای، نشریه هنرهای زیبا، شماره 41، صفحات 79-90

-       فلاح­منشادی، الهام؛ حبیبی، سارا؛ روحی، امیر (1391). «پیاده­راه­های شهری، از ایده تا عمل؛ ارزیابی پیاده­راه بازار شهر تهران»، نشریه نامه معماری و شهرسازی، شماره 9، صفحات 45-63

-       کاشانی­جو، خشایار (1389). پیاده­راه­ها؛ از مبانی طراحی تا ویژگی­های کارکردی، انتشارات آذرخش، چاپ اول، تهران

-        Abdel-Hadi, A., El-Nachar, E., Safieldin, H. (2009). “Pedestrian Street Life in Historic Cairo”, Proceedings, International IAPS-CSBE & HOUSING Network, 1-11

-        Al-Haghla, K. (2009). Evaluating new urbanism’s walkability performance: A comprehensive approach to assessment in Saifi Village, Beirut, Lebanon, URBAN DESIGN International, Vol. 14, pp. 139–151

-        Brambilla, R. & Longo, G. (1977). “For Pedestrians Only: Planning and Management of Traffic Free Zones”, New York, Whitney library of Design.

-        Brambilla, R & Longo, G. (2003). Pedestrian zones: a design guide ,Edit by Watson et al,Time-Saver Standards for Urban Design, The McGraw-Hill Companies, USA

-        CABE (2007). “Paved with gold The real value of good street design”, Commission for Architecture and the Built Environment, London, from website: www.cabe.org.uk/files/paved-with-gold.pdf

-        CDM (Commission of Downtown Memphis) (2008). Pedestrian & Transit Malls Study, from website: http://www.indydt.com/Pedestrian_and_Transit_Malls_Study.pdf

-        Cerin, E. Macfarlane, D. J. Ko, H. Chan, K. A. (2007). Measuring perceived neighbourhood walkability in Hong Kon”, Cities, Vol. 24, No. 3, pp. 209–217

-        Ergen, B. (2013). Investigation of Streets and Pedestrian Malls as Public Spaces, Istanbul Ticaret Universitesi Fen Bilimleri Dergisi, Vol. 23, pp. 1-12

-        Gallimore, J. Brown, B. Werner, C. (2011). Walking routes to school in new urban and suburban neighborhoods: An environmental walkability analysis of blocks and routes, Environmental Psychology, Vol. 31, pp. 184-191

-        Gebel, K. Bauman, A. Owen, N. (2009). Correlates of Non-Concordance between Perceived and Objective Measures of Walkability, Ann. Behav. Med. , Vol. 37(2), pp. 228-38

-        Gehl, J. (1971). “life Between Building: Using Public Space”, New York: Van nor strand Reinhold

-        Jacobs, J. (1961). “The Death and Life Great American Cities”, The Failure of Town Planning, New York: Vintage.

-        Millington, C. Thompson, C. Rowe, D. Aspinall, P. (2009). Development of the Scottish Walkability Assessment Tool, Health & Place, Vol. 15, pp. 474–481

-        Owen, N. Humpel, N. Leslie, E. Bauman, A. Sallis, J. (2004). “Understanding Environmental Influences on Walking”, American Journal of Preventive Medicine, Vol. 27, No. 1, 67-76

-        Paumier, C. (2004). Creating a Vibrant City Center: Urban Design and Regeneration Principles, Washington, D. C.: ULI-the Urban Land Institute, United States of America

-        Parks, J. R. & Schofer, J. L. (2006). Characterizing neighborhood pedestrian environments with secondary data, Transportation Research Vol. 11, pp. 250–263

-        Risser, R. Risser, Ch. (2010). Some thoughts about needs from a psychological perspective, Pedestrians' Quality Needs- PQN Final Report- Part B5 Documentation- Policy process, from website: www.walkeurope.org

-        Rudofsky, B. (1969). “Streets for people: a primer for Americans”, Doubleday

-        Sapawi, R., Said, I. (2012). Constructing Indices Representing Physical Attributes for Walking in Urban Neighborhood Area, Procedia - Social and Behavioral Sciences 50, pp. 179 – 191

-        Shamsuddin, S. Abu Hassan, N. Bilyamin, S. (2012). Walkable Environment in Increasing the Liveability of a City, ASEAN Conference on Environment-Behavior Studies, Bangkok, Thailand

-        Southworth. M. (2005a). “Designing the Walkable City”, Urban Planning and Development, Vol. 131: 4, 246-257

-        Southworth, M. (2005b). “Reinventing Main Street: From Mall to Townscape Mall”, Journal of Urban Design, Vol. 10, No. 2, 151-170

-        Stangl, P. (2011). The US Pedestrian Plan: Linking Practice and Research, Planning Practice & Research, Vol. 26, No. 3, pp. 289-305

-        TENC (Traffic Engineering Council Committee) (1998). Design and Safety of Pedestrian Facilities, Institute of Transportation Engineers, Washington

-        Whyte, W. (1980). The Social Life of Small Urban Spaces, The Conservation Foundation, Washington

-        Wood, L. Frank, L. D. Giles, B. (2010). Sense of community and its relationship with walking and neighborhood design, Social Science & Medicine, Vol. 70, pp. 1381–1390