نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار، گروه شهرسازی دانشکده هنر و معماری دانشگاه یزد، یزد، ایران.

2 مربی، گروه شهرسازی دانشکده هنر و معماری دانشگاه یزد، یزد، ایران.

3 دانشجوی کارشناسی ارشد طراحی شهری، دانشکده هنر و معماری دانشگاه یزد، یزد، ایران.

چکیده

امنیت در فضاهای شهری یکی از مهم‌ترین عوامل مؤثر بر حضورپذیری شهروندان و به‌تبع آن رونق و پویایی محیط شهری است. یکی از مهم‌ترین گروه‌های سنی استفاده‌کننده از فضاهای شهری سالمندان هستند. توجه به نیازهای این افراد با توجه به شرایط سالمندی و مشکلات جسمی حرکتی می‌تواند زمینه‌ساز حضور پررنگ‌تر آن‌ها در فضاهای شهری گردد. در همین راستا پژوهش حاضر با هدف شناسایی عوامل کالبدی مؤثر بر احساس امنیت سالمندان در میدان خان شهر یزد صورت گرفته است. این پژوهش از حیث هدف، جزء پژوهش‌های کاربردی است و از روش پژوهش پیمایشی و همبستگی استفاده شده است. در این راستا از آزمون آماری کولموگراف – اسمیرنف جهت تشخیص نرمال بودن توزیع داده‌های پژوهش و از آزمون‌های آماری رگرسیون خطی چندگانه و آزمون همبستگی پیرسون جهت تعیین رابطه و شدت و جهت رابطه بین متغیرهای مستقل و وابسته استفاده شده است. بر این اساس 42 شاخص در قالب 9 مؤلفه مورد سنجش واقع شده است. خلاصه نتایج پژوهش حاکی از آن است مؤلفه ایمنی، نور و روشنایی و بافت شهری به ترتیب مهم‌ترین مؤلفه‌های کالبدی مؤثر بر احساس امنیت سالمندان در فضاهای شهری هستند.

کلیدواژه‌ها

-          پاکزاد، جهانشاه، 1381، میزگرد نقش فضاهای شهری در تأمین امنیت اجتماعی، شهرداری‌ها، سال چهارم، شماره 41.

-          حبیبی، سید محسن، 1387، حیات مدنی و حیات شهری، مجله هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، شماره هفتم، ص 33-21.

-          حسینی، فرزانه، 1387، بررسی و ارائه شاخص‌های کالبدی-کارکردی مؤثر بر ارتقاء امنیت فضاهای عمومی شهری؛ نمونه موردی: پارک دانشجو، پایان‌نامه کارشناسی ارشد شهرسازی، تهران، دانشگاه تربیت مدرس.

-          ذاکری، راضیه، 1390، بررسی میزان امنیت اجتماعی و عوامل مؤثر بر آن، مطالعه موردی : شهر یزد، استاد راهنما: سیر علیرضا افشانی، رساله کارشناسی ارشد جامعه‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه یزد.

-          رجبی پور، محمود، 1384، درآمدی بر عوامل مؤثر بر احساس امنیت، کنکاشی بر جنبه‌های مختلف. امنیت عمومی و پلیس (مجموعه مقالات)، تهران، معاونت پژوهش دانشگاه علوم انتظامی.

-          صالحی، اسماعیل، 1387، ویژگی‌های محیطی فضاهای شهری امن، تهران، مرکز مطالعاتی و تحقیقاتی شهرسازی و معماری.

-          صالحی، اسماعیل، 1387، ویژگی‌های محیطی فضاهای شهری امن، مرکز مطالعاتی و تحقیقاتی شهرسازی و معماری.

-          علی‌آبادی، جواد، 1381، نقش فضاهای شهری در تأمین امنیت اجتماعی، ماهنامه شهرداری‌ها، شماره 41، صص 132-5.

-          کلانتری خلیل‌آباد، حسین و روناک اردلانی و سروه سراجی و عطیه پوراحمد، 1392، برنامه‌ریزی فضاهای امن شهری مبتنی بر تفکیک جنسیتی با رویکرد CPTED، نمونه موردی: محله فرهنگیان، شهر بناب، مطالعات شهر ایرانی اسلامی، شماره دوازدهم، صص 26-15.

-          گروسی، سعیده، 1386، بررسی رابطه اعتماد اجتماعی و امنیت اجتماعی، مورد مطالعه: دانشجویان دختر دانشگاه آزاد جیرفت، فصلنامه دانش انتظامی، سال نهم، شماره دوم، صص 39-26.

-          مؤیدی، محمد و منوچهر علی نژاد و حسین نوایی، 1392، بررسی نقش مؤلفه‌های منظر شهری در ارتقای سطح احساس امنیت در فضاهای عمومی شهری؛ نمونه مورد مطالعه: محله اوین تهران، فصلنامه مطالعات اجتماعی، شماره 35، صص 191-159.

-          Beeler, J. N (2011), Security Planning for Public Spaces: testing a proposed CPTED rating instrument in Berlin, Germany, A thesis presented to the graduate school of the university of Florida in partial fulfillment of the requirements for the degree of master of arts in urban and regional planning.

-          Carmona, M., Heath, T. Oc, T. and Tiesdell, S. (2010). Public Places-Urban Spaces: The Dimensions of Urban Design. Elsevier, New York.

-          Clarke, R. V; Eck, J (2003), Become a Problem Solving Crime Analyst in 55 small steps, Jill Dando Institute of Crime Science University College London.

-          Cooper, C., Francis, C. (1990). People Places: design guideline for urban open space. Van Nostrand Reinhold. USA.

-          Cozens, P; Thorn, M; Hillier, D (2008), Designing out crime in Western Australia: a case study, Property Management, Vol. 26, No. 5, pp. 295-309.

-          Ekblom, P (2011), Deconstructing CPTED… and reconstructing it for Practice, Knowledge Management and Research, European Journal on Criminal Policy and Research, Vol. 17, pp. 7-28.

-          Garcia-Ramon, M. D, A. Ortiz & M. Prats (2004). "Urban planning, gender and the use of public space in a peripheral neighborhoods of Barcelona". Cities. Vol. 21. No. 3. Pp. 215–223.

-          Hillier, B. (1988). Against enclosure. Rehumanizing housing, 2, 25-1.

-          Hoon, T. K(2003), Crime Prevention Through Environmental Design Guidebook, National Crime Prevention Council, Public Affairs Department.

-          Jacobs, J. (1961). The death and life of great American cities. Vintage.

-          Jeffery, C.R (1971), Crime Prevention through Environmental Design, Sage Publications, Beverly Hills, CA.

-          Jongejan, A; Woldendorp, T (2013), A Successful CPTED Approach: The Dutch ‘Police Label Secure Housing’, Built Environment, Vol 39, No 1, pp. 31-48.

-          Kelly, Eric Damian, Crabtree, Dain (2009), Securing The Built Environment: An Analysis Crime Prevention Through Environmental Design, Ball State University, Muncie, Indiana.

-          Lucas, P; Spence, J; Nelson-Carr, L; Pitt, W (2007), Crime Prevention through Environmental Design guidelines for Queensland, Part a: Essential features of safer places, From website: http://www. police. qld. gov. au/programs/crime prevention.

-          Newman, O., & Newman, O. (1973). Defensible space: People and design in the violent city. London: Architectural Press.

-          Roth rock, Sara E (2010), Antiterrorism design and public safety : reconciling CPTED with the post, Massachusetts Institute of Technology, Dept. of Urban Studies and Planning.

-          Russ, T. H (2009), Site Planning and Design Handbook, Second Edition, The McGraw-Hill Companies, Inc.

-          Trancik, R. (1986). Finding lost space: theories of urban design. John Wiley & Sons

-          Wekerle, Gerda R. 2000, Gender Planning as Insurgent Citizenship: Stories from Torento, Plurimondi. 1(2): pp 105-126.

-          World Health Organization.(2007). Global Age-Friendly Cities: a guide.