نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد گرافیک، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران

2 استادیار ، دکترا پژوهش هنر، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران

3 دکترا مدیریت بازرگانی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران

چکیده

فروش صنایع­دستی بخشی لاینفک از گردشگری و صادرات نامریی، در زمره جنبه ملموس فرهنگ یک کشور برای گردشگران خارجی محسوب می­شود و بسته­بندی آن به عنوان بیرونی­ترین و بارزترین وجه، به عنوان عاملی تعیین­کننده، معرف و بازتاب­دهنده کیفیت محصول می­باشد. بسته‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌بندی باید ضمن دارا بودن جنبه­های فرهنگی و تناسب با محتوا، از کیفیات و استانداردهای مناسب برخوردار باشد. از آنجا که بسته­بندی به ابزاری برای معرفی صحیح محصول و دارای نقش تشویقی و ترغیبی برای مصرف­کننده است، عامل مهمی در توسعه اقتصاد گردشگری محسوب می­شود و این ضرورت، نیازمند آگاهی از دیدگاه گردشگران و ترجیحات آنان جهت بازاریابی موفق محصولات صنایع­دستی، به عنوان یک ابزار متقاعدکننده بسیار کارآمد در تصمیم­گیری برای خرید ­است. به همین جهت، بسته­بندی در تأثیرگذاری بر ذهنیت مصرف‌کننده به منظور ترغیب وی به خرید، باید دارای کیفیت و استانداردهای مناسبی از بعد بصری و اطلاعاتی باشد. هدف از این پژوهش شناسایی نقاط قدرت و ضعف بسته­بندی صنایع­دستی و شناسایی جنبه­های مورد توجّه گردشگران از ابعاد مختلف طراحی بسته‌بندی بوده ­است. از این‌رو، پژوهش حاضر با هدف تعیین دیدگاه­های گردشگران خارجی بازدید کننده از شهر اصفهان به عنوان یکی از مهم­ترین مراکز فروش صنایع­دستی، درباره جنبه­های گوناگون کیفیات بصری و اطلاعاتی کلیه بسته­بندی­های صنایع دستی این شهر و تعیین شاخصه­های مورد توجّه گردشگران در بسته­بندی محصولات صنایع دستی پرداخته است. جهت انجام پژوهش و دستیابی به یافته­های مورد نظر از روش پیمایشی و توزیع پرسشنامه در میان گردشگران خارجی استفاده شد و تحلیل آماری نگرش گردشگران نسبت به این موضوع با استفاده از نرم­افزار SPSS و SmartPLS انجام شد. نتایج پژوهش نشان می­دهد که گردشگران خارجی مزبور، تنها رنگ و ابعاد بسته‌بندی­ها را با موفقیت نزدیک به متوسط ارزیابی نموده و دیگر ابعاد بصری بسته­ها از جمله نوآوری، شکل و طراحی آنها و همچنین تمامی جوانب ابعاد اطلاعاتی این بسته­بندی­ها نتوانسته انتظارات مورد توجّه آنها را برآورده سازد. نتایج تحلیل عاملی نیز نشانگر تقدم نسبی ابعاد بصری بر اطلاعاتی و به ترتیب طراحی گرافیکی و نوع بسته­بندی، اندازه و رنگ و نوآوری و در نهایت شکل آن است. همچنین استفاده از زبان بین‌المللی، اندازه متن و نوع فونت مناسب و در نهایت تناسب اطلاعاتی با محصول مورد انتظار آنها در طراحی یک بسته­بندی مناسب صنایع­دستی است.

کلیدواژه‌ها

1. ابراهیمی، الهام. 1388. بررسی تاثیر ابعاد بصری و اطلاعاتی بسته بندی بر تصمیم گیری خریداران شامپوهای تولید داخل. پایان نامه کارشناسی ارشد. دانشکده مدیریت. دانشگاه تهران.

2. استیری، مهرداد. 1386، بررسی رابطه میان بسته بندی و رفتار مصرف کنندگان محصولات غذایی. پایان نامه کارشناسی ارشد. دانشکده مدیریت. دانشگاه تهران.

3. اختر بروجنی، علیرضا. 1380، تعیین موانع توسعه صادرات صنایع دستی. پایان نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه تهران.

4. بدری، سید علی، و صدراله طیبی 1391. بررسی عوامل موثر بر هزینه های گردشگری مذهبی، مطالعه ی موردی: شهر مقدس مشهد. برنامه ریزی و توسعه ی گردشگری1(1):­177-153.

5. حکیمی طهرانی، اردشیر. 1388. موادشناسی و تکنیک های چاپ در بسته بندی (چاپ اول). تهران: فرهنگسرای میردشتی.

6. خزائی، محمد. 1392. عملکرد بنیادین صنایع دستی. کتاب ماه هنر184 (18):3-2.

7. داس ویل، راجر. 1379. مدیریت جهانگردی (چاپ دوم). تهران: دفتر پژوهش های فرهنگی.

8. رحمتی، یحیی. 1385. بسته بندی صنایع دستی در ایران صفر است. روزنامه ایران. شماره3574.

9. رحمتی، یحیی. 1386. بسته بندی راهکاری مناسب برای رضایت مشتری. نشریه دست ها و نقش ها(12):­42-31.

10. رحمانی، روح اله. 1392. هنر بسته بندی، جلوه های نمود بسته بندی در محصولات صنایع دستی. ماهنامه هنر بسته بندی (12): 23.

11. رضوانفر، مرتضی. 1385. صنایع دستی و مدرنیته. کتاب ماه هنر(99):­74-70.

12. سخن پرداز، کامران، و پریسا صحافی اصل. 1387. هنرهای سنتی، سفیرانی که پیام فرهنگ به فرنگ می برند( تحلیلی بر نقش صنایع دستی در توسعه فرهنگی و معرفی فرهنگ ایرانی). آینه خیال (12): 133-125.

13. شمس، فواد. 1391. گردشگری به مثابه ی صادرات نامریی: نقش توریسم در توسعه ی پایدار روستایی. دنیای اقتصاد (28): 28.

14. عسگر اولادی، اسداله. 1376. صادرات غیر نفتی. نشریه ی اتاق بازرگانی و صنایع و معادن ایران – نامه ی اتاق بازرگانی. 116.

15. کرمی، زکیه. 1389. بازاریابی صنایع دستی و اثرات آن بر گردشگری با تاکید بر گلیم برجسته ایلام. فرهنگ ایلام (26):59-68.

16. محسنی، رضا علی. 1388. گردشگری پایدار در ایران: کارکردها، چالش ها و راهکارها. مجله ی فضای جغرافیا. (9). 171-149.

17. نادری، ابوالقاسم، احمد اخوی، و شیرین حکیمی.1384. بررسی مسائل و مشکلات صادرات غیرنفتی. جهان اقتصاد (8). 474-469.

1. Asgar Ouladi, Asadallah. 1997. non-oil exports. Journal of Iran Chamber of Commerce, Industries and Mines - Letter chamber: 358.

2.Smith, Dominic, Riethmuller, Paul . 1999 . Consumer concerns about food safety in Australia and Japan. International Journal of Social Economics (26)6:724-742

3. Doswell, Roger. 2000. Tourism Management. Tehran: Cultural Research Center.

4. Ebrahimi, Elham. 2009. The effect of visual dimensions and packaging information to make decisions locally produced Buyers Shampoo. Master's Thesis. Faculty of Management. University of Tehran.

5. Estiri, Mehrdad, Yazdani, Hamidreza, Nejad, Jafar, and Rayej, Hamzeh. 2010. Food products consumer behaviors: the role of packaging elements. Journal of applied sciences 10(7): 535-543.

6. Akhtar Broujeni, Alireza. 2001. Export Development barriers crafts. Faculty of Management. University of Tehran.

7. Badri, Seyed Ali, Tayebi, Sadrolah. 2012. Factors affecting the cost of religious tourism, Case study: the holy city of Mashhad.  Planning and development of tourism 1(1):153-177.

8. Gale, Richard P, Cordray, Sheila M. 1994. Making sense of sustainability: Nine answers to What should be sustained?. Rural sociology 59(2): 311-332.

9. Hakimi Tehrani, Ardeshir. 2009. Materials Science and In packaging printing techniques. Tehran: Mirdashti Cultural Center.

10. Karami, Zakiye. 2010. Marketing Crafts and its effects on tourism, focusing on outstanding products of Ilam City. Ilam Culture: (26).

11. Karimi, Poolad, Mahdieh, Omid, and Rahmani, Mahmud. 2013. The study of relationship between packaging elements and purchase behavior: consumers of food, cosmetics and health products. Interdisciplinary Journal of Contemporary Research in Business 5(3): 93-281.

12. Kotler, Philip, Armstrong, Gary. 2008. Principle of Marketing. New Jersey, Prentice Hall.

13. Kotler, Philip., & Armstrong, Gary. 2010. Principles of marketing. London: Pearson education.

14. Mitul, M. Deliya, Bhavesh, J. Parmar. 2012. Role of packaging on consumer buying behaviour. Global Journal of Management and Business Research 12(10).

15.Mohsen, Reza Ali. 2009. Sustainable tourism in Iran: Functions, Challenges and Solutions. Journal of Geography space (9)149-171.

16. Naderi, Abolghasem, Akhavi, Ahmad, and Hakimi Shirin. 2005. The Study on the problems of non-oil exports. The world economy (8):463-474.

17.Vila, Natalia, Ampuero, Olga. 2007. The Role of Packaging in Positioning an Orange Juice. Journal of Food Products Marketing (13)3:21-48.

18.Rahmati, Yahya. 2006. Packaging handicrafts in Iran is zero. Iran newspaper. 3574 Number.

19.Rahmati, Yahya. 2007. Packaging solution for customer satisfaction. Hands and roles Publication (12):31-42.

20.Rahamani, Roohallah. 2013. Arts Package, The effects of packaging on products crafts. Monthly Art of Packaging Jornal (12):23.

21.Rettie, Ruth., Brewer, Carol. 2000. The verbal and visual components of package design. Journal of product & brand management 9(1): 56-70.

22.Rezvanfar, Morteza. 2006. Crafts and modernity. Mahe Honar Book (99):70-74.

23.Shams, Foolad. 2012. Tourism as an invisible export: The role of tourism in rural sustainable development. the world of economy (28):28.

24.Sokhanpardaz, Kamran, Parisa, Sahafi Asl. 2008. Arts, Culture abroad are ambassadors message(Analysis of the role of crafts in the cultural development and introduce Iranian culture). Ayene Khiyal Jornal (12):125-133.

25. Yang, Sha, & Raghubir, Priya. 2005. Can bottles speak volumes? The effect of package shape on how much to buy. Journal of Retailing 81(4): 269-281.