نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری معماری اسلامی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران

2 استادیار، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران.

3 دانشیار، دانشکده معماری، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

چکیده

تحلیل تماتیک، به عنوان روشی کیفی در تحلیل داده­ها مورد استفاده پژوهشگران حوزه­های مختلف، به­ویژه روانشناسی و جامعه شناسی بوده است. این روش کمتر مورد توجه پژوهشگران حوزه معماری و شهرسازی قرار گرفته است. این در حالی است که روش­هایی نظیر تحلیل تماتیک با دسته­بندی الگوهای معنا از دل مجموعه داده­ها، به شناخت درک کاربران از محیط، که شکل دهنده رابطه ایشان با محیط است کمک­ می­کند. مقاله پیش رو با ارائه پژوهشی انجام شده با روش تحلیل تماتیک، ضمن معرفی آن بعنوان روشی انعطاف پذیر، نحوه کاربرد آن را در پژوهش­های حوزة محیط ساخته شده تبیین می­نماید. پژوهش مذکور، در جستجوی قابلیت­های معنایی تجربه شده توسط باشندگان در فضا، به این پرسش پاسخ می­دهد که «هنگام حرکت در محیط ساخته شده چه ابعادی از معنا دریافت می­شود؟ پژوهش حاضر، پژوهشی کیفی با رویکرد مردم نگاری پدیدارشناسانه است که در آن دانشجویان و کارکنان یک مجموعه دانشگاهی حین حرکت در مسیرهای روزانه خود در دانشگاه، به پرسش­های یک مصاحبه عمیق پاسخ داده­اند. حاصل تحلیل تماتیک محتوای مصاحبه­ها، هشت زیر-مقوله قابل جمع بندی ذیل سه مقوله: آسودگی، جذبه و معناداری (قابل فهم بودن) است که معانی که افراد هنگام حرکت بین و درون ساختمان­ها تجربه می­کنند توضیح می­دهد.

کلیدواژه‌ها

-        شالچی، س؛ شجاعی، م؛ فرهنگی، ح (1395). بازسازی شهری، تصویر تهران و تجربة بیگانگی. فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران، 33(1)، 1-32.

-        عابدی جعفری، ح؛ تسلیمی، م؛ فقیهی، ا؛ شیخ­زاده، م (1390). تحلیل مضمون و شبکه مضامین: روشی ساده و کارامد برای تبیین الگوهای موجود در داده‌های کیفی. اندیشه مدیریت راهبردی، 10(5)، 151-198.

-        محمدپور، ا (1392). روش تحقیق کیفی- ضد روش (جلد 1). تهران: جامعه شناسان.

-        Adler PA, Adler P (1994). Observational techniques. In Denzin NK & Lincoln SY (Eds.), Handbook of Qualitative Research: Sage.

-        Appleton J (1975). The Experience of Landscape. London: Wiley.

-        Attride-Stirling J (2001). Thematic networks: an analytic tool for qualitative research. Qualitative research, Vol. 1, No. 3, pp. 385-405.

-        Baird G, Jencks Cha (1969). Meaning in Architecture: London: Barrie & Rockliff the Cresset P.

-        Berg A, Welander Hansson U (2000). Dementia care nurses' experiences of systematic clinical group supervision and supervised planned nursing care, Journal of Nursing Management, Vol. 8, No. 6, pp. 357-368.

-        Bird CM (2005). How I Stopped Dreading and Learned to Love Transcription, Qualitative Inquiry, Vol. 11, No. 2, pp. 226-248.

-        Boyatzis RE (1998). Transforming qualitative information: Thematic analysis and code development: sage.

-        Bradburn NM, Sudman S, Wansink B (2004). Asking questions: The definitive guide to questionnaire design for market research, Political Polls, and Social and ‎Health Questionnaires, New York, Wiley.

-        Braun V, Clarke V (2006). Using thematic analysis in psychology, Qualitative Research in Psychology, Vol. 3, No. 2, pp. 77-101.

-        Braun V, Clarke V, Hayfield N, Terry G (2019). Thematic analysis. In P. Liamputtong (Ed.), Handbook of Research Methods in Health Social Sciences, Singapore: Springer Singapore, pp. 843-860.

-        Bull R, Memon A (2000). Handbook of the psychology of interviewing, Wiley.

-        Camic PM, Rhodes JE, Yardley LEd. (2003). Qualitative research in psychology: Expanding perspectives in methodology and design, American Psychological Association.

-        Gibson J (1950). The perception of the visual world, Oxford, UK: Houghton Mifflin.

-        Gibson J (1980). A prefatory essay on the perception of surfaces versus the perception of markings on a surface, The perception of pictures, 1.

-        Gifford R (2016). Research methods for environmental psychology, New York: Wiley.

-        Glaser B, Strauss A (1967). The Discovery of Grounded Theory Chicago: Adeline.

-        Goodman N (1985). How buildings mean, Critical Inquiry, pp. 642-653.

-        Guest G, MacQueen KM, Namey EE. (2012). Validity and reliability (credibility and dependability) in qualitative research and data analysis, Applied thematic analysis, London: Sage Publications, pp. 79-106.

-        Hershberger RG. (1970). Architecture and meaning, Journal of Aesthetic Education, Vol. 4, No. 4, pp. 37-55.

-        Hershberger RG. (1969). A Study of Meaning and Architecture, University of Pennsylvania.

-        Johnson ML. (2015). The Embodied Meaning of Architecture, In Sarah Robinson & Juhanni Pallasmaa (Eds.), Mind in Architecture: Neuroscience, Embodiment, and the Future of Design, Cambridge, MA: MIT Press, pp. 33-50.

-        Kaplan R, Kaplan S (1989). The experience of nature: A Psychological Perspective, Cambridge, MA: Cambridge University Press.

-        Klepeis NE, Tsang AM, Behar JV (1996). Analysis of the national human activity pattern survey (NHAPS) Respondents from a Standpoint of Exposure Assessment ( 68-01-7325). Retrieved from Washington, DC.

-        Kusenbach M (2003). Street phenomenology: The Go-along as ethnographic research tool, Ethnography, Vol. 4, No. 3, pp. 455-485.

-        Liamputtong Rice P, Ezzy D (1999). Qualitative Research Methods: A Health Focus. New York: Oxford University Press.

-        Lincoln YS, Guba EG (1985). Naturalistic inquiry. Beverly Hills, CA: Sage.

-        Lofland LH (1973). A World of Strangers. New York: Basic Books.

-        Lynch K (1960). The Image of the City. Cambridge, MA: MIT Press.

-        Malone P (2018). Architecture, Mentalities and Meaning. New York: Routledge.

-        Mohaamadpour A (2013). Qualitative research method; Counter method, Tehran, Jemee`shenasan, Vol. 1.

-        Motloch JL (2000). Introduction to Landscape Design and Environment, New York: Wiley.

-        Pallasmaa J (2015). Body, Mind, and Imagination: The Mental Essence of Architecture. In Sarah Robinson & Juhani Pallasmaa (Eds.), Mind in Architecture: Neuroscience, Embodiment, and the Future of Design. Cambridge, MA: MIT Press.

-        Patton MQ (1987). How to use qualitative methods in evaluation: Sage.

-        Polit DF, Beck ChT (2004). Nursing research: Principles and methods (7th ed.): Lippincott Williams & Wilkins.

-        Polit DF, Hungler B (1992). Nursing Research: Principles and Methods. and Study Guide. Dimensions of critical care nursing, Vol. 11, No. 1, pp. 63.

-        Rapoport A (1990). History and Precedent in Environmental Design, New York Plenum.

-        Renner M, Taylor-Powell E (2003). Analyzing Qualitative Data, Programme Development & Evaluation, University of Wisconsin-Extension Cooperative Extension.

-        Riessman CK (1993). Narrative Analysis. Newbury Park, CA: Sage.

-        Riessman CK (2005). Narrative Analysis. In Narrative, Memory & Everyday Life, Huddersfield, UK: University of Huddersfield, pp. 1-7.

-        Schulz ChN (1988). Architecture, Meaning and Place Selected Essays, New York‎: Rizzoli.

-        Seamon D (1979). A Geography of the Lifeworld. London: Croom Helm.

-        Seamon D (2000). A Way of Seeing People and Place. In Seymour Wapner, Jack Demick, Takiji Yamamoto, & Hirofumi Minami (Eds.), Theoretical Perspectives in Environment-Behavior Research: Underlying Assumptions, Research Problems, and Methodologies, Boston, MA: Springer, pp. 157-178

-        Seamon D (2018). Life takes place: Phenomenology, Lifeworlds, and Place Making: Routledge.

-        Seamon D, Gill HK (2016). Qualitative approaches to environment–behavior research. in robert gifford (Ed.), Research Methods for Environmental Psychology, New York: Wiley, pp. 115-135.

-        Smith CP, Atkinson JW, McClelland DC, Veroff J (1992). Motivation and personality: Handbook of thematic content analysis: Cambridge University Press.

-        Stamps AE (1999). Demographic effects in environmental aesthetics: A meta-analysis, Journal of Planning Literature, Vol. 14, No. 2, pp. 155-175.

-        Urry J (2007). Mobilities: Polity.

Whyte W (2006). How Do Buildings Mean? Some Issues of Interpretation in the History of Architecture. History and Theory, Vol. 45, No. 2, pp. 153-177.