نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری مدیریت گردشگری، گروه مدیریت گردشگری، دانشگاه علم و فرهنگ، تهران، ایران.

2 استاد،گروه برنامه ریزی روستایی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

3 استاد، گروه مدیریت، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.

4 دانشیار، عضو هیات علمی جهاد دانشگاهی، تهران، ایران.

چکیده

گردشگری میراثی به‌عنوان گردشگری فرهنگی و موتور محرکه توسعه مناطق از مهم‌ترین مواردی است که نیازمند اتخاذ برنامه‌های راهبردی فضایی منسجم متناسب با پتانسیل‌ها و شرایط بومی منطقه است. در چارچوب این برنامه‌ریزی، نیاز است تا تمامی ظرفیت‌ها و دارایی‌های موجود در حوزه گردشگری میراثی از طریق پیوندهای فضایی به صورتی یکپارچه شناسایی شود و به نقش و جایگاه متعدد و متفاوت بازیگران اصلی در توسعه این نوع گردشگری و همین‌طور مقررات اتخاذشده از سوی آن‌ها توجه ویژه‌ای داشت تا بتوان عوامل مؤثر در برنامه‌ریزی راهبردی این نوع گردشگری را شناسایی کرد. ازاین‌رو هدف این پژوهش، بررسی عوامل مؤثر بر برنامه‌ریزی راهبردی گردشگری میراثی در شهر تهران می‌باشد تا با استفاده از آن بتوان الگوی برنامه‌ریزی راهبردی توسعه گردشگری میراثی شهر تهران را ارائه داد. روش پژوهش، آمیخته و از طریق مطالعات اسنادی و کتابخانه‌ای داده‌های موردنیاز جمع‌آوری ‌شده است. جامعه آماری پژوهش گروه خبرگان در نظر گرفته ‌شده است. برای ارزیابی میزان اهمیت راهبردهای شناسایی‌ شده پژوهش از مدل سوارا استفاده‌ شده است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که محورهای راهبردی قوانین با وزن نهایی 2/73، راهبردی برنامه‌ریزی و مدیریت با وزن نهایی 1/59، راهبردی اجتماعی با وزن نهایی 1/17 و راهبردی اقتصادی با وزن نهایی 1/95 به ترتیب مهم‌ترین عوامل اصلی در تحقق توسعه گردشگری میراثی شهر تهران می‌باشند و در میان راهبردهای محور قوانین راهبرد ارائه بسته‌های تشویقی برای تعمیر و مرمت ابنیه‌های تاریخی از طرف دولت، در میان راهبردهای اقتصادی، راهبرد حمایت از ایجاد اشتغال و افزایش درآمد عمومی در سطح جامعه محلی، در میان راهبردهای محور برنامه‌ریزی و مدیریت، راهبرد حفاظت از ابنیه و آثار تاریخی و در میان راهبردهای محور اجتماعی، راهبرد جلوگیری از آسیب دیدن فرهنگ بومی در اثر برخوردهای مکرر گردشگران بافرهنگ‌های متفاوت، مهم‌ترین راهبردها در میان راهبردهای برنامه‌ریزی گردشگری میراثی شهر تهران می‌باشند.

چکیده تصویری

تحلیل عوامل مؤثر در برنامه‌ریزی راهبردی گردشگری میراثی(مطالعه موردی: شهر تهران)

تازه های تحقیق

- شناسایی محورهای موثر بر برنامه‌­ریزی راهبردی در توسعه گردشگری میراثی (قوانین و مقررات، برنامه­‌ریزی و مدیریت، اجتماعی و اقتصادی) و اولویت­‌بندی آن­‌ها.

- به کارگیری روش سوارا در برنامه­‌ریزی راهبردی گردشگری میراثی.

- تدوین الگوی برنامه­‌ریزی راهبردی برای توسعه گردشگری میراثی.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Analysis of the effective factors on strategic planning of heritage tourism (Case study: Tehran city)

نویسندگان [English]

  • Hamid Ghorbani 1
  • Abdoreza Rokneddin Eftekhari 2
  • Shams Sadat Zahedi 3
  • Seyed Saeid Hashemi 4

1 Ph.D. in Tourism Management, Department of Tourism Management, University of Science and Culture, Tehran, Iran.

2 Professor, Department of Rural Planning, Faculty of Humanities, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran.

3 Professor, Department of Management, Allameh Tabataba’i University, Tehran, Iran.

4 Associate Professor, Faculty Member of University Jihad, Tehran, Iran.

چکیده [English]

Extended Abstract
Background and Objectives: The dynamic tourism industry is an important tool for spatial development due to its high potential in offering employment opportunities and attracting capital. Therefore, the knowledge of tourism is important for economic dynamism and development at different scales. Heritage tourism is a kind of urban tourism, and the spatial strategic planning of heritage tourism is a coordinating process between internal resources and external opportunities of the region. Its purpose is to look through the strategic space viewpoint and determine the opportunities that can benefit the region. However, it has not been considered in the tourism planning policies of Tehran metropolis. In this regard, all available capacities and assets of Tehran in heritage tourism and culture through spatial linkages are not integrated, and there are no clear strategies for planning in this area. Meanwhile, Tehran has magnificent valuable historical and cultural monuments and has several thousand years of historical civilization and cultural support. This issue shows the importance of developing heritage tourism planning in Tehran. Optimal utilization of all capacities in a transparent, long-term, and sustainable framework based on an efficient strategic plan can play an important role in advancing the tourism development goals in Tehran and its introduction in the regional, national and global arenas. Due to the importance of the subject, this study aims to analyze the strategies proposed in the sustainable spatial, strategic plan of heritage tourism in Tehran and provide a model of strategic tourism planning.
Methods: The present research is applied in terms of purpose and is mixed in terms of methodology. The required information and data were collected by documentary-bibliographic and field observation methods. In this study, in order to enumerate research strategies in the strategic tourism planning model, a legacy of available resources has been documented. The strategies identified by ten professors and Ph.D. students who have studied in the field of heritage tourism and are aware of the subject and environment of the study area were modified and, after saturating the opinion of experts on the comprehensiveness of the strategies, were selected as the final research strategies. After the strategy selection process, the multi-criteria decision making method and the SWARA method have been used to weigh and measure the importance of the strategies.
Findings: In the present study, based on experts’ opinions, four main factors and 28 strategies were introduced. Based on the research findings, these main strategies did not work in the same way in terms of their importance in the presented model. Among these, the strategy of laws with a final weight of 2.37 is the most important factor. Planning and management strategies and social strategies with 1.95 and 1.70 were in the second and third priority, respectively. Finally, the economic strategy with a final weight of 1.59 was identified as the least important strategy. The most important strategies among heritage tourism planning strategies in Tehran include providing incentive packages for the repair and restoration of historic buildings by the government with a final weight of 0.56 among the strategies of the laws, the strategy of supporting job creation and increasing public income at the local community level with a final weight of 0.36; economic strategies; the strategy of protection of buildings and historical monuments with a final weight of 0.49; planning strategies and management, and the strategy of preventing damage to indigenous culture due to frequent encounters of tourists with different cultures with a weight of 0.42. Consequently, based on the quantitative and qualitative evaluation of research strategies and using theoretical foundations, and understanding the current situation of the study area, a suitable model of strategic planning of heritage tourism is presented.
Conclusion: According to the research findings and the strategic planning model of heritage tourism in Tehran, the most important factors affecting heritage tourism planning in Tehran are laws and regulations, management and planning, and social and economic factors, respectively. Each of these main factors is achieved through strategies. Obviously, addressing each of these strategies is essential for achieving the desired planning pattern, and simply paying attention to one without considering the other makes it difficult to understand the pattern. Suppose we follow the theoretical and empirical hierarchy of research. In that case, having an appropriate model of strategic planning to achieve sustainable development of heritage tourism becomes clear. Based on the results, the heritage tourism planning process using the following model includes several basic steps such as determining the factors of executive considerations in the field of laws and regulations and planning and management and environmental monitoring of the study area in terms of socio-economic effects of tourism on the host society. In this regard, the main factors of planning have been selected, and executive strategies have been presented in line with each factor. The first step in this model is to determine the strategies of laws and regulations related to historical attractions and then plan and manage them properly using the defined strategies and implement these strategies by applying techniques and strategies to measure and analyze the social and economic effects of tourism development. Drawing this pattern determines how heritage tourism can move towards a better future. Finally, it can be concluded that Tehran city, due to its many capabilities and attractions, valuable historical monuments and political-administrative position, and its capital, can become a suitable context for tourists and become a heritage tourism hub of the country and the region with proper planning.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Strategic Planning
  • Heritage tourism
  • Tehran City
  • SWARA method
احمدی دهکاء، فریبرز؛ تردست، زهرا، (1398)، تدوین استراتژی توسعه گردشگری پایدار (منطقه 12 شهر تهران) با رویکرد مدل‌سازی ساختاری – تفسیری، گردشگری شهری، 6 (3)، 75-88.
امامی، فاطمه؛ یاسوری، مجید، (1393)، نقش مدیریت شهری در توسعه راهبردی گردشگری نمونه موردی شهر رشت، کنفرانس بین‌المللی نیارش شهر پایا، تهران، موسسه سفیران فرهنگی مبین.
تولایی، سیمین، (1386)، مروری بر صنعت گردشگری، تهران، دانشگاه تربیت ‌معلم.
تراب احمدی، مژگان؛ ضیایی، محمود، (1392)، شناخت صنعت گردشگری با رویکرد سیستمی، چاپ سوم، تهران، علوم اجتماعی.
تقوایی، مسعود؛ صفرآبادی، اعظم، (1390)، مدیریت گردشگری شهری با تأکید بر برنامه‌ریزی فضاهای شهری جاذب گردشگر (مطالعه موردی شهر کرمانشاه)، برنامه‌ریزی رفاه و توسعه اجتماعی، 3 (9)، 183- 208.
فرهادی‌خواه حسین؛ زیاری، کرامت اله؛ آروین، محمود؛ ظفری، مسعود، (1397)، برنامه‌ریزی راهبردی توسعه گردشگری (مطالعه موردی: باغات سنتی شهر قزوین)، گردشگری شهری، 5 (4)، 153- 170.
رکن‌الدین افتخاری، عبدالرضا؛ داوود، مهدوی، (1385)، راهکارهای توسعه گردشگری روستایی با استفاده از مدل سوات: دهستان لواسان کوچک، مدرس علوم انسانی، 10 (2)، 1-30.
رنجبریان، بهرام، (1382)، برنامه‌ریزی توریسم در سطح ملی و منطقه‌ای، اصفهان، جهاد دانشگاهی.
رومیانی، احمد؛ شایان، حمید؛ سجاسی قیداری، حمدالله؛ رضوانی، محمدرضا، (1399)، برنامه‌ریزی راهبردی فضایی توسعه پایدار مقاصد گردشگری روستایی با استفاده از مدل استراتژیک  SOAR، پژوهش‌های روستایی، 11(1)، 105-90.
دیناری، احمد، (1384)، گردشگری شهری در جهان و ایران، مشهد، دانشگاه فردوسی.
معصومی، مسعود، (1388)، درآمدی بر رویکردها در برنامه‌ریزی توسعه گردشگری محلی، شهری و منطقه‌ای، تهران، سمیرا.
منتظری، مرجان؛ براتی، ناصر، (1393)، برنامه‌ریزی راهبردی توسعه گردشگری، رهیافتی کارآمد جهت تحقق گردشگری پایدار، (مطالعه موردی: شهر یزد)، هفت شهر، دوره 4 (47 و 48)، 40- 57.
ضیایی، محمود؛ عباسی کارجگان، داود؛ کاظمیان، غلامرضا؛ کروبی، مهدی، (1394)، شناسایی و تعیین ابعاد الگوی مدیریت گردشگری شهر تهران، اقتصاد و مدیریت شهری، 4 (13)، 141-119.
ضرغام بروجنی، حمید؛ توحیدلو، معصومه، (1390)، الگوی مدیریت اثربخش گردشگری، (موردمطالعه: مقصد مذهبی مشهد)، مطالعات مدیریت گردشگری، 6 (16)، 25-52.
عباس زادگان، مظفر؛ محمدمرادی، اصغر؛ سلطان احمدی، الناز، (1394)، نقش ارزش‌های میراث معماری و شهری در توسعه گردشگری فرهنگی (مطالعه موردی: بافت تاریخی ارومیه)، مطالعات شهری، 4 (14)، 77-90 .
چاک‌گی، ادواردوفایوسولا، (1390)، جهانگردی در چشم‌اندازی جامع، علی پارساییان و سیدمحمد اعرابی، تهران، دفتر پژوهش‌های فرهنگی.
اینسکیپ، ادوارد (1395)، برنامه‌ریزی گردشگری: رویکردی یکپارچه و پایدار به برنامه‌ریزی و توسعه گردشگری، محمود حسن‌پور و سعید داغستانی. چاپ اول. تهران، مهکامه.
دیویدال اجل (1388)، مدیریت گردشگری پایدار میراثی برای آینده، چاپ اول، علیرضا موسائی، حسن هویدی، حمیدرضا جعفری، تهران، جهاد دانشگاهی.
Bonface.P, (2008), Dynamic Tourism, Journeying with Change, Clevedon, Channel view Publications.
Briedenhann. J, Wickens. E, (2004), Tourism routes as a tool for the economic development of rural areas - vibrant hope or impossible dream?, Tourism management, 25, 79-71.
Colantonio. A, Robert.P, (2006), Urban tourism and development in the Socialist state: Havana during the 'special period', New directions in tourism analysis. Ashgate Publishing, Aldershot, UK.
Cooper. C, Fletcher.J, Gilbert.D, Wanhill.S, (2005), Tourism: Principles and Practice, 2nd New York: Longm,
Creaco, S, Querini, G, (2003), The role of  tourism in sustainable economic development, 43rd Congress of the European Regional Science Association: "Peripheries, Centres, and Spatial Development in the New Europe.
Csapó.J, (2012), The Role and Importance of Cultural Tourism in Modern Tourism Industry, Strategies for Tourism Industry, Micro and Macro Perspectives.
Garrod. B, Fyall.A, (2000), Managing heritage tourism, Annals of Tourism Research, 27(3), 708- 682.
Gee.K.C, Singh.A.J, (1994), International hotels: development and management with Answer Sheet (AHLEI). Educational, AH&MA, East Lansing.
Inskeep. E (2007), Tourism Planning: An Integrated and Sustainable Development Approach, Van Nostrand Reinhold, New York.
Jan Van. Harssel, (1994), Tourism: An Exploration, Prentice-Hall international, Technology in London.
Judith. Ruetsche, (2006), Urban tourism- What Attracts Visitors to Cities, Lets Talk Business, Issues 117.
Lanza. A, Markandya. A, P, (2005), The economics of Tourism And Sustainable Development (the Fondazione Eni Enrico Mattei (Feem) Series on Economics And the Environment), Massachusetts: Edward Elgar Pub.
Lea. P.L, (1993), Tourism development ethics in the Third World, Annals of Tourism Research, 20(4), 701–715.
McIntyre, D. (1993) Theory, theorising and reflection in initial teacher education, in: Calderhead, J. & Gates, P. (Eds) Conceptualizing reflection in teacher development. Lewes: Falmer Press.
Norhasimah.I, Tarmili.M, Azizul.A.A, (2014), Cultural Heritage Tourism in Malaysia; issues and challenges. SHS Web of Conferences 12, 01059.
UNWTO Tourism Highlights, 2007 Edition.
Vincent & Tnompsone. (2002), Environmental Psychology and Urban Planning: where can the Twain meet. Handbook Environmental Psychology, John wiley and Sons, Inc. Newyork,
Waever.O (2011), Politics, security, theory, SAGE journals, 42 (4-5), 465 – 480.