نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای مرمت بنا، گروه مرمت و احیای بناها و بافت‌های تاریخی، دانشکده حفاظت و مرمت، دانشگاه هنر، اصفهان، ایران.

2 دانشیار، گروه مرمت و احیای بناها و بافت‌های تاریخی، دانشکده حفاظت و مرمت، دانشگاه هنر، اصفهان، ایران.

3 استادیار، گروه مرمت و احیای بناها و بافت‌های تاریخی، دانشکده حفاظت و مرمت، دانشگاه هنر، تهران، ایران.

چکیده

اندیشه حفاظت معماری در سده‌­های 17 و 18 در اروپا شکل گرفت و در سده بیستم در قالب منشورهای آتن و ونیز به جهان عرضه گردید. برخی کشورهای شرقی اصول این منشورها را تا اندازه­ای مغایر با برخی سنت‌­های حفاظت معماری خود می‌­دیدند و همین امر موجب به چالش کشیده شدن اندیشه مرسوم در زمینه حفاظت و شکل­‌گیری سند اصالت نارا گردید که به احترام بر تنوع فرهنگی و زمینه فرهنگی تأکید می­‌کرد. حال پرسش اینجاست که رویکرد سنتی حفاظت معماری در کشورهای شرقی دارای چه ویژگی­‌ها و مغایرت­هایی است؟ از آنجایی که توجه به زمینه فرهنگی بسیار مورد تأکید است، لذا شناخت ویژگی­‌های رویکرد شرقی و شیوه‌­های سنتی حفاظت معماری در شرق برای شناخت زمینه فرهنگی کشورهای شرقی ضرورت دارد. از این‌­رو هدف این مطالعه شناخت ویژگی‌­های رویکرد سنتی برخی کشورهای شرقی از جمله ایران و مغایرت­‌های آنها با اصول مدرن حفاظت است تا بتوان تا اندازه‌­ای به شناخت زمینه فرهنگی مشرق زمین در حفاظت معماری دست یافت. این پژوهش از نوع بنیادی و به صورت  کیفی و استقرایی انجام می‌­شود که بخشی از آن مطالعه مروری است و از آنجایی که در رابطه با ایران در این زمینه مطالعه‌­ای انجام نگرفته، بخش مربوط به ایران با کدگذاری و مقوله­‌بندی روش نظریه زمینه‌­ای انجام می‌­شود. در پایان جمع‌­بندی مطالعه نشان‌­دهنده آن است که وجه تمایز شرق در حوزه حفاظت میراث، در توجه بیشتر به ناملموس­‌ها و معنویات است که مغایرت­‌هایی با برخی اصول مدرن حفاظت معماری مانند منشور ونیز که دربردارنده گرایش ماده­‌گرایانه ا­ست، دارد. مفاهیم و باورهایی چون فناپذیری در شرق نقشی کلیدی در نگاه به میراث مادی گذشته داشته است. ایران نیز به عنوان یک کشور شرقی جنبه­‌هایی از رویکرد شرقی را در سنت­‌های حفاظت خود داشته و با ویژگی­‌هایی چون تزئین بنای تاریخی از منحصربه ­فردی خاص خود نیز برخوردار است.

تازه های تحقیق

- رویکرد حفاظت معماری در غرب بیشتر بر اصالت ماده تأکید داشته، حال آنکه در شرق مفاهیم فلسفی و دینی و ناملموس­‌ها نقشی کلیدی داشتند.

- برخی اصول جهانی حفاظت مانند مداخله حداقلی، خوانایی مرمت و نشان معاصر در شرق و از جمله در مرمت‌های سنتی ایران نادیده گرفته می‌شدند.

- نمونه‌های سنتی مرمت ایران بر تکمیل بودن کالبد و تزئینات با توجه به اصالت مهارت و هنر سنتی مورد نظر بوده است و نه اصالت ماده.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Traditional Approach of Architectural Conservation in the Orient.

نویسندگان [English]

  • Mohammad Mehdi Hooshyari 1
  • Behnam Pedram 2
  • Ali Zamanifard 3

1 Ph.D. Candidate in Architectural Conservation, Department of Architectural Conservation, Art University, Isfahan, Iran.

2 Associate Professor, Department of Architectural Conservation, Faculty of Conservation, Art University, Isfahan, Iran.

3 Associate Professor, Department of Architectural Conservation, Faculty of Conservation, Art University, Tehran, Iran.

چکیده [English]

Extended Abstract
Background and Objectives: Before the prevalence of the modern architectural conservation approach, undoubtedly every region had its own principles and characteristics in this field. Architectural conservation thought was developed in the 17th and 18th centuries in the West, and in the 20th century it was represented to the world, in form of Athens and Venice charters and also the UNESCO Convention of World Heritage, but Some eastern countries found the charters to some extant opposed to some of their architectural conservation traditions. In fact, the conservation thought in the early charters such as Athens and Venice charters and even on the UNESCO World Heritage Convention 1972 was based on a western approach, and afterwards the concern to eastern approach developed in 1980s. Therefore, it was a cause to challenge conventional thinking in the conservation field and formation of the Nara authenticity document which emphasized on cultural diversity and cultural context. Now there is a question: what are the characteristics and contradictions of conservation traditions in the eastern countries? And what aspects of this eastern approach are also included in the traditional conservation of Iran as an eastern country? Since concerning to cultural context has been emphasized greatly, the recognition of eastern approach characteristics would be helpful in recognition of Iranian cultural context as a component of the whole. Therefore, the purpose of this study is to recognize the traditional approach characteristics in eastern countries to achieve some recognition to Iranian cultural context as a component of the whole; since this recognition is significant in terms of decision-makings and preparation of national principles based on cultural context of an eastern country.
Methods: This study is based on Inductive reasoning and qualitative approach in which one part is a review study and the second part (concerning on Iran) is carried out in the grounded theory method.
Findings: The restorations studied here for recognition of Iranian approach, are those executed before the Venice charter 1962, and before the arrival of ISMEO in Iran; since it is believed that the restorations before 1960s are regarded as "traditional restorations". Afterwards the process of "scientific restoration" started with the arrival of ISMEO and establishment of Iranian National Organization of Heritage Conservation. Sampling is also theoretical in this research and based on data related to the research question. At the end the study conclusion indicated that the East compared to the West, in terms of conservation is mostly based on intangibles and spiritualties, while the western architectural conservation thought on materialistic ideas. Concepts and beliefs such as impermanence had a key role in attitudes towards tangible heritage. Among eastern countries, Indian charter of INTACH is so considerable; since in spite of emphasis on its traditional and cultural context, has presented some differences with such principles as patina preservation and restoration readability considered as incompatible with Indian traditions. Iran also as an eastern country had some aspects of the eastern approach in its conservation traditions, focusing on traditional completing and aesthetic value as unique characteristics. Some codes and concepts were taken from the study of Iranian restoration cases in five groups of physical reconstruction, ornamentation, replacement, and inscription restorations, whose findings has been presented in four main categories as follows: regard to ornamentation and aesthetical value of the work, regard to the authenticity of traditional art, and not the physical substance, the necessity of completing a historical building in a traditional way and also the emphasis on traditional proficiency.
Conclusion: Therefore, the four keywords of beauty, completeness, traditional art and proficiency are the main emphasis of the Iranian traditional approach, based on the cases studied in this research. The two latter keywords, namely the traditional art and proficiency are regarded as source of authenticity judgement. And also it had some contradictions with some principles of the Venice charter 1964, so that readability of restoration and reconstruction based on sufficient evidences, were not considerably emphasized. And also some similarities with other eastern countries have been observed; mostly with some principles of the Indian INTACH charter and not with the East of Asia. Some characteristics of the Iranian approach also have been unique, such as ornamenting of a historic building or traditional completing of a historic building, an emphasis on the rejection of such modern principles as the readability of restoration and the contemporary stamp.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Architectural Conservation Traditional Approach
  • cultural context
  • Orient
  • Modern Conservation Principles
آشوری، داریوش (1353). شرق و غرب. فرهنگ و زندگی. 15: 20-27.
بهروزی، علی‌نقی. (1354). بناهای تاریخی و آثار هنری جلگه شیراز. شیراز: انتشارات اداره کل فرهنگ و هنر استان فارس
جابری انصاری، میرزا حسن (1378). تاریخ اصفهان. تصحیح جمشید مظاهری. انتشارات مشعل.
حجت، مهدی (1380). میراث فرهنگی در ایران، سیاستها برای یک کشور اسلامی. تهران: سازمان میراث فرهنگی.
خان‌محمدی، علی اکبر. (1371). فتوت‌نامه بنایان. صفه. 2(1): 10-15.
خداوردی، حسن. (1387). متدولوژی پژوهش کیفی. رهآورد سیاسی. 21: 41- 62.
زاندر، جوزپه. (1396). گزارش مرمت بناهای تاریخی ایران، گزارشها و رسالههای ایزمئو. ترجمه اصغر کریمی. تهران: پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری.
زمانی‌فرد، علی. (1381). نگاهی به مرمت گنبد در ایران. اثر. 33 و 34: 227- 277.
ساروخانی، باقر (1370). دایرهالمعارف علوم اجتماعی. تهران: کیهان.
سامی، علی. (1363). شیراز شهر جاویدان. شیراز: انتشارات لوکس.
سعید، ادوارد. (1386). شرق‌شناسی. ترجمه لطفعلی خنجی. تهران: انتشارات امیرکبیر
صادقیان، مریم. (1396). زیبایی شکست؛ تعریفی دوباره از ویرانی در مجسمه‌های بوکه د وریس. تندیس. 363: 18.
قریشی، سید ضیاء. (1374). سیمای فضیلت، نامواره حجهالاسلام حاج سید علیمحمد وزیری. انتشارات مرکز یزدشناسی.
عباسی هرفته، محسن. (1392). تبیین سنت حفاظت در مسجد جامع اصفهان، انشاء اصول مداخلات حفاظتی با تکیه بر شواهد سنت مداخله در این مسجد (پایان‌نامه دکتری مرمت بنا).  دانشگاه هنر اصفهان.
عباسی هرفته، محسن. (1394). شرحی بر سنت حفاظت معماری در ایران: با تکیه بر شواهد تاریخی حفاظت در مسجد جامع اصفهان. یزد: انتشارات دانشگاه یزد.
عبدی اردکانی، حجت‌اله. (1394). تحلیل انتقادی تاریخ حفاظت معماری در ایران. دانشگاه علم و صنعت ایران.
مصطفوی، محمدتقی (1334). تلاش در راه خدمت به آثار ملی و امید به آینده. گزارشهای باستانشناسی. 3: 365- 513.
ورجاوند، پرویز. (1356). نگاهی به پیشینه تعمیر برخی از بناهای تاریخی اصفهان. هنر و مردم. 175: 2-18.
وحیدزاده، رضا. (1392). بازشناسی فرهنگ بومی آفرینش هنری در بستر حفاظت آثار تاریخی؛ امکان‌سنجی توسعه هماهنگ حفاظت آثار تاریخی و توان‌بخشی فرهنگ کاشی‌کاری در میراث معماری مکتب اصفهان (پایان‌نامه دکتری مرمت بنا).  دانشگاه هنر اصفهان.
وهاب‌زاده، عبدالرحمن. (1384). مسجد کبود، دیروز- امروز. مجموعه مقالات سومین کنگره تاریخ معماری و شهرسازی ایران. به کوشش باقر آیت‌اله‌زاده شیرازی. سازمان میراث فرهنگی و گردشگری.
ویلبر، دونالد. (1387). مسجد عتیق شیراز. ترجمه افرا بانک. تهران: انتشارات فرهنگستان هنر.
هنرفر، لطف‌اله. (1334). یادی از گذشته بعضی ابنیه باشکوه عهد صفویه در اصفهان. گزارشهای باستانشناسی. 3: 191- 222.
هنرفر، لطف‌اله. (1350). گنجینه آثار تاریخی اصفهان، آثار باستانی و الواح و کتیبههای تاریخی در استان اصفهان.
هولتسر، ارنست. (1355). ایران در یکصد و سیزده سال پیش. ترجمه محمد عاصمی. تهران: مرکز مردم‌شناسی ایران.
یادگاری، زهره. (1394). حفاظت فراکالبدی، بازاندیشی در مبانی حفاظت آثار معماری ایران با تأکید بر وجوه فراکالبدی از منظر اسلامی. (پایان‌نامه دکتری مرمت بنا). دانشگاه هنر اصفهان.
یوکیلهتو، یوکا. (1387). تاریخ حفاظت معماری. ترجمه محمد حسن طالبیان و خشایار بهاری. تهران: انتشارات روزنه.
Bowdler, S. (1988). Repainting Australian rock art. Antiquity 62: 517-523.
Byrne, D. (1991). Western Hegemony in Archaeological Heritage Management. History and Anthropology, 5, 269-276.
Byron, Robert. (1934). Byron's Iran and Afghanistan Collection. Conway Library, Courtauld Institute of Art, London.
Chung, Seung-jin & Chang-sung Kim (2010). The Development of Attitudes to Historic Conservation- From Eurocentrism to Cultural Diversity. Architectural Research. 12(10: 25-32.
Cooke, L. (2008). Approaches to the Conservation and Management of Earthen Architecture in Archeological Contexts. PhD Thesis. London University College.
Forster, Alan Mark; Thomson, Derek; Richards, Kendal; Pilcher, Nick & Samantha Vettese (2018). Western and Eastern Building Conservation Philosophies: Perspectives on Permanence and Impermanence. International Journal of Architectural Heritage. 13(6):
Glendinning, Miles (2013). The Conservation Movement: A History of Architectural Preservation: Antiquity to Modernity. Routledge.
Golombek, Lisa. (1976). Isfahan Urban History Project, Aga Khan Documentation Center at MIT. In https://archnet.org/sites/16396/media_contents/106152
Hoi An Protocols for Best Conservation Practice in Asia: Professional Guidelines for Assuring and Preserving the Authenticity of Heritage Sites in the Context of the Cultures of Asia (2005). Adopted by the Asia-Oceania Region at the ICOMOS General Assembly in Xi’an, China
Huntington, Samuel. P. (1993). The Clash of Civilizations? Foreign Affairs. 72(3): 22-49.
Huntington, Samuel. P. (2007). The Clash of Civilizations and the Remaking of World Order. Simon and Schuster.
INTACH (Indian National Trust for Art and Cultural Heritage) Charter for the Conservation of Unprotected Architectural Heritage and Sites in India (2004).
Keene, Donald (1971). Landscapes and portraits, appreciations of Japanese culture. Kodansha International Ltd.
Koren, Leonard (2008). Wabi-sabi for Artists, Designers, Poets & Philosophers. Imperfect Publishing.
Kurth, James (2003/2004). Western CivilizationOur Tradition. The Intercollegiate Review. 39(1-2): 5-13
Kwanda, Timoticin (2009). Western conservation theory and the Asian Context: The Different Roots of Conservation. In: International Conference on Heritage in Asia: Converging Forces and Conflicting Values, 8-10 January 2009, the Asia Research Institute, National University of Singapore.
Kwanda, Timoticin (2010). Tradition of Conservation: Redefining Authenticity in Javanese Architectural Conservation. In: Heritage 2010 – International Confrence on Heritage and Sustainable Development, 22-26 June 2010, Evora, Portugal.
Lowenthal, D. (1985). The Past is a Foreign Country. Cambridge: Cambridge University Press.
Mestrovic, Stejpan (2004). The Balkanization of the West: The Confluence of Postmodernism and Postcommunism. Routledge.
Mionel, Viorel (2017). Orient and Occident – Perceptual and Complementary Macro-Regions. The Market for Ideas. http://www.themarketforideas.com/orient-and-occident-perceptual-and-complementary-macro-regions-a331/
Price, C. (2000). Following Fashion: the ethics of archaeological conservation, in F McMannon and A Hatton (eds). Cultural Resource Management in Contemporary Society, 213-230. London: Routledge.
Sarre, Friedrich. (1901). Denkmäler Persischer Baukunst. Berlin.
Stubbs, H. John & Robert G. Thomson (2016). Architectural Conservation in Asia. Taylor & Francis.
Tomaszewski, A. (2005). Tangible and intangible values of cultural property in Western tradition and science. In Proc. the 15th General Assembly and Scientific Symposium of ICOMOS, Xi’an, 17-21 October.
Wei, Chen & Andreas Aass (1989). Heritage conservation: East and West. Icomos Information 1989/3.