نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار، دانشکده معماری و شهرسازی، واحد اصفهان (خوراسگان) ، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران.

چکیده

در طراحی معماری و کالبدی بسیاری از مدارس و فضاهای آموزشی کشور، کمتر به جنبه‌های روانشناختی دانش‌آموزان توجه ویژه شده است حال آنکه این فضاها بیشترین سطح ارتباط را با کودکان و نوجوانان به تعامل می‌گذارند. برطبق دیدگاه صاحبنظران، محیط آموزشی مدرسه باید به‌گونه‌ای که یادگیری در آن آسان و خوشایند باشد، طراحی گردد. نیاز روزافزون گسترش فضاهای آموزشی همگام با افزایش جمعیت دانش‌آموزی و عدم کفایت برخی فضاهای موجود، یکی از مشکلات اساسی جامعه امروزی مدارس کشور است. در این میان فضای سبز این محیط‌ها بسیار مورد توجه باید قرار گیرند. در این تحقیق هدف بررسی و ارزیابی ضرورت وجود طراحی مطلوب فضاهای باز آموزشی در کلیه‌ مقاطع تحصیلی است چراکه ایجاد رغبت و حس علاقه‌مندی به محیط آموزشی و تعامل آن با فضاهای سبز و فضای باز حیاط، از عوامل مؤثر در برداشت دانش‌آموزان از محیط مدرسه و همچنین پیشرفت تحصیلی آنها می‌باشد. روش تحقیق استفاده شده در این پژوهش کیفی از نوع توصیفی (پس رویدادی علی – مقایسه‌ای) می‌باشد. جامعه‌ آماری مشتمل بر دبیرستان‌های دخترانه‌ شهر اصفهان (اعم از مطلوب یا نامطلوب) بوده‌اند. به منظور اجرای طرح پژوهشی، از میان نواحی پنجگانه‌ آموزش و پرورش شهر اصفهان، چهار ناحیه به تصادف انتخاب گردید. نتیجه این‌که بین میانگین نمرات نحوه‌ طراحی فضاهای باز حیاط و محیط سبز مدرسه از دیدگاه دانش‌آموزان دو گروه مدارس مطلوب و نامطلوب تفاوت معناداری موجود است. بدین صورت که دانش‌آموزان مدارس مطلوب به لحاظ استفاده از فضاهای باز متناسب با ویژگی‌های روانشناختی دانش‌آموزان، نگرش مثبتی به مدرسه و محیط آموزشی داشتند.

چکیده تصویری

پژوهشی در ضرورت طراحی بهینه فضاهای باز و محیط سبز کالبد آموزشی در راستای بهبود ادراک دانش‌آموزان و ارتقاء کیفیت محیط آموزشی (مطالعه موردی: دبیرستان‌های دخترانه شهر اصفهان)

تازه های تحقیق

- تقویت ارتباط حسی و دیداری دانش‌آموزان با محیط و ارتباط آموزش محور در محیط باز.
- تلطیف محیط و منظرسازی مناسب و اثرات مثبت روحی و روانی بر دانش‌آموزان.
- تقویت حس مکان فضای آموزشی برای دانش‌آموزان و مشارکت در خلق فضای سبز.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

The Optimum Design of Open and Green Spaces in Educational Complex to Improve Students Perception and Quality of Educational Environment (Case Study: Girls High Schools in Isfahan)

نویسنده [English]

  • Seyedeh Marzieh Tabaeian

Assistant Professor, Department of Architecture, Isfahan (khorasgan) Branch, Islamic Azad University , Isfahan, Iran.

چکیده [English]

Extended Abstract
Background and Objectives: In the architectural and physical design of many schools and other educational spaces within the country, the psychological aspects of students and space users are highly neglected. However, these spaces and environments have the highest level of contact with children and teenagers, thus bearing long-term psychological and emotional effects on them. According to experts in the field, the school's educational environment should be designed so as to make learning easy and enjoyable. The ever-growing need to expand educational spaces along with the increased student population and the weakness of open spaces, and lack of suitable green environment in schools, is one of the main problems of today's society. In the meantime, the design of green space in these environments and the way of organizing the elements and integrating the occupied empty spaces with the desired capacity in the school space, both the interiors and exteriors such as courtyards, should be more flexible so that it can yield positive results in the teaching process. The arrangement of the elements together can create different-looking courtyards with various capabilities for relaxation and rest, exercise and the exploitation of green space, just as children and teenagers want a plethora of green spaces with different functions in school. Establishing a close and direct connection with the environment and outdoor nature makes the school a manifestation of the student's second home and at the same time. When space is in direct and close contact with such courtyard, it is possible to use both spaces simultaneously for both functions of learning or leisure. The purpose of this study is to investigate the desirable design of open spaces and outdoor educational environment at all educational levels, as shaping a sense of interest towards the educational environment and the subsequent interaction with green spaces and roaming space of the yard are highly contributing factors in the desirable attitude of students towards their learning environment and their resulting educational progress. The desirability of such spaces is also very effective in reducing the stress of the teaching staff and educators, thus forming constructive steps in the process of education and training.
Methods: The research method in this paper is qualitative that employs descriptive (retrospective causal-comparative) indicators. The statistical population of this research includes all-girls high schools in Isfahan. According to the standards offered by the General Directorate of School Renovation of Isfahan Province, the schools of the four educational districts were divided into two groups of desirable and undesirable. In this research, a simple random sampling method was used to select subjects. Hence, 208 students from both school types (desirable and undesirable) were examined. Then, four high schools (one school from each district) were randomly selected from the list of schools. Two classrooms were subsequently randomly selected from each school. From each class, all students responded to the questionnaire items. In addition, students from both groups of desirable and undesirable schools were homogenized and compared in terms of intelligence quotient, education level of parents, economic and social status of the family, and lack of inflicting disorders. This self-report inventory consists of 32 Likert-scale items and is designed to examine attitudes of students toward educational spaces and the perception of the open environment and green space. In developing this questionnaire, a prototype questionnaire (preliminary design of the design scale) was used. The Cronbach's alpha coefficient for this inventory was estimated to be higher than 0.7, and the reliability of the data was thus confirmed.
Findings: The results show that there is a significant difference between the average scores of the open space design of the yard and the green environment of the school from the students' point of view in two groups of schools. As such, the students studying at desired schools had a positive attitude towards the school and the educational environment in terms of exploiting the open spaces according to the students' psychological characteristics. The learning process in interaction with the open space, owing to the formation of gathering spaces, provides the possibility of group work practice and higher student participation.
Conclusion: Overall, this collective learning and the relationship between the internal body and the external space positively affect students' intellectual activity. Also in consolidating the sense of place, this study explores the concepts of socialization and interpersonal interactions of students, learning and attractiveness of learning and promoting indirect education in the interaction between open and closed spaces (as well as the connecting semi-open spaces), softening the environment and appropriate landscaping and positive psychological effects of students and creating thermally comfortable seating space to be used in the outdoor environment, controlling the reflection of disturbing lights and sheltering rain or other climatic conditions in certain environments, strengthening students' sensory and visual communication with the environment and educational-oriented communication in the open environment and providing space for relation, rest, interpersonal interactions, observing others and creating creativity through research strategies and achievements, which requires appropriate design and careful application of the principles of architecture and environmental psychology.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Environmental Psychology
  • Educational environment
  • green space
  • Space perception
  • Yard
  • Open Educational Environment
ایزدپناه، صاحبه؛ پژوهان ­فر، مهدیه،  قلیچ خانی،  بهنام (1395). دستاوردی تحلیلی از تأثیر محیط فیزیکی یادگیری بر بهبود جو روانی مدارس از دیدگاه دانش­آموزان مقطع دبیرستان، نشریه علمی پژوهشی معماری و شهرسازی ایران: شماره 13: 121-109.
ترکمان، مژگان؛ جلالیان، سارا؛ دژدار، امید (1398). تبیین نقش عوامل محیطی فضاهای آموزشی در تسهیل یادگیری دانش آموزان مقطع ابتدائی، موردهای مطالعاتی: دبستان های شهید بهشتی و علامه طباطبائی همدان. فصلنامه معماری و شهرسازی آرمان شهر، شماره 27، صص 43-53.
دلشاد سیاهکلی، مهسا؛ بمانیان، محمد رضا؛ مهدوی نژاد، محمد جواد (1396). سنجش کیفیت محیطی سیستم مکان – رفتار تعاملی در اندام های گذار محیط های یادگیری کودکان، نشریه علمی پژوهشی معماری و شهرسازی ایران: 117 -101.
سلطانی، شهناز (1386). جلوگیری از 50 هزار اشتباه در ساخت مدارس، روزنامه­ ایران، (14/12/86).
سیاوش پور، بهرام؛ شادلو جهرمی، مجتبی؛ نودهی، حسن ( 1395). نقش فضای سبز محیط ­های آموزشی کودکان در تقویت  حس تعلق به مکان( بررسی موردی: مدارس ابتدایی ناحیه دو ، شهر شیراز) ، فصلنامه علوم محیطی. 14 (4) : 120 -105.
صافی، احمد (1382).  تغییر و نوآوری در آموزش و پرورش ایران چشم انداز آینده، فصلنامه­ نوآوری آموزشی، دوره2، شماره 3، 109-126.
طبائیان، سیده‌مرضیه (1393). انسان و محیط (رویکرد روانشناختی به معماری و شهرسازی)، اصفهان: دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان(خوراسگان).
کاتب، مونا؛ دیواندری، جواد؛ دانایی نی، احمد (1395). نقش فضای باز، طبیعت و منظر در ارتقا کیفیت آموزشی مدارس( تحلیل کارکردی نظریه بازسازی تمرکز ذهنی در معماری منظر)، فصلنامه معماری سبز، سال دوم، شماره 5.
کامل­ نیا، حامد (1386). دستور زبان طراحی محیط­های یادگیری، تهران: انتشارات سبحان نور. چاپ اول.
لنگ، جان (1391). آفرینش نظریه­ معماری (نقش علوم رفتاری در طراحی محیط)، ترجمه: علیرضا عینی­ فر، تهران: انتشارات دانشگاه تهران، چاپ دوم.
مرتضوی، شهرناز (1380). روانشناسی محیط و کاربرد آن، تهران: انتشارات دانشگاه شهید بهشتی تهران، چاپ اول.
نوید ادهم، مهدی (1382). پیام مدرسه. تهران: انتشارات مدرسه.
Abkar, M., Kamal, M., Maulan, S. & Maria pan, M. (2010). Influences of viewing nature through windows. Journal of basic and applied sciences. 4(10): 5346 – 5351.
Christidou, V., Tsevreni ,I., Epitropou, M. and Kittas, C.)2013( Exploring primary-children’s views and experiences of the school ground: The case of a Greek school. Environmental & Science Education Journal.8, 59-83.
Gibson J. (1979). An Ecological Approach to Visual Perception. Boston: Houghton Miffin.
Gifford R. (2005). Applying Social Psychology to the Environment: Six Goals of Social Design, SAGE publications.
Hinds, J. & Sparks, P. (2011). The Effective Quality of Human-natural Environment relationships. Journal of evolutionary psychology, 9(3): 451- 469.
Hussein, H. )2012(, the influence of sensory gardens on the behavior of children with special educational needs. Social and Behavioral Sciences Journal. 38, 343-354. (procedia)
Itoh S (2001). Children and the Physical Environment in School Settings, Report submitted to Danish Building and Urban Research.
Meyer K. (2010). The outdoor classroom, a jewel in the crown of public education Minneapolice.
Seirafian Babol dashti, M. Seyedeh Marzieh Tabaeian.(2019).The Psychological Impact of Interacting with Nature-Based Design, International Journal of Architecture and Urban Development, Vol 9, NO.2.P49-60.
Tai L; Haque M.T; Mclallan G.K; Knight E.J. (2006). Designing Outdoor Environments for Children: Landscaping Schoolyards, Gardens and Playgrounds. USA: McGraw-Hill.
Thompson H. (2002). Ecology, community and delight: sources of values in landscape architecture. Publish in Taylor and Francis. (Second edition).
Wilson R. (2008). Nature and Young Children – Encouraging Creative Play and Learning in Natural Environments. New York: Routledge.
Zamani, B.E. and Nasr Esfahan, A.R., )2007(. Physical and cultural features of educational spaces during elementary in four advanced countries from students and their parent’s point of view. Educational Innovations Journal. 23 55-84 (In Persian with English abstract).
Design share, 2018. Retrieved from: https://www. Design share.com/, at December, 2018; 20:08:17PM
Sillmanwright, 2019. Retrieved from: https://www. sillmanwright.com/, at January, 2019; 8:12:34AM.