معماری و شهرسازی ایران(JIAU)

چکیده تغییر و تحولات زندگی در شهرهای امروزی، موجب کم رنگ شدن و یا از دست رفتن بسیاری از فضاهای شهری و عملکردهای اجتماعی و فرهنگی آن ها شده است. تغییراتی که اغلب، احساس عدم تعلق، بی هویتی و عدم مشارکت شهروندان در فعالیت های اجتماعی را به دنبال دارد. حال آن که، هویت شهری که زمینه ساز تشخص و اعتبار شهروندان می شود، از طریق تداعی خاطرات و ایجاد حس تعلق در آن ها، پیوند شهر و شهروندان را تقویت نموده، آن ها را به سوی ویژگی های ممتاز اجتماعی هدایت می کند. یکی از راه های تحقق این مهم، بهره گیری از ظرفیت بناهای خاطره انگیز و تاریخی شهرهاست. بر این اساس، هدف از این پژوهش امکان سنجی ارتقای کیفیت فضای شهری پیرامون پل های تاریخی با تأکید بر مؤلفه های هویت و خاطره جمعی شهروندان می باشد. در پژوهش حاضر، فضای شهری اطراف پل تاریخی لنگرود به عنوان نمونه موردی مطالعه شده و مؤلفه های ایجاد خاطره جمعی و هویت برای شهروندان لنگرودی، در خلال یک پیمایش میدانی، بازشناسی شده است. برای این منظور از دو نوع پرسشنامه استفاده شد و اعتبار (پایایی) هر کدام از پرسشنامه ها با توجه به آلفای کرونباخ مورد تأیید قرار گرفت. پرسشنامه ها با استفاده از نرم افزار Spss تحلیل  شدند. یافته های پژوهش بیانگر آن است که مؤلفه های معنا، کالبد و فعالیت به ترتیب بیشترین تأثیر را در ارتقای فضای شهری محدوده پل تاریخی لنگرود و ایجاد حس تعلق در شهروندان دارند. نتیجه نهایی پژوهش آن است که برنامه ریزی کالبدی محدوده ی پل های تاریخی شهرها می بایست برای تقویت فعالیت های مناسب اجتماعی و فرهنگی و معنا بخشیدن به شهر انجام پذیرد و نقش این عناصر ارزشمند در ایجاد فضای شهری خاطره انگیز و با هویت برای شهروندان بیش از یک بنای تاریخی است.

چکیده تعاملات اجتماعی و اجتماع‎پذیری در فضای‎شهری به علت تعامل فرمال، معنایی و عملکردی انسان با محیط، یکی از نخستین گام‏ های درک خوشایندی فضا توسط شهروندان می‏ باشد. اهمیت آن در فضای ‎شهری از آن روست که کلیت شهر را به مثابۀ یک متن آشکار ساخته و امکان قرائت و خوانش این متن را فراهم می‏ آورد. تنها در آینه تعاملات اجتماعی فضای‎شهری است که ابعاد ناملموس حیات مدنی از طریق نظامی از نشانه‏ ها امکان تجلی و بروز خارجی یافته و ارزیابی مثبت یا منفی را میسر می‏سازد. چرا که انجام فعالیت‏ های گوناگون در فضای‏‎شهری توسط مردم، جزئی از فرهنگ آنان به حساب می‏ آید. پژوهش حاضر با هدف سنجش ‎مؤلفه‏ های مؤثر بر ارتقای تعاملات اجتماعی و اجتماع پذیری در فضای‏ شهری انجام گرفته است. جامعه مورد پژوهش را کارشناسان و مردم، تشکیل داده؛ که بر این اساس جهت پاسخگویی به سؤالات پرسشنامه، افراد از روش تصادفی ساده، و کارشناسان با روش خوشه‏ ای انتخاب شدند. به منظور تجزیه و تحلیل داده‏ ها با توجه به نتایج فرآیند SWOT، از تکنیک فرآیند تحلیل سلسله مراتبی (AHP)و در قالب نرم‏ افزار EXPERT CHOICE، استفاده شده است. نتایج این پژوهش نشان داد که مؤلفه‏ هایی از جمله؛ پیاده‏ راه، ارتباط غیرکلامی و تعامل فضا و مکان؛ مؤلفه‎های مؤثر بر ارتقای تعاملات اجتماعی و اجتماع‎پذیری در فضای‎شهری را موجب می‎شوند. جهت دستیابی علمی و عملی به مؤلفه‎های مورد نظر در طراحی فضای شهری، استفاده از شاخص‎هایی مانند؛ سرزنده بودن، امکان مراوده بین انسان‏ها، عمومی و خصوصی بودن فضا و غنی کردن تجربیات شهروندان، مورد نظر است.